"อ.เจษฎา" ชี้ น้ำแข็งเกาะถังแก๊ส "ไม่ใช่แก๊สรั่ว"
จากกรณีมีแม่บ้านรายหนึ่งได้โพสต์รูปภาพถังแก๊สมีน้ำแข็งเกาะ ในกรุ๊ป งานบ้านสมาคม ซึ่งมีสมาชิกกว่า 2 แสนคน เมื่อวันที่ 14 ธ.ค.ที่ผ่านมา โดยระบุว่า “เราเปิดแก๊สไม่ติด เข้าใจว่าแก๊สหมดก็เลยจะเปลี่ยนถังแก๊ส แต่พอหมุนวาล์วสายแก๊สออก มันมีลมออกมาจากถัง แล้วถังแก๊สก็เป็นน้ำแข็งเหมือนในรูป เกิดอะไรขึ้นคะ ? ไม่เคยเห็นแบบนี้มาก่อน”
ล่าสุด วันที่ 16 ธ.ค.65 รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้กล่าวถึงประเด็นดังกล่าว ผ่านเพจ ส่วนตัวระบุว่า (บางส่วน) “ถังแก๊สมีน้ำแข็งเกาะ เป็นเรื่องปรกติเป็นไปได้ ไม่ใช่ว่าถังรั่วครับ”
คุณเจ้าของกระทู้นี้อาจจะไม่เคยเห็น “ถังแก๊สมีน้ำแข็งเกาะ” มาก่อน แต่มีหลายท่านที่เคยเห็นแล้ว โดยเฉพาะคนที่ขายถังแก๊สหรือเปลี่ยนถังแก๊สบ่อย ๆ เพราะเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้ และไม่ได้แปลว่า “ถังแก๊สรั่ว จะเป็นอันตราย” ด้วยครับ
สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ เนื่องจากในถังแก๊สนั้น บรรจุแก๊ส LPG หรือ Liquefied Petroleum Gas ซึ่งเป็นแก๊สเชื้อเพลิงปิโตรเลียม (มักเป็นส่วนผสมระหว่าง โพรเพน กับ บิวเทน) ผ่านการอัดความดันสูง ให้เปลี่ยนสถานะจาก “ก๊าซ” กลายเป็น “ของเหลว” มาบรรจุในถังแก๊สโลหะที่ทนแรงดันสูงได้
เวลาเราเปิดวาล์วใช้แก๊สจากถังนั้น ความดันในถังจะลดลง แก๊ส LPG เหลว จะเปลี่ยนสถานะจากของเหลวกลายเป็นก๊าซ ด้วยการดึงเอาความร้อนจากข้างนอก เข้ามาในระบบ ความร้อนนี้จะทำให้อนุภาคของแก๊สเหลว มีพลังงานเพิ่มขึ้น เมื่อมีพลังงานสูงกว่าแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค จะทำให้อนุภาคของแก๊สเหลวแยกตัวออกจากกัน ของเหลวจะเปลี่ยนสถานะเป็นก๊าซ (เรียกกระบวนการนี้ว่า การกลายเป็นไอ) ออกมานอกถังได้
ในช่วงแรกที่แก๊ส LPG เหลวยังมีมากอยู่ในถังนั้น ความดันภายในถังยังสูงอยู่ จึงไม่ได้มีการดึงเอาความร้อนจากภายนอกเข้าไปมากนัก (ถังไม่ได้เย็นตัวลง) แต่เมื่อมีการเปิดวาล์วความดันเพื่อใช้แก๊สจากในถัง และระดับของ LPG ลดลงมาก (เช่น ลงมาครึ่งค่อนถัง) ความดันในถังก็จะน้อยลงด้วย ทำให้มีการดูดความร้อนจากภายนอกเข้ามามากขึ้นในการกลายเป็นไอของแก๊สเหลว และถ้าความร้อนของอากาศรอบถังแก๊สถูกดูดไปมาก จนอุณหภูมิของไอน้ำในอากาศตรงนั้นเกิดการควบแน่นได้ ก็จะเกิดเป็นหยดน้ำเกาะที่ผิวถังแก๊ส หรือกลายเป็นคราบเกล็ดน้ำแข็งได้ในที่สุด