ยายต๊าม ร้านอาหารเวียดนามเจ้าแรกในอรัญประเทศ

อาหารเวียดนามที่ขึ้นชื่อว่ามีผักมากจนเป็นที่ถูกใจของคนรักสุขภาพมายาวนาน แต่ถึงอย่างนั้นร้านยายต๊ามก็ดำเนินกิจการมาตั้งแต่ยุคที่คนไทยยังไม่รู้จักอาหารเวียดนาม จนถึงยุคเปลี่ยนผ่านกลายเป็นร้านโปรดของคนไทยไปโดยปริยาย

ยายต๊ามคือชื่อของผู้บุกเบิกอาหารเวียดนามในพื้นที่อรัญประเทศ เธอเป็นหญิงสาวชาวเวียดนามใต้ที่อพยพหนีความโกลาหลของสงครามอินโดจีนเมื่อราวๆ 60 กว่าปีก่อน ผ่านพระตะบอง ประเทศกัมพูชา ก่อนจะเข้ามาตั้งถิ่นฐานในอำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว แต่ด้วยสถานการณ์ช่วงสงครามทำให้ชาวเวียดนามที่อพยพมาถูกกักบริเวณไม่ให้ออกไปไกลกว่าอรัญประเทศ

แรกเริ่มยายต๊ามต้องหาบอาหารเวียดนามรสชาติแบบทางใต้ซึ่งอ่อนเค็มกว่าเวียดนามเหนือ ทั้งแหนมเนืองและเส้นหมี่เร่ขายทั่วตลาดอรัญฯ พร้อมกับลูกสาวตัวเล็กที่ติดสอยห้อยตามมาด้วยเพื่อช่วยถือเตาอั้งโล่และทำหน้าที่ปิ้งแหนมเนือง ต่อมากลายเป็นเจ้าของร้านอาหารขนาดใหญ่ที่มานั่งคุยกับเรานี่เอง

คุณซินลูกสาวคุณยายเล่าว่าสมัยนั้นคุณยายต๊ามขายแหนมเนืองทั้งถาดในราคา 10 บาท ในถาดจะมีแหนมเนือง แผ่นแป้ง เปาะเปี๊ยะสด เปาะเปี๊ยะทอด หมูสามชั้น เส้นหมี่ และเครื่องเคียงอื่นๆ เช่น แตงกวา พริกสด มะเขือเปราะ สับปะรด เสิร์ฟพร้อมน้ำจิ้มหวาน เมื่อขายแล้วจึงจะเดินตามเก็บถาดทีหลัง ลูกค้าบางคนก็นำถาดตัวเองมาใส่ มีบางครั้งจำไม่ได้ว่าถาดอยู่บ้านไหนก็ต้องปล่อยทิ้งไป ส่วนราคาแหนมเนืองขณะนั้นถ้าซื้อแยกจะอยู่ที่ไม้ละ 2 บาท และแหนมทอดราคา 50 สตางค์เท่านั้น

ปัจจุบันชุดแหนมเนืองถาดใหญ่ก็ยังมีขายในร้านโดยเปลี่ยนภาชนะจากถาดสังกะสีเป็นถาดไม้สาน ถือเป็นเมนูหลักที่เป็นเอกลักษณ์ของอาหารเวียดนามอย่างชัดเจน นอกจากราคาถูกแล้ว เส้นหมี่ที่เป็นส่วนประกอบสำคัญก็มาจากฝีมือยายต๊าม วิธีทำต้องหมักแป้งไว้นาน 4 วัน นำมาแผ่เป็นแผ่นบางแล้วตากแดดซึ่งต้องคอยดูไม่ให้โดนแดดแรงเกินไป ไม่เช่นนั้นแป้งอาจจะแตกได้ หลังจากนั้นจึงรีดจนออกมาเป็นเส้นเล็กๆ ลูกค้ากลุ่มหลักในช่วงแรกเป็นชาวเวียดนามด้วยกันเอง ยังมีชาวจีนและชาวกัมพูชา ส่วนคนไทยยังไม่ค่อยมีใครรู้จัก

จนกระทั่งเวลาผ่านไป จากหาบเร่ก็พัฒนาเป็นรถเข็น แสดงให้เห็นว่าอาหารเวียดนามของยายต๊ามขายดีขึ้นเรื่อยๆ ในฐานะร้านเวียดนามร้านแรกของอรัญประเทศ และต่อมาคุณซินก็สืบทอดอาชีพนี้โดยเปิดร้านอยู่บริเวณถนนมิตรสัมพันธ์ อำเภออรัญประเทศ ดำเนินกิจการมากว่า 30 ปี ในช่วงเวลาเดียวกันนั้นคนไทยก็เริ่มรู้จักและเปิดรับอาหารเวียดนามมากขึ้น ร้านยายต๊ามก็กลายเป็นหมุดหมายของหลายๆ คนที่เดินทางมาจังหวัดสระแก้ว

ปัจจุบันเมนูของร้านมีหลากหลายขึ้นมากทั้งแหนมเนืองคำ ขนมเบื้องญวน เปาะเปี๊ยะสด-ทอด ทอดมันเวียดนาม (ทอดมันปลา) เส้นหมี่กับหมู (บั๊นหอย) ปากหม้อเวียดนาม ข้าวต้มเค็มหมู (กินกับผลไม้ เช่น มะม่วงสุก แตงโม กล้วยสุก) ขนมจีนหมู (เบ่าวุ้น) ใส่ผงกะหรี่ ตะไคร้ผสมกัน กวยจั๊บเวียดนาม ขนมถ้วยแบบเค็มและหวาน ฯลฯ แล้วยังมีเมนูไทยให้เลือกเพราะปัจจุบันลูกค้าส่วนใหญ่คือคนไทย และทุกวันนี้กิจการถูกส่งต่อมาถึงรุ่นหลานยายต๊ามอย่างคุณแอมที่มาช่วยกันดูแลร้าน

ปัจจุบันร้านมีชื่อเสียงโด่งดังขึ้นจนออกรายการมากมาย รสชาติ คุณภาพ และตำรับยังเป็นอาหารเวียดนามดั้งเดิมที่ไม่ต้องเดินทางไปถึงเวียดนาม