“ธรรมนูญครอบครัว” กุญแจสำคัญสู่ความยั่งยืนของธุรกิจ
ธุรกิจครอบครัวจะเติบโตอย่างยั่งยืนได้ ต้องมี “ธรรมนูญครอบครัว” ที่สร้างขึ้นเพื่อป้องกันความขัดแย้งตั้งแต่แรกเริ่ม และรักษาความสัมพันธ์ของคนในครอบครัวไว้เป็นเป้าหมายสูงสุด พร้อมแนะวิธีสร้างเกราะป้องกันธุรกิจครอบครัวให้แข็งแกร่งรับมือการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล และการบริหารทรัพย์สินจากรุ่นสู่รุ่นได้อย่างราบรื่นและโปร่งใส
19 กันยายน 2568ดร.นิติ เนื่องจำนงค์ ผู้อำนวยการอาวุโส Wealth Planning and Family office ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) กล่าวในงานสัมมนา “เปิดตำนานบทใหม่ GEN3 สานต่อธุรกิจยั่งยืน” จัดโดยวารสารการเงินธนาคาร ในหัวข้อ Succession Plan กุญแจต่อยอดธุรกิจครอบครัวอย่างมืออาชีพ ว่าความสำเร็จของการทำธุรกิจอาศัยกุญแจสำคัญ การปรับโครงสร้างธุรกิจครอบครัว หลายครอบครัวอยากให้ลูกหลานทำธุรกิจครอบครัวต่อไป เพื่อให้เกิดความยั่งยืน
ดังนั้นจึงต้องมีธรรมนูญครอบครัว (Family Constitution) กติกาที่เขียนขึ้นเพื่อป้องกันและจัดการปัญหาเกิดความขัดแย้งได้ จึงต้องมีกลไกและระบบที่ถูกออกแบบมาเพื่อจัดการความขัดแย้งโดยเฉพาะ เมื่อต้องการรักษาความสัมพันธ์และชื่อเสียงของครอบครัวเอาไว้ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในการแก้ไขปัญหา การตัดสินว่าใครถูกหรือผิด แต่คือการหาทางออกที่ทุกฝ่ายยอมรับได้เพื่อรักษาความสัมพันธ์ในครอบครัวเอาไว้ เพราะไม่ว่าอย่างไร คู่ขัดแย้งก็ยังคงมีสถานะเป็นคนในครอบครัวกันต่อไป
ทั้งนี้การมีกลไกเหล่านี้ถือเป็นหนึ่งในส่วนสำคัญของการวางแผนครอบครัว (Family Planning) ซึ่งควรทำตั้งแต่แรกเริ่มที่ยังไม่มีความขัดแย้ง เพื่อให้ทุกฝ่ายได้ตกลงกันล่วงหน้าว่าหากเกิดความขัดแย้งขึ้นในอนาคต จะใช้กลไกใดในการจัดการ
ทั้งนี้หากปล่อยให้เกิดความขัดแย้งในครอบครัวแล้วค่อยมาหาข้อตกลงอาจสายเกินไป เพราะเมื่ออารมณ์อยู่เหนือเหตุผล การเจรจาหาทางออกร่วมกันจะกลายเป็นเรื่องยากยิ่งกว่าเดิม การวางแผนในวันนี้จึงเป็นการสร้างเกราะป้องกันให้ครอบครัวสามารถรับมือกับปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
ดร.นิติ กล่าวว่า ธรรมนูญครอบครัวไม่มีผลทางกฎหมาย แล้วแต่สมาชิกในครอบครัวกำหนดกฎเกณฑ์ไว้อย่างไร ทำให้ภาพรวมครอบครัวจะมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการทำงานหรือวิสัยทัศน์ การกำหนดเจตนารมณ์ เป้าประสงค์ ปรัชญาการดำเนินธุรกิจ และการแก้ไขปัญหาระหว่างสมาชิกในครอบครัว การใช้เวลากลั่นกรอง ตกผลึกแนวคิดทุกมิติ ตั้งแต่พื้นฐานครอบครัว วัฒนธรรม ค่านิยม และความเชื่อที่ยึดถือปฏิบัติตามกันมา
“การให้คนในครอบครัวมีส่วนร่วม ถือเป็นเรื่องที่สำคัญมาก นอกจากจะช่วยลดข้อขัดแย้ง ช่วยให้พี่น้องจะมาช่วยกันออกไอเดียและสร้างสรรค์ผลประโยชน์ร่วมกันได้แล้ว เป้าหมายหลัก ๆ ยังคงเป็นการบริหารทรัพย์สินของกงสี เพื่อต่อยอดความมั่งคั่งและการส่งต่อธุรกิจครอบครัวจากรุ่นสู่รุ่น” ดร.นิติ กล่าว
ดร.นิติ กล่าวว่า ธุรกิจครอบครัวเผชิญการเปลี่ยนแปลงธุรกิจเพื่อส่งต่อให้ทายาทเป็นเรื่องที่ท้าทาย โดยเฉพาะในเรื่องของการปรับโครงสร้างภายในครอบครัว ทั้งโครงสร้างภายใน ที่ต้องมีการปรับโครงสร้างองค์กร และบริหารการเงินร่วมกับสมาชิกในครอบครัวอย่างโปร่งใส
การปรับตัวเข้าสู่ธุรกิจใหม่ ธุรกิจดั้งเดิมอาจต้องมองหาโอกาสใหม่ๆ หรือแตกไลน์ธุรกิจเพื่อเพิ่มความหลากหลาย การเปลี่ยนผ่านไปสู่ธุรกิจใหม่นั้นต้องมีการเตรียมความพร้อมของคนในครอบครัวเป็นอย่างดี
อีกทั้งการนำพาธุรกิจเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ถือเป็นอีกหนึ่งโอกาสในการเติบโต ซึ่งช่วยให้ธุรกิจมีความน่าเชื่อถือและดึงดูดนักลงทุนรายใหม่ๆ เข้ามาได้
โดยปัญหาที่พบบ่อยในการบริหารธุรกิจครอบครัว คือ ปัญหาการสื่อสาร หลายครอบครัวขาดการพูดคุยและสื่อสารกันอย่างเปิดอก โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของทายาท การจัดสรรผลประโยชน์ ปัญหาที่ตามมาคือความไม่ชัดเจนในการจัดสรรผลประโยชน์ ผลตอบแทน และอำนาจในการบริหาร การปรับตัวเข้าสู่ยุคดิจิทัล ธุรกิจหลายแห่งอาจยังไม่มีโครงสร้างที่รองรับเทคโนโลยีใหม่ๆ เช่น AI และดิจิทัล
“ธุรกิจครอบครัวเป็นรากฐานสำคัญของระบบเศรษฐกิจไทย และหากมีการวางแผนและปรับตัวอย่างเหมาะสม ธุรกิจเหล่านี้ก็มีโอกาสเติบโตได้อย่างแข็งแกร่ง และดึงดูดความสนใจจากนักลงทุนได้เป็นอย่างดี” ดร.นิติ กล่าว
[วารสารการเงินธนาคาร ขอเชิญร่วมฟังสัมมนา
หัวข้อ The Successor : Sustaining Family Legacy Episode 2
เปิดตำนานบทใหม่ GEN 3 สานต่อธุรกิจยั่งยืน](https://moneyandbanking.co.th/2025/196373/)