ทำไมกษัตริย์ต้อง ‘เลือดสีน้ำเงิน’?
‘เลือดสีน้ำเงิน’ หรือ Blue Blood หลายคนน่าจะเคยได้ยินคำ ๆ นี้ ที่มีความหมายถึงกษัตริย์ ราชวงศ์ หรือพวกชนชั้นสูง แต่เคยสงสัยไหมว่า ทำไมต้องเป็นเลือดสีน้ำเงิน?
ต้นตอของความเชื่อนี้เกิดขึ้นในสเปนช่วงยุคกลาง เรียกว่า ’sangre azul’ หรือเลือดสีน้ำเงิน โดยเป็นความเชื่อของชนชั้นปกครองของอาณาจักรกัสตีย่า (Castile) ที่ภายหลังจะรวมตัวกับอาณาจักรอื่น ๆ ในดินแดนจนกลายเป็นอาณาจักรสเปนในเวลาต่อมา
ชนชั้นสูงของกัสตีย่าเชื่อว่า พวกเขามีสายเลือดที่บริสุทธิ์ผุดผ่อง และไม่เคยยุ่งเกี่ยวกับคนเชื้อชาติอื่น ซึ่งหลักฐานที่พวกเขานำมากล่าวอ้าง ก็คือผิวหนังสีขาวซีดจนเห็นเส้นเลือดสีน้ำเงินหรือหลอดเลือดดำที่อยู่ข้างใน
เลือดสีน้ำเงินหรือ Blue Blood ปรากฏในภาษาอังกฤษครั้งแรกในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 โดยระบุว่า ขุนนางแห่งบาเลนเซียจะถูกแบ่งออกเป็นสามกลุ่ม คือเลือดสีน้ำเงิน เลือดสีแดง และเลือดสีเหลือง โดยเลือดสีน้ำเงินถูกจำกัดให้เรียกเฉพาะตระกูลที่เป็นชนชั้นสูงเท่านั้น
การเป็นกลุ่มคนเลือดสีน้ำเงินของชนชั้นสูง ยังถูกใช้แบ่งแยกกับสามัญชนหรือไพร่ เพราะผิวสีขาวซีดอยู่ตรงกันข้ามกับผิวสีแทนหรือคล้ำของไพร่ที่ต้องทำงานอยู่กลางแดดกลางฝน
นอกจากนี้ในตอนที่ชาวคริสต์ในคาบสมุทรไอบีเรีย (โปรตุเกสกับสเปน) ทำสงครามเรกองกิสต้า (Reconquista) กับแขกมัวร์ที่เป็นชาวมุสลิม ผิวสีขาวซีดก็ถูกใช้แบ่งแยกกับแขกมัวร์ที่มีผิวคล้ำ
แน่นอนว่าเรื่องที่ชนชั้นสูงมีเลือดสีน้ำเงินเป็นแค่ความเชื่อเท่านั้น แล้วบนโลกนี้มีสัตว์ชนิดไหนบ้างที่มีเลือดสีน้ำเงินบ้าง จริง ๆ แล้วก็มีหลายชนิดเช่นกัน อย่างเช่นกุ้ง หอย ปลาหมึก แมงดาทะเล แมงมุม แมงป่อง หนอนทะเล หรือในกิ้งก่าบางชนิด
ส่วนเหตุผลที่เลือดของสัตว์เหล่านี้มีสีน้ำเงิน ก็เพราะโปรตีนฮีโมไซยานิน (Hemocyanin) ในเลือดที่ทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงตามเนื้อเยื่อต่าง ๆ ในร่างกาย มีทองแดงหรือคอปเปอร์เป็นองค์ประกอบ ซึ่งแตกต่างจากมนุษย์หรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมส่วนใหญ่ที่มีเลือดสีแดง ที่มีธาตุเหล็กเป็นองค์ประกอบในโปรตีนฮีโมโกลบิน (Hemoglobin)
อ้างอิง
• History Extra. Why were people of noble birth said to be ‘blue blooded’?. https://www.historyextra.com/period/georgian/why-people-noble-called-blue-blooded/
• The Conversation.https://theconversation.com/why-you-really-wouldnt-want-to-have-blue-blood-180360 Why you really wouldn’t want to have blue blood.