โน่นก็คิม นี่ก็คิม ย้อนที่มาชื่อคิม นามสกุลสุดซ้ำของเกาหลี

หากใครเคยชมซีรีย์เกาหลี คงคุ้นชื่อตัวละคร "ท่านประธานคิม" อยู่ไม่น้อย อันที่จริงชื่อ "คิม" (Kim) ถือเป็นนามสกุลโหล่ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายทั้งในเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ สำหรับเกาหลีเหนือแน่นอนว่าหลายคนต้องนึกถึง คิม จอง-อึน ผู้นำสูงสุดของเกาหลีเหนือ ผู้ซึ่งเป็นหนึ่งใน "ท่านประธานคิม" ผู้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก

ส่วนเกาหลีใต้มีทั้งอดีตประธานาธิบดีและผู้นำองค์กรหลายคนที่ชื่อคิมเต็มไปหมด หนึ่งใน "ประธานคิม" ที่มีชื่อเสียงคือนายคิม บอม-ซู ประธานและผู้ก่อตั้ง Kakao แอปแช็ตอันดับ 1 ของเกาหลีใต้คิม วู-ชุง ผู้ก่อตั้งและประธาน Daewoo Group อดีตกลุ่มแชโบลดังของประเทศ คิม บอม-ซอก ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ Coupang ยักษ์ใหญ่อีคอมเมิร์ซ อีกรายคือนายคิม จอง-จู ผู้ก่อตั้ง Nexon บริษัทเกมออนไลน์ชั้นนำ

สำหรับชื่อคิม (김) Kim หรือ Gim เป็นหนึ่งในนามสกุลที่พบมากที่สุดในเกาหลีใต้ มากถึงขนาดที่ว่าหากอยู่ในย่านเมียงดงแล้วตะโกนเรียกชื่อ 'คิม' 'อี' 'ปาร์ก' หรือ 'เช' เกินครึ่งจะต้องมีคนที่ใช้นามสกุลเหล่านี้แน่นอน

เกาหลีใต้แม้เป็นชาติที่มีประชากรราว 50 ล้านคน แต่จากการสำรวจสำมะโนประชากรพบว่า มีการใช้นามสกุลเพียง 288 ชื่อ นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมนามสกุลคิม จึงเป็นนามสกุลที่ถูกใช้มากที่สุด ข้อมูลปี 2015 มีประชากร 10,689,959 หรือราว 21.5% ของประชากรทั้งประเทศ คำว่าคิมในภาษาเกาหลีเขียนว่า 김 (กิม/คิม) ในอักษรฮันจากจะเขียนเป็น 金 ซึ่งแปลว่า "ทองคำ" ในภาษาจีน

ซัมกุกซากิ (Samguk Sagi) หลักฐานทางประวัติศาสตร์ฉบับแรกของเกาหลี ปรากฎชื่อ คิม ครั้งแรกในปี ค.ศ. 636 โดยอ้างว่าเป็นนามสกุลของกษัตริย์เกาหลี จินฮ็อง (526-576) ในอาณาจักรซิลลา (57 ปีก่อนคริสต์ศักราช–ค.ศ. 935) ซึ่งต่อมาสามารถผนวกรวมคาบสมุทรเกาหลีเป็นหนึ่งเดียวได้ในปี ค.ศ. 668 ทำให้คิมกลายเป็นหนึ่งในชื่อสกุลแพร่หลายมากที่สุด โดยเฉพาะในกลุ่มชนชั้นสูง

ช่วงที่ราชวงศ์โชซฮนปกครองเกาหลี ประชากรราว 50-60% ยังเป็นชนชั้นทาส ใครที่ใช้นามสกุลคิมจึงเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของอำนาจและชนชั้น และมีเพียงขุนนางเท่านั้นที่ใช้นามสกุลนี้ได้

อย่างไรก็ตาม ภายหลังที่ราชวงศ์โชซอนเสื่อมอำนาจลง ทำให้สถาบันกษัตริย์ต้องปฏิรูประบบการตั้งชื่อ ซึ่งให้สิทธิแก่ทาสและสามัญชนในการซื้อชื่อสกุลและยกระดับสถานะทางสังคม หลังการยกเลิกระบบทาส ประชากรทาสบางส่วนก็เลือกใช้นามสกุลคิมเพื่อหวังยกสถานะทางสังคม ขณะที่บางกลุ่มเลือกใช้นามสกุลคิมเพราะเป็นนามสกุลของเจ้านายของพวกเขา ขณะที่บางกลุ่มใช้นามสกุลคิมเนื่องจากเป็นชื่อความหมายดี

แม้คนเกาหลีใต้ส่วนใหญ่จะใช้นามสกุลเหมือนกัน แต่ประชากรปัจจุบันสืบเชื้อสายมาจากหลากหลายตระกูล ซึ่งก็มีประวัติความเป็นมาและถิ่นกำเนิดแตกต่างกันไป คนนามสกุลเดียวกันจึงไม่ได้เป็นญาติเกี่ยวดองกันเสมอไป เรื่องนี้เคยเป็นประเด็นปัญหาสำคัญมาก่อน เพราะยุคหนึ่งเกาหลีใต้เคยมีกฎหมายห้ามคนนามสกุลเดียวกันแต่งงานกัน แต่ภายหลังรัฐบาลก็ยกเลิกกฎการห้ามแต่งงานจากคนสกุลเดียวกันมาก่อน ด้วยการใช้แนวคิด'บงกวาน' เพื่อแยกแยะกลุ่มคนที่ใช้นามสกุลเดียวกัน โดยแบ่งตามสถานที่ทางภูมิศาสตร์ของแหล่งกำเนิด อาทิ ตระกูลคิมจากคยองจู , ตระกูลคิมจากอันดอง, กระกูลคิมจากกิมเฮ และ ตระกูลคิมจากกวางซาน