ซาวน่าและไอซ์บาธ ดีต่อ Longevity จริงมั้ย?
ทุกวันนี้ หลายคนเริ่มหันมาสนใจและดูแลตัวเองกันแบบ Longevity หรือการที่มีชีวิตยืนยาวอบ่างมีคุณภาพ ไม่ว่าจะด้วยการออกกำลังกายกันมากขึ้น รวมไปถึงอาหารเพื่อสุขภาพเช่นเดียวกัน แต่นอกจากนั้นอีกส่วนนึงที่สำคัญก็คือการกระตุ้นการทำงานหรือฟื้นฟูร่างกายด้วย “อุณหภูมิ”
เทรนด์ Heat & Cold Therapyการดูแลสุขภาพที่นอกเหนือจากแค่การกินและออกกำลังกาย อีกอย่างนึงที่กำลังมาแรงเลย คือการใช้ "อุณหภูมิ" มาช่วยกระตุ้นการทำงานของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็น ซาวน่า (Sauna Therapy) หรือ ไอซ์บาธ (Ice Bath / Cold Water Immersion)
แนวคิดนี้เรียกว่า Hormesis หรือการกระตุ้นร่างกายด้วยความเครียดในระดับที่เหมาะสม เพื่อให้ร่างกายปรับตัวและแข็งแรงขึ้น เปรียบเหมือนการออกกำลังกายที่สร้างแรงกดดันเล็กน้อย จนทำให้ร่างกายพัฒนาและฟื้นตัวได้ดีกว่าเดิม
ความร้อนจากซาวน่าช่วยอะไร ?งานวิจัยจากประเทศฟินแลนด์ได้ศึกษาเรื่องการเข้าอบซาวน่ามาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งได้ติดตามประชาชนกว่า 2,000 คนเป็นเวลานานกว่า 20 ปี พบว่าผู้ที่เข้าอบซาวน่า 4-7 ครั้งต่อสัปดาห์ มีความเสี่ยงเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุต่ำกว่าผู้ที่เข้าเพียงสัปดาห์ละครั้ง
ความร้อน หัวใจสูบฉีด เหมือนได้ออกกำลังกายเบา ๆเมื่อร่างกายได้รับความร้อน อุณหภูมิแกนกลางจะสูงขึ้น หัวใจสูบฉีดเลือดมากขึ้น คล้ายกับการออกกำลังกายระดับเบา ช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว เพิ่มการไหลเวียนของเลือด และกระตุ้นการสร้าง Heat Shock Proteins (HSPs) ซึ่งเป็นโปรตีนที่ช่วยซ่อมแซมเซลล์ ลดการอักเสบ และปกป้องเซลล์จากความเสื่อม นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานว่าสามารถช่วยลดความเครียด ส่งเสริมคุณภาพการนอน และอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคสมองเสื่อมที่ลดลง
ความเย็นที่ช่วยกระตุ้นระบบเผาผลาญการแช่น้ำเย็นหรือไอซ์บาธได้รับความนิยมทั้งในกลุ่มนักกีฬาและผู้ที่สนใจ Longevity เพราะความเย็นทำให้หลอดเลือดหดตัวชั่วคราว ก่อนจะขยายตัวเมื่อร่างกายอุ่นขึ้น ส่งผลให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ
ความเย็นยังกระตุ้นการหลั่งสารนอร์อิพิเนฟริน (Norepinephrine) ซึ่งช่วยเพิ่มความตื่นตัว ลดการอักเสบ และอาจส่งผลดีต่ออารมณ์ นอกจากนี้ยังช่วยกระตุ้น Brown Fat (ไขมันสีน้ำตาล) ซึ่งมีหน้าที่เผาผลาญพลังงานเพื่อสร้างความร้อน ทำให้ร่างกายใช้พลังงานมากขึ้น แม้ผลต่อการลดน้ำหนักยังมีไม่มาก แต่ถือเป็นอีกกลไกที่น่าสนใจในการดูแลสุขภาพเมตาบอลิซึม
Contrast Therapy ทำทั้งสองสลับกันแล้วดีมั้ย?ปัจจุบันหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าการทำทั้งสองร่วมกันให้ผลดีกว่าการทำอย่างใดอย่างหนึ่ง การเลือกวิธีที่เหมาะกับสุขภาพ ไลฟ์สไตล์ และทำได้อย่างสม่ำเสมอจึงอาจสำคัญกว่าการทำตามกระแส
วิธีการดูแลตัวเองแบบนี้อาจไม่ได้เหมาะกับทุกคนผู้ที่มีโรคหัวใจ โรคหลอดเลือด ความดันโลหิตที่ควบคุมไม่ได้ หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่ม เพราะการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างรวดเร็วอาจส่งผลต่อระบบไหลเวียนเลือดและหัวใจได้
Longevity ไม่ใช่การตามหา "เคล็ดลับอายุยืน" เพียงอย่างเดียว แต่คือการสร้างความแข็งแรงให้ร่างกายสามารถรับมือกับความเครียด ฟื้นตัวได้ดี และมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว