SOCIETY: คดี ‘ป้าบัวผัน’ 2 ปีผ่านไป ในวันที่กระบวนการยุติธรรม และการดูแลเยาวชนไม่ปรากฏหน้าตา บนฉากสำคัญของการเลือกตั้ง 2569
ย้อนกลับไปในวันที่ 12 มกราคม 2567 หรือเมื่อ 2 ปีที่แล้ว ตำรวจ แพทย์ และหน่วยกู้ภัยประจำอำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว รุดเข้าตรวจสอบพื้นที่บริเวณบ่อน้ำหลังปั๊มน้ำมันเก่า ข้างโรงเรียนอนุบาลศรีอรัญโญทัย หลังมีผู้แจ้งเหตุว่าพบร่างไร้ชีวิตของหญิงรายหนึ่งในสภาพถูกทำร้ายบริเวณศีรษะและใบหน้า
ทราบชื่อภายหลัง คือ ‘บัวผัน ตันสุ’ ที่ถูกกล่าวถึงตามสื่อในชื่อ ‘ป้าบัวผัน’ หรือ ‘ป้ากบ’ หญิงเร่ร่อนและมีความบกพร่องทางสติปัญญาวัย 47 ปี ที่อาศัยอยู่ในละแวกนั้น
แต่ยังไม่ทันข้ามวัน ตำรวจได้นำตัว ‘ปัญญา คงแสนคำ’ หรือ ‘ลุงเปี๊ยก’ วัย 56 ปี สามีป้าบัวผันมาสอบสวน โดยลุงเปี๊ยกให้การรับสารภาพกับตำรวจว่าตนใช้เก้าอี้ทำร้ายภรรยาหลังเมาจนเกิดเหตุวิวาท ทำให้ตำรวจนำตัวลุงเปี๊ยกมาทำแผนประกอบคำรับสารภาพและฝากขังที่เรือนจำจังหวัดสระแก้ว ในวันที่ 13 มกราคม 2567
เหมือนคดีจะสิ้นสุดลงตรงนี้ ทว่า ณัฐดนัย นะราช ผู้สื่อข่าวจากสถานีโทรทัศน์ช่อง 8 เกิดข้อสงสัยใจในการทำแผนประกอบคำรับสารภาพของลุงเปี๊ยก จึงได้ตามรอยไล่ดูกล้องวงจรปิดตามปากคำของลุงเปี๊ยก
เช่นเดียวกับตำรวจที่ยืนยันว่าได้ภาพจากกล้องวงจรปิดมาก่อน จนกลายเป็นจุดพลิกสำคัญของคดีและได้รับความสนใจจากสาธาณชนเป็นวงกว้าง
เพราะภาพในกล้องวงจรปิดไม่ปรากฏตัวของลุงเปี๊ยก แต่กลับพบพฤติการณ์ทำร้ายป้าบัวผันของกลุ่มเยาวชนจำนวน 5 คน จึงนำไปสู่การจับกุมเยาวชนกลุ่มดังกล่าว โดยเป็นเยาวชนตั้งแต่อายุ 13-16 ปี
ความเคลือบแคลงแรกจึงปรากฏขึ้นว่า เหตุใดลุงเปี๊ยกจึงตัดสินใจรับสารภาพ ทั้งๆ ที่ตนเองไม่ได้ก่อเหตุ แล้วเพราะเหตุใดตำรวจถึง ‘จับแพะ’ หรือมีความจงใจหรือไม่ประการใด เนื่องจากมีรายงานข่าวว่าเยาวชน 2 ใน 5 เป็นลูกของตำรวจในพื้นที่
แต่ลุงเปี๊ยกระบุกับสื่อในวันที่ 16 มกราคม 2567 ว่า “ที่รับสารภาพไป เพราะผมเสียใจที่แฟนผมเสียชีวิต แล้วชาวบ้านก็หาว่าผมฆ่าเมียผมเอง ผมก็เลยตัดปัญหาให้มันจบไปซะ แล้วผมก็เลยมาสร้างเรื่อง แต่งเรื่องขึ้นมาเอง”
แต่ทว่า มีรายงานข่าวในวันที่ 17 มกราคม 2567 ถึงการออกมาเปิดเผยจากบุคคลใกล้ชิดว่าจริงๆ แล้วลุงเปี๊ยกถูกกระทำทรมานโดยตำรวจ สภ.อรัญประเทศ เพื่อบังคับให้รับสารภาพ ทั้งถูกถอดเสื้อ ถูกถุงดำคลุมหัว ถูกโซ่ล่ามข้อเท้า แต่ที่ไม่ยอมพูดเรื่องนี้เพราะเกรงว่าญาติที่ยังอยู่ในอำเภออรัญประเทศจะได้รับความเดือดร้อน ซึ่งสอดคล้องกับคลิปเสียงการข่มขู่ของเจ้าหน้าที่สืบสวนของ สภ.อรัญประเทศ ที่ปรากฏสู่สาธารณชนภายในวันเดียวกัน
