สมช.ขึงขังปราบสารพิษ ชงลิสต์เข้าที่ประชุมกห.
"เลขาฯ สมช." ลุยพื้นที่บ้านม้งเก้าหลัง ตรวจสารพิษเหมืองเมียนมา ลั่นพร้อมใช้มาตรการขั้นเด็ดขาด ชงรายชื่อสารเคมีเข้าวงประชุมกลาโหมจันทร์นี้ คุมเข้มจุดผ่านแดน-ท่าข้าม แก้ช่องโหว่ขนส่ง จ่องัดไพ่ต่อรอง “ยศชนัน” เตรียมแล็บโลหะหนัก มฟล. เก็บข้อมูลไว้เจรจา 24 พ.ย. รัฐบาลดันฝายอัจฉริยะดักสารหนู นำร่องแม่สาย 18 เดือน ป้องนาข้าว 2.7 หมื่นไร่ "สวนดุสิตโพล" ชี้คนไทยกังวลสารพิษตกค้างในอาหาร ไม่เชื่อมั่น รบ.
เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน ที่ฐานปฏิบัติการบ้านม้งเก้าหลัง จ.เชียงราย พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ลงพื้นที่ตรวจสอบสภาพพื้นที่และข้อเท็จจริงกรณีการทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมาที่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย โดยมีหน่วยเฉพาะกิจทัพเจ้าตาก กองกำลังผาเมือง พร้อมด้วยหน่วยงานความมั่นคง จ.เชียงราย ร่วมบรรยายสรุปสถานการณ์และชี้แจงผลการดำเนินงานที่ผ่านมา
พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวถึงเหตุผลการลงพื้นที่บ้านม้งเก้าหลังว่า จุดดังกล่าวสามารถมองเห็นพื้นที่เหมืองแร่ฝั่งตรงข้ามได้อย่างชัดเจน นายกรัฐมนตรีได้มอบหมายให้ฝ่ายความมั่นคงเร่งตรวจสอบการทำเหมืองและผลผลิตที่เกี่ยวข้อง โดย สมช.จะเร่งรวบรวมข้อมูลและจัดทำบัญชีรายชื่อสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับการทำเหมือง ส่งมอบให้กระทรวงกลาโหมพิจารณาต่อยอดมาตรการควบคุมสินค้าแนวชายแดนที่มีอยู่ ทั้งนี้ นายกฯ ได้กำชับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการในส่วนที่รับผิดชอบอย่างเต็มที่ รวมถึงทบทวนแนวทางกำกับสินค้าผ่านแดนให้รัดกุมยิ่งขึ้น โดยมีกระทรวงพาณิชย์ร่วมพิจารณาแนวทางกำกับดูแลต่อไป
สำหรับการลงพื้นที่ในวันนี้ มุ่งเน้นมาตรการระยะแรกที่ดำเนินการได้ทันที อาทิ การเข้มงวดการบริหารจัดการพื้นที่จุดผ่านแดนและจุดผ่อนปรนต่างๆ ตลอดจนการใช้มาตรการและกลไกที่ฝ่ายไทยมีอยู่ เพื่อลดผลกระทบจากการทำเหมืองให้เหลือน้อยที่สุด ควบคู่กับการวางระบบป้องกันในระยะต่อไป ทั้งนี้ ในด้านการดูแลประชาชน รัฐบาลได้สั่งการให้กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เร่งตรวจสอบและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำประปา พร้อมจัดหาน้ำดื่มสะอาดให้ประชาชนในชุมชนที่ได้รับผลกระทบ
เลขาธิการ สมช.กล่าวว่า การแก้ไขที่ต้นทางในพื้นที่เมียนมา ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ รัฐบาลหารือกับฝ่ายเมียนมาอย่างต่อเนื่อง โดยในวันที่ 25-26 พ.ย.นี้ จะมีการประชุมคณะทำงานร่วมด้านการจัดการคุณภาพน้ำในแม่น้ำที่เป็นพรมแดนและแม่น้ำที่ไหลผ่านระหว่างสองประเทศ (Joint Working Group: JWG) ไทย-เมียนมา ครั้งที่ 1 ณ กรุงเทพฯ โดย ทส.ร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่ง สมช.จะนำข้อมูลทั้งหมดที่ได้จากการลงพื้นที่มาประมวลผล และจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายต่อรัฐบาล เพื่อให้เกิดการป้องกันและแก้ไขปัญหาผลกระทบอย่างยั่งยืนในอนาคต
