รู้จัก “โดมความร้อน” ตัวการทำโลกเดือด อุณหภูมิพุ่งทะลุ 40°C

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา หลายประเทศทั่วโลกกำลังเผชิญกับฤดูร้อนที่รุนแรงขึ้น อุณหภูมิพุ่งทะลุ 40 องศาเซลเซียส คลื่นความร้อนเกิดถี่และยาวนานกว่าเดิม ตั้งแต่สหรัฐฯ ไปจนถึงยุโรป

เบื้องหลังอากาศร้อนสุดขั้วเหล่านี้ หนึ่งในปรากฏการณ์ที่ถูกจับตามองมากขึ้น คือ “โดมความร้อน” หรือ Heat Dome ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่ทำให้อากาศร้อนถูกกักอยู่ในพื้นที่เดิม จนกลายเป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และการใช้ชีวิตของผู้คน

“โดมความร้อน” คืออะไร ?

"โดมความร้อน" หรือ "Heat Dome" คือปรากฏการณ์ที่บริเวณความกดอากาศสูงในชั้นบรรยากาศก่อตัวและ ครอบพื้นที่หนึ่งเอาไว้ ทำให้อากาศร้อนถูกกักอยู่ด้านล่างเหมือนมีฝาชีขนาดใหญ่ปิดทับพื้นโลก

เมื่ออากาศถูกกดลงอากาศจะแห้งและร้อนขึ้น เมฆก่อตัวได้น้อยลง ทำให้แสงแดดส่องถึงพื้นมากขึ้น อุณหภูมิจึงเพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลาหลายวัน หรือ หลายสัปดาห์ จนก่อให้เกิดคลื่นความร้อนรุนแรงตามมา

พูดให้เห็นภาพง่าย ๆ คือ เราอาศัยอยู่ในฝาชีครอบชั้นบรรยากาศขนาดใหญ่ แล้วฝาชีนี้ ก็ป้องกันไม่ให้อากาศร้อนเล็ดลอดออกไป

ทำไม “โดมความร้อน” ถึงอยู่นาน ?

สาเหตุที่ “โดมความร้อน” สามารถปกคลุมพื้นที่ที่เดิมได้นานเป็นเวลาหลายวัน และเคลื่อนที่ได้ช้า เนื่องจากระบบความกดอากาศสูงหยุดนิ่งอยู่ในพื้นที่เดิม ไม่มีลมจากชั้นบรรยากาศมาช่วยพัดพาออกไป ทำให้อากาศร้อนถูกขังสะสมอยู่ด้านล่าง

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ปรากฎการณ์โดมความร้อนมักเกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของยุโรป และสหรัฐฯ ที่ต้องเผชิญคลื่นความร้อนรุนแรงจากระบบความกดอากาศสูงที่ปกคลุมพื้นที่เป็นเวลานาน ทำอุณหภูมิพุ่งสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส

ทำไม “โดมความร้อน” ถึงอันตราย ?

ผลกระทบของโดมความร้อนไม่ได้มีเพียงแค่อากาศที่ร้อนขึ้น แต่ยังส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพและชีวิตประจำวันของผู้คน เพราะอากาศร้อนจัดเป็นเวลานานเสี่ยงทำให้ผู็คนหลายล้านคนทั่วโลกเสี่ยงป่วยเป็นโรคที่เกิดจากอากาศร้อนจัด

สำนักงานคุ้มครองสิ่งแวดล้อมของสหรัฐฯ รายงานว่า มีผู้เสียชีวิตเนื่องจากอากาศร้อนจัดในสหรัฐฯ มากกว่า 1,300 คนต่อปี

โดยปกติ ร่างกายมนุษย์จะระบายความร้อนด้วยการขับเหงื่อ เหงื่อช่วยขจัดความร้อนเมื่อระเหยออกจากผิวหนัง แต่เมื่อความชื้นสูงมาก เหงื่อจะไม่สามารถระเหยได้ง่าย ร่างกายจึงต้องดิ้นรนเพื่อระบายความร้อน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่าง ๆ เช่น โรคลมแดด, ภาวะอ่อนเพลียจากความร้อน หรือ ภาวะขาดน้ำ

แนวทางการป้องกันหากเราต้องอาศัยอยู่ในช่วงเกิดปรากฎการณ์โดมความร้อน มีดังนี้

• ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดทั้งวัน

• หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงเวลาที่อากาศร้อนจัด

• พักในสถานที่ที่มีเครื่องปรับอากาศ หรือสถานที่ที่สามารถหลบร้อนได้

• อาบน้ำเย็นหรือใช้วิธีลดอุณหภูมิร่างกาย

• ตรวจสอบความเป็นอยู่ของสมาชิกในครอบครัวและเพื่อนบ้านที่มีความเสี่ยง หรือ เป็นกลุ่มเปราะบางอยู่เสมอ เช่น ผู้สูงอายุและเด็ก

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

• What is a heat dome? How this phenomenon is reshaping summer as we know it - National Geographic

• What is the North American heat dome and how dangerous is it? - WEF

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• "เอลนีโญ" แรง โลกปั่นป่วน! สั่นคลอนความมั่นคงอาหารโลก
• ยุโรปเดือดทะลุปรอท! อังกฤษร้อนทุบสถิติเดือนมิ.ย. WHO เตือนอันตรายถึงชีวิต
• ร้อนจนน่ากลัว! ฝรั่งเศสทุบสถิติอุณหภูมิอีกครั้ง! ประชาชนเริ่มหวาดกลัวอนาคต
• เตือนแรง! Godzilla El Niño มาแน่ โลกเดือดจัด ภัยพิบัติรุมทุกทวีป
• สัญญาณเอลนีโญอันตราย! อาจรุนแรงสุดในประวัติการณ์ ไทยเสี่ยงร้อนแล้งยาว