“น้ำมะพร้าว” ทำไมคนนิยมเอาไว้ล้างหน้าศพ?

น้ำมะพร้าว รสหวานสดชื่น ทำไมคนนิยมเอาไว้ล้างหน้าศพ?

“น้ำมะพร้าว”เป็นน้ำผลไม้ ที่แม้จะต้องใช้กรรมวิถีในการเปิดที่ยากอยู่บ้าง แต่ความอร่อยของมันก็คุ้มที่รอ มันมีรสชาติหวานหอมชื่นใจ ปัจจุบันมักนำไปผสมกับเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากมาย เช่น กาแฟ หรือมัตจะ ก็จะได้สัมผัสใหม่ ๆ ที่ต่างออกไป แต่ก็รสเลิศไม่แพ้กัน

นอกจากความอร่อยที่มีไว้ให้คนดื่มแล้ว น้ำมะพร้าวยังมีความสำคัญในประเพณีไทย ไม่ว่าจะเป็นงานแต่งหรืองานศพ

สำหรับงานศพ งานตาย หรือบางคนก็เรียกว่างานขาวดำนั้น ทุกคนต่างคุ้นเคยกันดีว่า น้ำมะพร้าวเอาไปล้างหน้าศพก่อนที่จะเผานั่นเอง

เรื่องการนำน้ำมะพร้าวล้างหน้าศพนี้คาดว่า คงอยู่ในประเทศไทยมานานแล้ว เพราะอย่างน้อยก็มีข้อมูลปรากฏอยู่ในงานเขียนของ พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ)หรือนามปากกา “เสฐียรโกเศศ”ผู้เชี่ยวชาญหลากหลายด้าน โดยเฉพาะศาสนาและวัฒนธรรม จนได้รับการยกย่องจากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก

ผลงานเขียนดังกล่าวก็คือ “ประเพณีเก่าของไทย ประเพณีเนื่องในการตาย” พิมพ์ครั้งแรกราวช่วง 2480 ซึ่งมีตอนหนึ่งกล่าวว่า “พวกลูกหลานและบริวารผู้ตายเดินตามศพ… เมื่อเวียนครบ ๓ รอบแล้ว เอาโลงกระแทกเชิงตะกอน ๓ หน แล้วจึงยกขึ้นสู่เชิงตะกอน หันหัวศพไปทางทิศตะวันตก…”

จากนั้นเจ้าภาพให้เงินตากลี ยายกลา เป็นจำนวนคี่ หน่วยสตางค์ แล้ว “ต่อจากนี้จึงต่อยมะพร้าวให้แตกล้างหน้าศพ”

อย่างไรก็ตามในหนังสืออีกเล่มหนึ่งคือ “พิธีทำศพ” ของ ป. ชุ่มช่วย บอกเหตุผลถึงการใช้น้ำมะพร้าวในงานขาวดำด้วย ดังนี้

“น้ำธรรมดาย่อมขุ่นระคนด้วยเปือกตม เปรียบด้วยกิเลส มีราคะเป็นตีน ทำให้จิตมัวหมอง ส่วนน้ำมะพร้าว มีเครื่องหุ้มห่อหลายชั้นเป็นน้ำสะอาด ถ้าคนทั้งหลายอุตส่าห์บำเพ็ญกุศลสุจริต ทำใจให้สะอาดปราศจากกิเลสมีราคะเป็นต้น เหมือนน้ำในผลมะพร้าว แล้วก็จะมีความสุข เมื่อละโลกนี้ไปแล้ว วิญญาณก็จะได้ไปสู่สวรรค์”

ทำให้เห็นว่า น้ำมะพร้าวสะอาดบริสุทธิ์ เหมาะกับการเอาไว้ล้างหน้าบุคคลที่จากไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ

ทั้งนี้ ป. ชุ่มช่วย ก็ยังทิ้งเกร็ดหนึ่งไว้ว่า มะพร้าวสำหรับล้างหน้า เชื่อว่าใครเอาไปกินจะช่วยเรื่องแก้นอนกัดฟันได้อย่างดี ซึ่งจะเป็นเรื่องจริงหรือไม่นั้น ก็ไม่มีใครทราบได้ จนกว่าจะได้ลองเอง…

อ่านเพิ่มเติม :

• เสฐียรโกเศศ กับพรมแดนทางความรู้ “มนุษย์เป็นสัตว์การเมือง”
• การแต่งกายในงานศพสมัยโบราณ
• ของที่ระลึก “งานศพ” ของเจ้านายพระองค์ใด ที่เสร็จงานเป็นสิบปีแล้วยังไม่ได้แจก

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

อนุมานราชธน (ยง), พระยา, 2431-2512. ประเพณีเนื่องในการเกิด กับประเพณีเนื่องในการตาย. [ม.ป.ท.]:โรงพิมพ์อุดม, 2494. สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:571.

ป. ชุ่มชวย. พิธีทำศพ. [ม.ป.ท.]:โรงพิมพ์อักษรประเสริฐ, 2510. สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:3895.

https://www.silpa-mag.com/this-day-in-history/article_13699

https://www.finearts.go.th/architecture/view/18099

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “น้ำมะพร้าว” ทำไมคนนิยมเอาไว้ล้างหน้าศพ?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com