ต่อมา พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวภายหลังลงพื้นที่ถึงกรณีการทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมาที่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทยว่า รัฐบาลเมียนมารับทราบว่ามีการกระทำอย่างถูกกฎหมาย แต่ก็ยังมีเหมืองที่กระทำอย่างไม่ถูกต้อง โดยต้องมีดำเนินการหลายมาตรการไปพร้อมๆ กัน ซึ่งจากการประชุม นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย กำลังเร่งดำเนินการแก้ไขปัญหาภายในประเทศ ทั้งเรื่องน้ำ ดิน และหน่วยงานต่างๆ กำลังเร่งดำเนินการ และอะไรก็ตามที่เป็นปัญหาข้อขัดข้องให้เร่งดำเนินการเช่นกัน
ส่วนเรื่องภายนอกที่เป็นเรื่องของการป้องกัน ต้องใช้องคาพยพหลายส่วน โดยนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.การต่างประเทศ ได้มีการพูดคุยกับเมียนมาแล้ว และนายกรัฐมนตรีได้หารือร่วมกับนายกรัฐมนตรีจีนเรียบร้อยแล้วเช่นกัน ซึ่งทั้งสามฝ่ายจะเปรียบเสมือนสามเหลี่ยมที่มาแก้ไขปัญหา ซึ่งเหมืองอยู่ในประเทศเมียนมาและผู้ถือสัมปทาน บริษัทส่วนใหญ่เป็นคนจีน ซึ่งก่อให้เกิดความเดือดร้อนกับประชาชนไทย โดยจะมีการหารือในวันที่ 25-26 พ.ย.นี้
ลิสต์สารเคมีห้ามส่งออก
ขณะเดียวกัน นายกรัฐมนตรีได้มอบหมายให้หน่วยงานด้านความมั่นคงดูเรื่องมาตรการการส่งออก สารเคมีที่นำไปใช้ในเหมือง ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดย สมช.อยู่ระหว่างการตรวจสอบรายละเอียด และจะมีการส่งลิสต์ไปให้ยังกระทรวงกลาโหม ซึ่ง พล.ท.อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รมว.กลาโหม จะประชุมที่กระทรวงในวันที่ 23 พ.ย. ถึงการควบคุมการส่งออกสาร หรือห้ามการส่งออก แต่ยอมรับว่าอาจจะมีปัญหาเรื่องของการขนส่งสารเคมีจากประเทศอื่นไปยังเมียนมาที่จำเป็นต้องผ่านไทย ซึ่งมีกฎหมายคุ้มครองต่อสินค้าที่มีการขนส่งจึงจำเป็นต้องมีการแก้ไขปัญหาในเรื่อง โดยนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์ รับทราบในเรื่องนี้ และจะเร่งดำเนินการและเร่งควบคุมสินค้าที่นำเข้าและส่งออกไปยังประเทศเมียนมา ซึ่งจะครอบคลุมในเรื่องของการป้องกันและแก้ไข
อย่างไรก็ตาม แนวเรื่องการป้องกัน เชื่อว่าจะต้องใช้เวลาพอสมควร เพราะฉะนั้นการลงพื้นที่ครั้งนี้ จึงอยากหามาตรการในระยะสั้นว่าจะสามารถป้องกันในจุดใดได้บ้าง โดยจะเร่งดำเนินการโดยเฉพาะจุดผ่านแดนและท่าข้าม ในการสกัดการส่งออกของสารเคมีเหล่านี้ไปยังโรงงานที่ไม่ได้มีการขออนุญาต
เมื่อถามว่า จากการตรวจสอบในเบื้องต้นพบว่ามีการขออนุญาตถูกต้องหรือไม่ พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการตรวจสอบในขั้นต้น แต่คาดว่าอาจจะไม่ แต่หากจะพูดถึงผลกระทบเรื่องน้ำ อาจจะไม่ถึงขนาดนั้น เนื่องจากอยู่ไกล แต่อาจจะมีผลกระทบเรื่องน้ำใต้ดิน หรือเรื่องทรัพยากรต่างๆ หรือการเข้ามาตั้งในพื้นที่ใกล้แนวชายแดน ซึ่งแนวทางการแก้ไขปัญหาจะต้องมีการหารือกันใน 3 ประเทศ แต่ท้ายที่สุดจะต้องยกระดับการหารือในระดับภูมิภาค เนื่องจากส่งผลกระทบต่อลุ่มแม่น้ำโขงเช่นเดียวกัน ซึ่ง สปป.ลาวจะประสบปัญหาในอนาคต และหลังจากนี้ในทุกเวทีจะต้องมีการหารือถึงประเด็นดังกล่าว
พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวว่า นายกรัฐมนตรีได้กำชับมาตรการในการป้องกัน และเราให้ใบเหลืองมานานพอสมควร ขณะเดียวกัน นายกรัฐมนตรีพร้อมที่จะดำเนินการมาตรการขั้นเด็ดขาด หน่วยงานด้านความมั่นคงสามารถดำเนินการอะไรได้ อย่างเช่นกันนำเข้าส่งออกเพื่อไม่ให้สารพิษลงสู่แหล่งน้ำ ส่วนการลงพื้นที่ครั้งนี้ ขอแบ่งเป็น 2 ส่วน หากเป็นเรื่องผลกระทบที่ทำให้เกิดความเดือดร้อนประชาชน แม้ว่าจะเห็นเพียงที่เดียว แต่ถือเป็นหนึ่งตัวอย่างที่ทำเหมืองตามแนวชายแดนแล้วส่งผลกระทบต่อไทย และการป้องกันในองค์รวมนั้นมีอะไรบ้างที่เป็นไพ่ในการเจรจาต่อรองหรือเป็นมาตรการกดดัน และจากการตรวจสอบพื้นที่ เนื่องจากทั้งแนวยังไม่ได้มีการปักปัน ดังนั้น กำลังทหารในพื้นที่เองมีการระมัดระวังอยู่แล้ว ว่าห้ามเข้ามาในเขตที่มีการตกลงกันไว้ ซึ่งจากที่ได้มีการพูดคุยกับหน่วยทหารของเมียนมามีความเข้าใจกัน
ส่วนมาตรการในการจัดการกับเหมืองที่เปิดอย่างผิดกฎหมายนั้น หน่วยงานด้านความมั่นคงจะหยิบยกไปพูดคุยตั้งแต่ในระดับพื้นที่ ว่ามีอะไรควรที่จะดำเนินการ หรือสามารถซัปพอร์ตกันได้ ซึ่งการที่เขตแดนยังไม่ได้มีการปักปันมีข้อตกลงอยู่แล้วว่าอะไรสามารถทำได้หรือไม่ แต่เขาใช้ช่องว่านอกเหนือจากระยะออกไปสามารถทำได้ ซึ่งอาจจะเป็นในหนึ่งเงื่อนไขที่สามารถพูดคุยกันได้ ว่าไม่ควรเข้าใกล้เขตแดนไปมากกว่านี้ ซึ่งขณะนี้หน่วยทหารดูอยู่ และซีเรียสเรื่องนี้ โดยจะมีการรายงานกลับมาตลอด
เมื่อถามว่า ดูจากลักษณะการทำเหมืองเป็นการทำเหมืองทองหรือแรร์เอิร์ธ พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวว่า ประเมินว่าจากการดูลักษณะการเปิดหน้าดิน น่าจะเป็นการทำเหมืองทอง ทั้งนี้ ทหารมีข้อมูลอยู่แล้วว่าเป็นเหมืองอะไร มีกี่จุด ใกล้แนวชายแดนเท่าใด หรือมีใครเป็นผู้มีอิทธิพลอยู่ ซึ่งข้อมูลทั้งหมดจะถูกส่งต่อรวบรวมไปใช้ในการเจรจา
ผู้สื่อข่าวถามว่า เมื่อเห็นจากสภาพพื้นที่แล้วหนักใจหรือไม่ เลขาธิการ สมช.กล่าวว่า หนักใจ เนื่องจากเป็นปัญหาที่ใช้ระยะเวลามาพอสมควร หากจะแก้ไขอย่างยั่งยืนต้องใช้เวลา แต่ปัจจุบันรอไม่ได้ เนื่องจากประชาชนเดือดร้อน เพราะฉะนั้นการทำอย่างใดอย่างหนึ่งที่ต้องรีบเพื่อแก้ไขปัญหาเร่งด่วนก็ต้องทำ
ส่วนก่อนหน้านี้มีการระบุว่า เงื่อนไขการทำเหมืองอยู่ในพื้นที่กองกำลังชนกลุ่มน้อยนั้น เท่าที่ดูพื้นที่แล้วคิดว่ามีแนวทางในการเจรจาหรือไม่นั้น พล.อ.ชัยพฤกษ์กล่าวว่า มี และเรามีไพ่ในแต่ละใบของเรา ถ้าเป็นเมียนมาแล้วถูกกฎหมายจะทำแบบใด ไม่ถูกกฎหมายจะทำแบบใด หรืออยู่นอกเหนือเขตที่อิทธิพลของรัฐบาลเมียนมา เราควรจะทำอย่างไร มีการจัดกลุ่มเพื่อแก้ไขปัญหาเรียบร้อยแล้ว
เก็บข้อมูลเจรจาเมียนมา