อีกหนึ่งเสียงที่ดังอึงอลขึ้นมาในสังคม นอกจากเรื่องการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ที่ตำรวจลุแก่อำนาจ และเกิดความผิดพลาดในการจับกุมคนร้ายตัวจริง คือเรื่องการแก้ไขกฎหมายเยาวชน เพราะผู้กระทำความผิดมีอายุเพียง 13-16 ปี เท่านั้น จึงเกรงว่าเยาวชนเหล่านี้จะไม่ได้รับโทษอย่างเหมาะสมตามพฤติการณ์ที่ก่อไว้
ต่อเรื่องนี้ ทิชา ณ นคร ผู้อำนวยการศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน (ชาย) บ้านกาญจนาภิเษก ระบุส่วนหนึ่งผ่านสื่อ The Active ว่า “รู้ว่าทุกคนโกรธ ส่วนตัวก็โกรธ แต่ต้องไม่เอาความเดือดดาลต่อเด็กทั้งหมด มาเป็นทางเดินสู่อนาคต เพราะนี่คือการหลงทางครั้งใหญ่อีกครั้ง ตั้งสติ และมองผู้ใหญ่ด้วยกันทั้งหมดอย่างตรงไปตรงมา เพราะเด็กคือผลลัพธ์จากการกระทำและไม่กระทำของพวกเรา ฟันธง! ให้ไปปฏิรูปองค์กรตำรวจ กระทรวง พม. กระทรวงยุติธรรม กระทรวงศึกษาฯ ดูตัวเองให้ดีก่อนจะมาแก้กฎหมายเด็ก เพราะปัญหามันซ่อนอยู่ในกลไกเหล่านี้ทั้งนั้น”
เท่าที่พบรายงานข่าว พบว่าขณะนี้กรมสอบสวนคดีพิเศษมีการสั่งฟ้อง 8 เจ้าหน้าที่ตำรวจที่มีส่วนในการบังคับทรมานให้ลุงเปี๊ยกสารภาพตามกฎหมายอาญาและ พ.ร.บ.อุ้มหาย ในเดือนกรกฎาคม 2567 โดย 8 เจ้าหน้าที่ตำรวจให้การปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา ขณะนี้จึงยังไม่ทราบแน่ชัดว่าคดีดังกล่าวจะดำเนินอย่างไรต่อไป
ส่วนเยาวชนทั้ง 5 มีรายงานล่าสุดในเดือนมีนาคม 2567 ว่าศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสระแก้ว มีคำสั่งปรับผู้ปกครอง รายละ 10,000-20,000 บาท รับสารภาพลดลงกึ่งหนึ่ง เหลือรายละ 5,000-10,000 บาท
ทั้งนี้ผู้ปกครองของเด็กเยาวชนทั้ง 5 คน บางรายไม่มีเงินเสียค่าปรับ ศาลจึงมีคำสั่งให้บำเพ็ญประโยชน์ตามจำนวนที่ศาลมีคำพิพากษา นอกจากนี้เจ้าหน้าที่ยังได้ขยายผลในคดีอื่นๆ ที่เยาวชน 5 รายก่อขึ้นรวมทั้งหมด 11 คดี อัยการสั่งฟ้องไปแล้วเกือบทุกคดี
แม้วันนี้ยังไม่ปรากฏรายงานข่าวว่าผลสุดท้ายผู้ที่เกี่ยวข้องจะเป็นอย่างไร และแม้ประเด็นหลักของการเลือกตั้ง 2569 หนนี้จะดูเป็นเรื่องเศรษฐกิจ-ปากท้อง และความมั่นคงชายแดน
แต่ ‘ความมั่นคง’ ภายในประเทศ อันหมายรวมถึงคุณภาพชีวิตของคนไทยที่จะได้รับความยุติธรรมอย่างเสมอหน้า และเยาวชนเติบโตมาอย่างปลอดภัย ยังจำเป็นต้องสร้างความตระหนักและย้ำเตือนกันต่อไป เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่าเรื่องเหล่านี้ล้วนใกล้ตัวจนไม่อาจหลงลืมได้