“ไผโทรมาน้อ?” เช็กเบอร์ก่อนรับสาย ท่าไม้ตายสู้แก๊งคอลฯ
เมื่อเทคโนโลยีทำให้การสื่อสารง่ายขึ้น มิจฉาชีพก็พัฒนาวิธีหลอกลวงให้ซับซ้อนขึ้นเช่นกัน จากเดิมที่อาจสังเกตได้จากข้อความผิดปกติหรือการโทรที่ไม่น่าเชื่อถือ ปัจจุบันแก๊งคอลเซนเตอร์สามารถสร้างสถานการณ์ให้ดูสมจริงมากขึ้น ทั้งการแอบอ้างเป็นหน่วยงานรัฐ เจ้าหน้าที่บริษัท หรือบุคคลที่น่าเชื่อถือ เพื่อให้เหยื่อเชื่อและทำตามขั้นตอนโดยไม่ทันระวัง
กรณีตำรวจไซเบอร์จับกุมเครือข่ายบัญชีม้านิติบุคคล 5 คน หลังหลอกผู้เสียหายอ้างเป็นเจ้าหน้าที่การไฟฟ้าก่อนดูดเงินกว่า 1.8 ล้านบาท เป็นอีกตัวอย่างของรูปแบบการหลอกลวงที่ใช้ “ความน่าเชื่อถือปลอม” เป็นเครื่องมือ
ผู้เสียหายถูกติดต่อทางโทรศัพท์ โดยคนร้ายอ้างว่าหม้อแปลงไฟฟ้าที่บ้านมีปัญหา และเสนอว่าจะคืนเงินค่าประกันหม้อแปลง จากนั้นหลอกให้เพิ่มเพื่อนผ่านแอปพลิเคชันไลน์ วิดีโอคอล และส่งคิวอาร์โค้ดให้สแกน ก่อนใช้กลวิธีหลอกถามรหัส OTP โดยอ้างว่าเป็นหมายเลขลำดับคิว จนนำไปสู่การโอนเงินออกจากบัญชีหลายครั้ง
หลังได้เงิน กลุ่มมิจฉาชีพยังใช้บัญชีม้านิติบุคคลเพื่ออำพรางเส้นทางการเงิน ก่อนนำเงินไปซื้อทองคำแท่งและเปลี่ยนเป็นเงินสด เพื่อลดโอกาสถูกติดตามและตรวจสอบ
เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า ปัจจุบันการป้องกันภัยออนไลน์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการรู้ทันกลโกงเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการมีเครื่องมือช่วยตรวจสอบ เช่น การเช็กหมายเลขโทรศัพท์ก่อนรับสาย เพื่อเพิ่มโอกาสในการหยุดยั้งมิจฉาชีพตั้งแต่ต้นทาง
แอปฯ ช่วยเช็กเบอร์โทรต้องสงสัย ก่อนรับสายมิจฉาชีพ
ปัจจุบันมิจฉาชีพมักใช้หมายเลขโทรศัพท์จำนวนมากในการติดต่อเหยื่อ ทั้งการแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ ธนาคาร บริษัทขนส่ง หรือแก๊งคอลเซนเตอร์ การตรวจสอบหมายเลขก่อนรับสายหรือก่อนติดต่อกลับ อาจช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกหลอกได้
อย่างไรก็ตาม แอปตรวจสอบเบอร์โทรศัพท์ไม่ได้สามารถยืนยันได้ 100% ว่าเบอร์ใดเป็นมิจฉาชีพหรือไม่ เพราะมิจฉาชีพอาจเปลี่ยนหมายเลขใหม่ หรือใช้เทคนิคปลอมแปลงหมายเลขโทรศัพท์ (Caller ID Spoofing) ได้ ผู้ใช้งานจึงควรใช้เป็น “เครื่องมือช่วยตรวจสอบ” ควบคู่กับการสังเกตพฤติกรรมของผู้ติดต่อ แอปพลิเคชันที่แนะนำ เช่น
1. Whoscall
Whoscall เป็นแอปพลิเคชันช่วยระบุหมายเลขโทรศัพท์และแจ้งเตือนสายที่อาจเป็นสแปมหรือมิจฉาชีพ โดยอาศัยฐานข้อมูลหมายเลขที่มีการรายงานจากผู้ใช้งาน
ฟังก์ชันที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัย เช่น
- แจ้งเตือนสายเรียกเข้าที่อาจเป็นเบอร์อันตราย
- ตรวจสอบหมายเลขโทรศัพท์ก่อนโทรกลับ
- ช่วยให้ผู้ใช้งานรู้ว่าเบอร์ดังกล่าวเคยถูกรายงานหรือไม่
อย่างไรก็ตาม การไม่มีการแจ้งเตือน ไม่ได้หมายความว่าเบอร์นั้นปลอดภัย 100% เพราะมิจฉาชีพสามารถเปลี่ยนหมายเลขโทรศัพท์ หรือใช้เทคนิคปลอมแปลงหมายเลขผู้โทรได้
2. DE-FENCE
DE-FENCEเป็นแพลตฟอร์มของรัฐ โดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) ซึ่งร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและพันธมิตร เพื่อทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันและแจ้งเตือนเบอร์โทรศัพท์รวมถึง SMS ของมิจฉาชีพแบบเรียลไทม์ตัวอย่างการใช้งาน เช่น
- ตรวจสอบหมายเลขโทรศัพท์ที่น่าสงสัย
- ช่วยแจ้งเตือนสายหรือข้อความที่มีความเสี่ยง
- เพิ่มช่องทางให้ประชาชนรับรู้ภัยออนไลน์และระมัดระวังก่อนดำเนินการ
วิธีเช็กเบอร์มิจฉาชีพด้วยตัวเอง
แม้จะมีแอปฯ ช่วยตรวจสอบ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการไม่รีบเชื่อและตรวจสอบซ้ำ โดยสามารถทำได้ดังนี้
1. ค้นหาเบอร์โทรศัพท์ก่อนโทรกลับ
นำหมายเลขที่โทรเข้ามาค้นหาในอินเทอร์เน็ต หรือเช็กผ่านแอปฯ ตรวจสอบเบอร์ เพื่อดูว่ามีผู้ใช้งานรายอื่นแจ้งเตือนหรือไม่
2. อย่าเชื่อเพียงเพราะอีกฝ่ายรู้ข้อมูลส่วนตัว
มิจฉาชีพอาจมีข้อมูลพื้นฐานของเหยื่อ เช่น ชื่อ นามสกุล หรือข้อมูลบางส่วน ทำให้ดูเหมือนเป็นเจ้าหน้าที่จริง แต่ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันตัวตนของผู้โทร
3. ระวังสายที่ขอข้อมูลสำคัญ
ไม่มีหน่วยงานที่น่าเชื่อถือขอรหัส OTP รหัสผ่าน หรือให้โอนเงินเพื่อ “ตรวจสอบบัญชี”
4. ติดต่อหน่วยงานด้วยตัวเอง
หากมีผู้ติดต่ออ้างเป็นธนาคาร ตำรวจ การไฟฟ้า หรือหน่วยงานรัฐ ควรวางสายและติดต่อผ่านช่องทางทางการที่ค้นหาเอง
5. อย่ากดลิงก์หรือสแกน QR Code จากคนแปลกหน้า
ลิงก์หรือ QR Code อาจนำไปสู่เว็บไซต์ปลอม แอปดูดข้อมูล หรือช่องทางที่ทำให้บัญชีถูกเข้าถึง