ศูนย์ข้อมูล AI สร้างเกาะความร้อน อุณหภูมิพุ่ง 9 °C กระทบ 340 ล้านคนทั่วโลก
ม.เคมบริดจ์พบศูนย์ข้อมูล AI ระดับไฮเปอร์สเกล ปล่อยความร้อนมหาศาล สร้าง "เกาะความร้อน" ดันอุณหภูมิรอบข้างพุ่งสูงสุด 9 องศาเซลเซียส กระทบชีวิตผู้คนกว่า 340 ล้านคนทั่วโลก ท่ามกลางวิกฤตโลกร้อนที่รุนแรงขึ้น
ภัยเงียบจาก AI
เทคโนโลยี AI ที่เราใช้งานอย่างสะดวกสบาย แลกมาด้วยการใช้พลังงานมหาศาลของ "ศูนย์ข้อมูล" (Data Center) ขนาดมหึมา แต่งานวิจัยล่าสุดจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์กำลังบอกเราว่า ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ค่าไฟ หรือการปล่อยคาร์บอน เพราะมันกำลังอบพื้นที่โดยรอบให้ร้อนระอุราวกับเตาอบ
แอนเดรีย มาริโนนี รองศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และทีมวิจัย ได้เจาะลึกข้อมูลเซ็นเซอร์วัดอุณหภูมิระยะไกลตลอด 20 ปีที่ผ่านมา เทียบกับพิกัดของศูนย์ข้อมูลระดับ ไฮเปอร์สเกล กว่า 6,000 แห่งทั่วโลก โดยคัดกรองปัจจัยแทรกซ้อนอย่างแนวโน้มภาวะโลกร้อนหรือความร้อนจากภาคอุตสาหกรรมในเมืองใหญ่ออกไป เพื่อค้นหาความจริงที่ถูกซ่อนไว้
.
เกาะความร้อนที่ทำให้อุณหภูมิพุ่ง 9 องศาเซลเซียส
ผลลัพธ์ที่ได้น่าตกใจอย่างยิ่ง ทันทีที่ศูนย์ข้อมูลเริ่มเดินเครื่อง อุณหภูมิพื้นผิวโดยรอบจะเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 2 องศาเซลเซียส และในกรณีที่เลวร้ายที่สุด อุณหภูมิพุ่งสูงขึ้นถึง 9 องศาเซลเซียส
ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า "เกาะความร้อน" (Heat Islands) ซึ่งเกิดจากความร้อนสะสมที่ปล่อยออกมาจากเซิร์ฟเวอร์นับพันเครื่องและระบบทำความเย็น ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ภูมิภาคบาฮิโอในเม็กซิโก และอารากอนในสเปน ซึ่งเป็นศูนย์กลางศูนย์ข้อมูล AI ของยุโรป อุณหภูมิในพื้นที่พุ่งสูงขึ้นราว 3.6 องศาในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา ซึ่งไม่สามารถอธิบายได้ด้วยปัจจัยทางสภาพอากาศอื่นใด
ผลกระทบลุกลามสู่ 340 ล้านชีวิต
ความร้อนไม่ได้ถูกกักขังไว้แค่หลังกำแพงศูนย์ข้อมูล แต่มันแผ่ขยายรัศมีออกไปไกลถึง 10 กิโลเมตร ส่งผลให้ผู้คนมากกว่า 340 ล้านคน ต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนอบอ้าวขึ้น ยิ่งในยุคที่มลพิษกำลังทำให้คลื่นความร้อนทวีความรุนแรงทั่วโลก การขยายตัวของศูนย์ข้อมูลในอนาคตอาจกลายเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาที่สร้างผลกระทบอย่างหนักหน่วงต่อทั้งสิ่งแวดล้อมและสวัสดิภาพของมนุษย์
เร่งสปีด AI จนลืมมองความยั่งยืน?
ศ.เดโบราห์ แอนดรูว์ส ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน ชี้ให้เห็นว่า การแข่งขันพัฒนา AI อย่างดุเดือด ทำให้หลักปฏิบัติเพื่อความยั่งยืนถูกมองข้าม การพัฒนากำลังก้าวเร็วกว่าการวางระบบที่ปลอดภัยต่อโลก
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญบางส่วนอย่าง ราล์ฟ ฮินเทมันน์ มองว่าตัวเลขความร้อนที่พุ่งสูงนี้น่าตกใจมากจนต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อยืนยัน และย้ำเตือนว่า "การปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการผลิตไฟฟ้า" เพื่อป้อนให้ศูนย์ข้อมูล ยังคงเป็นตัวการหลักของภาวะโลกร้อนที่โลกต้องกังวลที่สุด
มาริโนนี ทิ้งท้ายอย่างน่าคิดว่า งานวิจัยนี้ไม่ได้ต้องการหยุดยั้งความก้าวหน้าของ AI แต่มุ่งหวังให้เกิดการถกเถียงเพื่อหาแนวทางลดผลกระทบ เรายังมีเวลาและโอกาสที่จะออกแบบเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่ตอบโจทย์ทั้งความอัจฉริยะของมนุษยชาติ และการรักษาโลกใบนี้ให้ร่มเย็นไปพร้อมๆ กัน