วันเดียวกัน นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมคณะ ลงพื้นที่จังหวัดเชียงราย ระหว่างวันที่ 22-23 พ.ย.2569 เพื่อติดตามสถานการณ์การปนเปื้อนในแม่น้ำสายและตรวจสอบคุณภาพแหล่งน้ำสำรองในพื้นที่ โดยเริ่มภารกิจแรกด้วยการเข้าเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการวิเคราะห์โลหะหนัก ภายในห้องปฏิบัติการกลางสำหรับงานวิจัย ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) พร้อมรับฟังการบรรยายและชมการสาธิตขั้นตอนการตรวจวิเคราะห์จากทีมนักวิจัยและเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการอย่างใกล้ชิด นอกจากนี้ นายยศชนันยังได้ร่วมดูข้อมูลผ่านระบบแผนที่ดิจิทัลบนหน้าจอมอนิเตอร์ร่วมกับทีมนักวิจัย เพื่อติดตามภาพรวมจุดข้อมูลตามแนวลำน้ำในพื้นที่ ควบคู่กับข้อมูลจากห้องปฏิบัติการ
ทั้งนี้ ปัญหาการปนเปื้อนในแม่น้ำสายและแม่น้ำสายอื่นในพื้นที่ที่ประสบปัญหาเดียวกัน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำภายในจังหวัดเชียงรายเท่านั้น แต่เป็นประเด็นลำน้ำข้ามพรมแดนที่ไทยกำลังรุกการทูตเพื่อแก้ปัญหาที่ต้นน้ำร่วมกับเมียนมาและจีน โดยเตรียมเดินหน้าหารือถึงต้นตอของสารปนเปื้อน ทั้งจากการทำเหมืองและกิจกรรมอื่นๆ ผ่านการประชุมระดับรัฐมนตรีในวันที่ 24 พ.ย. ต่อเนื่องด้วยการประชุมคณะทำงานร่วม 3 ฝ่าย ระหว่างวันที่ 25-26 พ.ย. ที่กรุงเทพฯ ด้านรัฐบาลจีนได้รับทราบข้อห่วงใยดังกล่าว และยืนยันพร้อมให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่ ทั้งนี้ ภายหลังเสร็จสิ้นการประชุมดังกล่าว นายยศชนันและคณะจะลงพื้นที่ตรวจสอบเหมืองต้นเหตุด้วยตนเองอีกครั้ง
ทางด้าน ร.อ.หญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลเดินหน้าแก้ไขปัญหาสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกก-สายอย่างต่อเนื่อง โดยกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เสนอ “ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ” ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ออกแบบมาเพื่อดักตะกอนละเอียดที่เป็นตัวพาสารหนูโดยเฉพาะ เตรียมนำร่องในรูปแบบ Sandbox บริเวณหัวงานชลประทานแม่สายเป็นเวลา 18 เดือน ครอบคลุมฤดูฝนปี 2570 เพื่อประเมินประสิทธิภาพจริง คาดว่าจะช่วยลดสารหนูที่ไหลลงพื้นที่นาข้าวได้ประมาณ 94% และคุ้มครองพื้นที่เกษตรราว 27,000 ไร่ ของผู้ใช้น้ำ 3,356 ราย
"สวนดุสิตโพล" มหาวิทยาลัยสวนดุสิต เปิดเผยผลสำรวจความคิดเห็นของประชาชนทั่วประเทศ เรื่อง “สารพิษปนเปื้อน ในแม่น้ำ” กลุ่มตัวอย่างจำนวน 1,193 คน ระหว่างวันที่ 17-20 พ.ย.2569 ว่า จากข่าวปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำ กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่กังวลมาก ร้อยละ 46.94 โดยกังวลเรื่องสารพิษตกค้างในอาหาร เช่น ปลา ผัก ข้าว มากที่สุด ร้อยละ 76.78 และไม่ค่อยเชื่อมั่นว่ารัฐบาลจะสามารถแก้ไขปัญหาได้ ร้อยละ 44.01 ทั้งนี้ เห็นว่าอุปสรรคสำคัญคือการบังคับใช้กฎหมายไม่จริงจัง อาจมีผลประโยชน์ทับซ้อน ร้อยละ 74.35 และอยากให้รัฐบาลเร่งตรวจคุณภาพน้ำและอาหาร พร้อมเปิดเผยผลตรวจให้ประชาชนทราบ ร้อยละ 72.42.