“ไฉ่ซิ้ง” เทพมั่งคั่ง ที่แม้เกิดขึ้นสมัย “ราชวงศ์ซ่ง” แต่ “มาทีหลังดังกว่า”

ไฉ่ซิ้ง เทพมั่งคั่ง ที่ปังในไทยสมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

ปัจจุบันเมื่อพูดถึงเทพเจ้าแห่งความมั่งคั่ง หรือยามที่คนต้องการหาแหล่งยึดเหนี่ยวจิตใจเรื่องการเงิน คนค้าขาย ก็ต้องนึกถึง “ไฉ่ซิ้ง” เป็นอันดับต้น ๆ อย่างแน่นอน

แต่เชื่อว่าน้อยคนนักที่จะรู้ว่า “ไฉ่ซิ้ง” เป็นเทพมาที่หลังและกำเนิดในสมัยราชวงศ์ซ่ง

เรื่องนี้ สมชาย แซ่จิว ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์จีน และเจ้าของงานเขียน “ไฉ่ซิ้ง มั่งคั่งอย่างเทพ” หนังสือเล่มใหม่ล่าสุดจากสำนักพิมพ์มติชน ได้พูดไว้ในทอล์กของงาน Talk & Tour “ไฉ่ซิ้ง มั่งคั่งอย่างเทพ” ที่โรงเรียนเผยอิง เมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2569

โดยมี อาจารย์ สมฤทธิ์ ลือชัย นักวิชาการด้านอุษาคเนย์ศึกษา ร่วมเป็นพิธีกร สร้างบรรยากาศให้ในงานสนุกสนานมากยิ่งขึ้น

สมชายเปิดประเด็นนี้ว่า “ไฉ่ซิ้งอยู่กับคนจีนมานานแล้ว ซึ่งมีคนตั้งข้อสังเกตและผมก็เห็นด้วยคือ เป็นเทพที่มาทีหลังแต่ดังกว่า”

ก่อนจะขยายเรื่องราวนี้ว่า ไฉ่ซิ้งเป็นเทพที่เพิ่งมาเกิดสมัยราชวงศ์ซ่ง เพราะยุคขงจื่อ ยุคชุนชิว-จ้านกว๋อ พ่อค้าเป็นอาชีพที่มาทีหลัง

ในยุคชุนชิว-จ้านกว๋อ มีการจัดลำดับชั้นวรรณะของสังคม พ่อค้าอยู่ต่ำสุด เมื่อก่อนมีการเรียงชนชั้นคือ ซื่อ หนง กง ซาง หรือ บัณฑิต ชาวนา ช่างฝีมือ และพ่อค้า

ทำให้เห็นว่า สมัยก่อนกลุ่มพ่อค้าอยู่ต่ำสุด โดยมีคำพูดของ “ขงจื่อ” ที่เจ้าของหนังสือ “ไฉ่ซิ้งมั่งคั่งอย่างเทพ” ยกขึ้นมาให้เห็นภาพสังคมจีนขณะนั้นว่า

“วิญญูชนเทิดทูนคุณธรรม คนพาลมุ่งเน้นกำไร”

สะท้อนให้เห็นว่า เรื่องทำมาหากิน การค้า กำไร เป็นเรื่องรองมาก ๆ ในสังคมจีน ไฉ่ซิ้งจึงไม่มี พวกเขาจะนับถือเทพด้านการเกษตรมากกว่า เช่น เทพบ่อน้ำ เทพแห่งดิน เทพแห่งฝน เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์จีน ก็บอกว่า แต่พอการค้าเริ่มรุ่งเรืองเป็นหลักเป็นฐานสมัยราชวงศ์ซ่ง พ่อค้าที่เคยเป็นชนชั้นต่ำสุดแต่รวย คนหรือขุนนางก็เข้าหา

ขณะเดียวกันเหล่าพ่อค้าก็ต้องหาที่พึ่งพิงทางจิตใจ ต้องการตัวช่วย จึงเกิด “ไฉ่ซิ้ง” เป็นร่องรอยชัดเจนขึ้นมา พวกเขาก็เอาคนที่มีคุณธรรมต่าง ๆ มานับถือเป็นไฉ่ซิ้ง

ขณะเดียวกัน อ. สมฤทธิ์ ลือชัย ก็แชร์ประเด็นนี้ในแง่สังคมไทยว่ามีความเหมือนกันอยู่ไม่น้อย โดยกล่าวว่า

“อาชีพค้าขายหรือคนจีน ก็ได้รับการให้อยู่ข้างล่างหน่อย ข้างบนคือข้าราชการ เป็นเจ้าคนนายคน รัชกาลที่ 2 ท่านมีเจ้าจอมที่เป็นลูกสาวคนจีน… ขนาดมีสินคนก็ยังไม่ค่อยยอมรับ ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์”

เจ้าจอมท่านนี้ สมชายเสริมว่าคือ“เจ้าจอมมารดาอำภา”

จากตรงนี้เอง อ. สมฤทธิ์ จึงสรุปได้ว่าการทำมาหากิน ความมั่งคั่ง ยังไม่ได้รับการยอมรับในสมัยต้นกรุงฯ เท่าที่ควร แต่เมื่อสยามมีปฏิสัมพันธ์กับการค้าในสมัยรัชกาลที่ 4-5 เป็นต้นมา การค้าก็เริ่มได้รับการยอมรับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

การปรากฏตัวของไฉ่ซิ้งในไทยก็น่าจะมาแรงในช่วงหลังสงคราม 2 นั่นเอง

นี่เป็นส่วนหนึ่งในทอล์กของงาน Talk & Tour “ไฉ่ซิ้ง มั่งคั่งอย่างเทพ” ใครอยากรับชมแบบเต็ม ๆ ติดตามได้ที่คลิปด้านล่างนี้เลย

อ่านเพิ่มเติม :

• “ไฉ่ซิงเอี๊ย” จากไม่อยู่ในสารบบ สู่เทพเจ้าที่คนเซ่นไหว้มากสุดในเทศกาลตรุษจีน
• กำเนิด “ไฉ่ซิงเอี๊ย” เทพเจ้าแห่งทรัพย์สินของจีน เทวดาที่มาทีหลัง แต่ไฉนดังกว่าองค์อื่น
• “ไฉ่สิ่งเอี๊ย” เทพแห่งทรัพย์เป็นใคร? แล้วตรุษจีนไหว้กันตอนไหน?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 7 มีนาคม 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “ไฉ่ซิ้ง” เทพมั่งคั่ง ที่แม้เกิดขึ้นสมัย “ราชวงศ์ซ่ง” แต่ “มาทีหลังดังกว่า”

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com