พยาธิไชผิวหนัง เตือนถอนหญ้ามือเปล่า เดินเท้าเปล่า ต้องระวัง

กรณีผู้ใช้เฟซบุ๊กโพสภาพมือที่มีลักษณะเหมือนมีหนองเป็นเส้นยาวพร้อมและได้อธิบายว่าเป็น พยาธิไชผิวหนัง (Cutaneous Larva Migrans - CLM) โดยระบุว่าก่อนจะมีอาการพาธิไช ผู้ป่วยได้ไปถอนหญ้าทั้งวัน กลางคืนมารู้สึกคันมากและตื่นเช้ามีตุ่มน้ำใส คันมาก และมันเคลื่อนที่ไปใต้ผิวหนัง แพทย์บอกเกิดจากอาหารหรือผักดิบหรือจากผิวหนังที่มีแผลซึ่งพยาธิมันอยู่ในชั้นดินที่ลึกมันไม่ได้เกิดขึ้นง่าย เพราะฉะนั้นการล้างมือให้สะอาด อาหารที่สุกสะอาดจึงสำคัญมาก ส่วนใหญ่จะเกิดกับเด็กมากกว่าผู้ใหญ่

ด้าน ผศ.ดร.ณัธคพัชฬ รัตนพิทูลย์ ผู้เชียวชาญ และเป็นที่ปรึกษาศูนย์วิจัยโรคปรสิต สำนักวิชาแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และผู้จัดการศูนย์การแพทย์เอฟเอ็มซี ซึ่งเปิดเผยว่า กรณีนี้คือโรค Cutaneous Larva Migrans (CLM) หรือ โรคตัวอ่อนพยาธิไชผิวหนัง มักเกิดจากตัวอ่อนของพยาธิปากขอในสัตว์ เช่น สุนัขและแมว ที่เข้าสู่ร่างกายมนุษย์ทางผิวหนัง โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสกับพื้นดินหรือทรายที่มีการปนเปื้อนอุจจาระสัตว์

สาเหตุ CLM

• พยาธิปากขอสัตว์ เช่น Ancylostoma braziliense และ Ancylostoma caninum
• พยาธิเหล่านี้พบในอุจจาระของสุนัขและแมว เมื่อถ่ายลงบนพื้นดิน ตัวอ่อนสามารถฟักและอยู่ในดินหรือทราย
• ตัวอ่อนสามารถไชเข้าสู่ผิวหนังมนุษย์ โดยเฉพาะเมื่อเดินเท้าเปล่า หรือนั่ง/นอนบนพื้นดินที่มีการปนเปื้อน

อาการ

• ผื่นแดงรูปเส้นคดงอใต้ผิวหนัง (serpiginous or linear lesions)
• คันอย่างรุนแรง
• ผื่นมักจะ เคลื่อนที่ช้าๆ วันละไม่กี่มิลลิเมตรถึง 2 ซม.
• มักพบบริเวณ เท้า, ขา, ก้น, หลัง หรือส่วนที่สัมผัสดิน/ทราย
• CLM ไม่สามารถพัฒนาเป็นพยาธิเต็มวัยในร่างกายมนุษย์ ตัวอ่อนจะหยุดโตและตายในที่สุด

พบที่ไหนบ่อย?

พบบ่อยในพื้นที่เขตร้อนและกึ่งร้อน เช่น:

• เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
• อเมริกากลางและใต้
• ชายหาดในแอฟริกา

มักเกิดกับนักท่องเที่ยวที่เดินเท้าเปล่าบนชายหาดหรือผู้ที่ทำงานตามพื้นดินที่มีมูลสัตว์ปนเปื้อน

การวินิจฉัย

• อาศัยลักษณะผื่นที่เคลื่อนที่และรูปร่างคล้ายรอยทางของตัวอ่อน
• ไม่จำเป็นต้องตรวจเลือดหรือผิวหนังในกรณีทั่วไป

การรักษา

• อาการสามารถหายได้เองภายใน 2–8 สัปดาห์ แต่เนื่องจากอาการคันและไม่สบายมักรุนแรง
  
• การรักษาด้วยยาเป็นที่แนะนำ:

Ivermectin: 200 µg/kg รับประทานครั้งเดียว หรือวันละ 1 ครั้ง 1–2 วัน

Albendazole: 400 mg วันละ 1–2 ครั้ง เป็นเวลา 3 วัน

ยาทาเฉพาะที่ เช่น thiabendazole cream อาจใช้ร่วมด้วยยาต้านฮิสตามีนสำหรับลดอาการคัน เช่น cetirizine หรือ loratadine

การป้องกัน

• หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าบนดินหรือทราย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีสัตว์จรจัด
• ใช้เสื่อ/ผ้าปูรองก่อนนั่งหรือนอนบนพื้น
• กำจัดมูลสัตว์อย่างถูกสุขลักษณะ และควบคุมการถ่ายของสัตว์เลี้ยง

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• พยาธิไชผิวหนัง เตือนถอนหญ้ามือเปล่า เดินเท้าเปล่า ต้องระวัง
• เบาหวานหายได้ รู้กลไกร่างกาย ปรับเปลี่ยนวิถีดูแลสุขภาพ
• หนุน ไพล กระชายดำ กระท่อม เป็น Herb of the year สร้างรายได้และส่งออกต่างประเทศ
• ต้อหิน ภัยเงียบของดวงตา อาการน้อยแต่เสี่ยงตาบอดถาวร
• เตือนภัยเห็ดพิษ ไม่รู้จัก ไม่แน่ใจ ไม่เก็บ ไม่กิน ตั้งแต่ต้นปีเสียชีวิต 3 ราย