ข้อสันนิษฐาน คำ "รถพุ่มพวง" มาจากไหน? ขายถึงที่ฉบับคลาสสิกซึ่งคนไทยคุ้นเคย
ข้อสันนิษฐาน คำ “รถพุ่มพวง” มาจากไหน เกี่ยวอะไรกับ ราชินีลูกทุ่ง“พุ่มพวง ดวงจันทร์” ?
แม้ว่าผู้เขียนจะเชื่อว่า การเกิดขึ้นของ รถพุ่มพวง คือรูปแบบของการปรับตัวจากการค้าขายแบบดั้งเดิม คือ การพายเรือนำสินค้าไปขายให้ผู้บริโภค จนเปลี่ยนมาสู่การสัญจรทางบกเป็นการหาบเร่–แผงลอย จนนำสู่การนำรถกระบะมาขายสินค้าในพื้นที่ที่ห่างไกลขึ้นและหาบเร่ไม่สามารถไปได้ทั่วถึง
ก็ยังมีผู้กล่าวว่าคำว่า“รถพุ่มพวง” เป็นเพราะพ่อค้าแม่ค้านิยมเปิดเพลงของนักร้องลูกทุ่ง“พุ่มพวง ดวงจันทร์” เมื่อมีผู้กล่าวถึงที่มาเช่นนี้ ผู้เขียนจึงพยายามค้นคำตอบโดยอ้างอิงจากข้อเท็จจริงจากงานวิจัยให้ได้มากที่สุด จนพบเรื่องราวที่น่าสนใจมาเล่าสู่กันฟัง
ผู้เขียนพบว่า ช่วงที่มีรถพุ่มพวงเกิดขึ้นและเริ่มแพร่หลายนั้น เป็นยุคที่ธุรกิจจัดสรรที่ดิน“บูม” ในสมัยรัฐบาล พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ ราว พ.ศ. 2531–34 มีปัจจัย 2 ปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิด“รถพุ่มพวง” ปัจจัยที่ 1 เมื่อมีการตัดถนนสายใหม่ ๆ ไปสู่ชานเมือง ผู้ประกอบการก็จะเริ่มเข้าไปจับจองที่ดินเพื่อขึ้นโครงการจัดสรร มีแคมป์คนงาน แต่แรงงานเหล่านี้ไม่มีที่ซื้อสินค้าอุปโภคบริโภค รถพุ่มพวงจึงเป็นตลาดสดและโชห่วยที่วิ่งเร่ไปขายสินค้าให้กับแรงงานเหล่านี้
ปัจจัยที่ 2 การรุกเข้ามาของร้านสะดวกซื้อใน พ.ศ. 2532 จนทำให้เกิดปัญหากับร้านโชห่วยดั้งเดิม ผู้ขายจำนวนหนึ่งต้องปรับตัวขนานใหญ่ บางส่วนหันไปขายของในลักษณะรถเร่
เนื่องจากเป็นพื้นที่ห่างไกลและยังไม่มีชุมชนไปเกิดขึ้นมากนัก การขายสินค้าแรกๆ ของรถเร่เหล่านี้จำเป็นต้องมี“โทรโข่ง” ประกาศให้คนในละแวกใกล้เคียงได้รู้ว่า ตลาดสดได้เคลื่อนที่มาหาพวกท่านแล้ว และนอกจากเสียงประกาศแล้ว จะมีอะไรดีไปกว่าการเปิด“เพลงลูกทุ่ง” ควบคู่ไปด้วย นักร้องที่เป็นที่นิยมฝ่ายชายย่อมปรากฏชื่อ ยอดรักสลักใจ หรือ สายัณห์สัญญา ส่วนฝ่ายหญิงก็ย่อมปรากฏชื่อของ พุ่มพวงดวงจันทร์หรือ สุนารีราชสีมา
แต่พบว่ามีหนังสือและเทปรวมเพลงฮิตของพุ่มพวงขายดีอย่างมากเมื่อพุ่มพวงเสียชีวิตใน พ.ศ. 2535 ตอนนั้นกระแสเพลงพุ่มพวงกระหึ่มไปทั่วประเทศ จึงไม่แปลกถ้าคนส่วนใหญ่จะได้ยินเพลงพุ่มพวงจากรถขายกับข้าวในช่วงนั้นมากเป็นพิเศษ จนเหมาเอาว่าถ้าเป็นรถขายกับข้าวต้องเปิดเพลงพุ่มพวง เมื่อได้ยินเพลงก็แสดงว่ารถขายกับข้าวมาแล้ว และคำว่า“พุ่มพวง” ก็ฟังเป็นคำชาวบ้าน ๆ ประกอบกับที่เห็นของที่ขายการห้อยเป็นพุ่มเป็นพวงเลยลงตัวพอเหมาะพอดี
และ พ.ศ. 2535 รัฐบาลคุณอานันท์ปันยารชุน ประกาศลดภาษีรถยนต์ ทำให้รถกระบะมีราคาถูกลงประมาณ 30%มีรถมือสองถูกขายออกมาอย่างมากมายเพื่อซื้อรถใหม่ที่ราคาถูกกว่า จึงน่าจะเป็นอีกส่วนหนึ่งที่สนับสนุนให้รถพุ่มพวงเกิดขึ้นอย่างมากมาย โดยเฉพาะรถกระบะมือสองที่มีราคาเหลือไม่ถึงหลักแสนบาท
และเมื่อเศรษฐกิจของไทยถูกซ้ำเติมด้วยวิกฤตการณ์ต้มยำกุ้ง คนส่วนหนึ่งที่ตกงานก็เริ่มมีการ“เปิดท้ายขายของ” การนำเอาสินค้าเร่ไปขายให้ผู้บริโภคจึงทำให้มีทั้ง รถขายกับข้าว รถเร่ขายของเบ็ดเตล็ด รถขายผลไม้ และสินค้าอะไรก็ได้ที่เป็นที่ต้องการของผู้ซื้อที่ห่างไกลจากสาธารณูปโภคสาธารณูปการขั้นพื้นฐาน
ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงการตั้งข้อสังเกตบางประการ ที่ผู้เขียนเชื่อว่าน่าจะเป็นส่วนหนึ่งที่ส่งเสริมให้ธุรกิจรถขายกับข้าวหรือรถพุ่มพวง กลายมาเป็นวิถีชาวบ้านส่วนหนึ่งของสังคมไทยอย่างทุกวันนี้ ส่วนใครจะเชื่อหรือไม่ก็ไม่ว่ากัน เพียงแต่ผู้เขียนลองรวบรวมให้เห็นพัฒนาการเรื่องต่างๆ ที่มีผู้กล่าวถึงเกี่ยวกับรถพุ่มพวงเผื่อเป็นบันทึกไว้ให้ผู้สนใจที่ต้องการค้นคว้ากันในโอกาสต่อไป
อ่านเพิ่มเติม :
- ทำไมคนไทยค้าขายสู้คนจีนไม่ได้ ถ้า “ขยัน-ประหยัด-อดทน” เท่ากัน?
- “ตลาดนัด” มาจากไหน? ย้อนรอยตลาดนัดในกรุงเทพฯ ถึงตำนานตลาดนัดสนามหลวง
- วิวัฒนาการหาบเร่แผงลอย รัฐหนุนเองยุคตั้งต้น สู่บันไดเปลี่ยนชนชั้นชาวจีนที่กำลังอวสาน?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 ตุลาคม 2562
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ข้อสันนิษฐาน คำ “รถพุ่มพวง” มาจากไหน? ขายถึงที่ฉบับคลาสสิกซึ่งคนไทยคุ้นเคย
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com