เปิดเหตุผลทำไมคนไทยเรียกคนตะวันตกผิวขาวว่า ‘ฝรั่ง’?

ทุกคนเคยสงสัยไหมว่า ทำไมคนไทยเรียกคนตะวันตกผิวขาวว่า ‘ฝรั่ง’ คำนี้เกี่ยวข้องกับผลไม้ลูกสีเขียวอย่างฝรั่ง มาจากประเทศฝรั่งเศส หรือมาจาก Foreign หรือ Foreigner (ที่แปลว่าคนต่างชาติ) หรือเปล่านะ?

หลังการล่มสลายของจักรวรรดิโรมัน ในช่วงปลายศตวรรษที่ 5 ในยุโรปก็ได้เกิดอาณาจักรของบรรดาอนารยชนเผ่าต่าง ๆ ที่เคยอยู่ใต้อำนาจของโรมันมาก่อน ซึ่งหนึ่งในนั้น ก็คืออาณาจักรที่ก่อตั้งขึ้นโดยชาวแฟรงก์ (Frank หรือ Frankish)

ชาวแฟรงก์เป็นกลุ่มคนที่พูดภาษาตระกูลเจอร์มานิกหรือตระกูลภาษาเยอรมัน (Germanic) ชาวแฟรงก์ได้ก่อร่างสร้างอาณาจักรของพวกเขาขึ้นมา จนกระทั่งรุ่งเรืองถึงขีดสุดในช่วงต้นศตวรรษที่ 8 ภายใต้การนำของกษัตริย์นามว่าชาร์เลอมาญ (Charlemagne) โดยมีอาณาเขตครอบคลุมตั้งแต่ฝรั่งเศส ตอนเหนือของคาบสมุทรอิตาลี ไปจนถึงบางส่วนของยุโรปตะวันออก

ทว่าหลังจากที่ชาร์เลอมาญเสียชีวิต อาณาจักรแฟรงก์ก็แตกออกเป็นสามส่วนใหญ่ ๆ โดยฝั่งตะวันตกจะพัฒนากลายเป็นฝรั่งเศส ส่วนบริเวณตรงกลางแถบอิตาลีจะถูกผนวกรวมกับอีกสองฝั่ง ขณะที่ฝั่งตะวันออกจะกลายมาเป็นจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์หรือเยอรมนีในเวลาต่อมา

และด้วยความยิ่งใหญ่ของชาวแฟรงก์ที่ครั้งหนึ่งเคยครองอำนาจในยุโรป เลยทำให้ดินแดนอื่นภายนอกยุโรป เรียกคนยุโรปผิวขาวในช่วงเวลานั้นว่าชาวแฟรงก์ อย่างเช่นในช่วงสงครามครูเสด ชาวอาหรับได้เรียกชาวยุโรปว่าแฟรงก์ ตามสำเนียงภาษาอาหรับของพวกเขาว่า ‘frank-ji’ หรือ ‘franj’

ต่อมาเมื่อชาวอาหรับทำการค้าขายตามดินแดนต่าง ๆ คำว่า frank-ji ที่ชาวอาหรับเรียกชาวยุโรป ก็ได้ติดสอยห้อยตามไปยังดินแดนที่ชาวอาหรับทำการค้าด้วย และกลายเป็นคำท้องถิ่นของดินแดนนั้น ๆ

อย่างเช่น ‘farang’ ในภาษาเปอร์เซีย ‘farangj’ ในภาษาเอธิโอเปีย ‘firangji’ ในภาษาฮินดี ‘ba-rang’ ในภาษาเขมร ‘perantjis’ ในภาษามลายู รวมไปถึง ‘ฝรั่ง’ ในภาษาไทย ที่สัณนิษฐานว่ามาจาก farang ของเปอร์เซียอีกทอดนึง

เมื่อคำว่าฝรั่งของคนไทย มีความหมายถึงชาวยุโรป ดังนั้นอะไรก็ตามที่เกี่ยวข้องกับชาวยุโรป คนไทยก็จะเรียกสิ่งนั้นว่าฝรั่งตามไปด้วย

อย่างเช่นหมากที่ชาวยุโรปชอบเคี้ยวก็เรียกว่า ‘หมากฝรั่ง’ ผักชีใบเขียวของชาวยุโรปก็เรียกว่า ‘ผักชีฝรั่ง’ ผลมันของชาวยุโรปก็เรียกว่า ‘มันฝรั่ง’ ผลไม้ลูกสีเขียวที่นำเข้ามาโดยชาวโปรตุเกส ก็เรียกว่า ‘ผลฝรั่ง’ หรือ ‘ฝรั่ง’

ดังนั้นถ้าถามว่าฝรั่งที่คนไทยเรียกเกี่ยวข้องกับฝรั่งเศสไหม ก็คงต้องตอบว่าเกี่ยวข้องกัน เพราะชื่อ ‘France’ หรือ ‘French’ ก็มาจาก ‘Frank’ ที่เป็นบรรพบุรุษของคนฝรั่งเศส แม้ว่าฝรั่งของไทยจะมีต้นตอจาก ‘farang’ ของเปอร์เซียก็ตาม

อ้างอิง

• หนังสือ ทำไมแฮมเบอร์เกอร์จึงไม่มีแฮม. นพ.ชัชพล เกียรติขจรธาดา. สำนักพิมพ์ Chatchapol Book

• ศิลปวัฒนธรรม. เหตุใดคนไทยเรียกชาวตะวันตกผิวขาวว่า “ฝรั่ง” คำนี้มีพัฒนาการมาอย่างไร. https://www.silpa-mag.com/history/article_93096