ทำไม “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” สมรสกับสตรีอังกฤษ แม้เคยตั้งใจจะแต่งกับคนไทย

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์พระโอรสพระองค์เดียวในสมเด็จฯ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถกับหม่อมคัทริน สตรีชาวรัสเซีย ทรงเสกสมรสกับ “ลิสบา”หรือ เอลิซาเบธ ฮันเตอร์สตรีชาวอังกฤษ เมื่อ พ.ศ. 2481

ความน่าสนใจของการเสกสมรสครั้งนี้คือ นอกจากเสียงวิพากษ์วิจารณ์มากมายจากผู้หลักผู้ใหญ่ที่ทั้งเห็นด้วยและคัดค้านแล้ว พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์เองก็เคยทรงตั้งพระทัยว่าจะสมรสกับสตรีชาวไทยมาตลอด

ไฉนทรงเปลี่ยนพระทัย?

หลังจากสมเด็จฯ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถทิวงคตเมื่อ พ.ศ. 2463 พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ได้เสด็จฯ ไปทรงศึกษาต่อในอังกฤษ ต่อมาเมื่อรัชกาลที่ 6 สวรรคต และมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ. 2475 พระองค์จึงทรงใช้เวลาส่วนใหญ่ประทับในอังกฤษ นาน ๆ จึงเสด็จมาเยี่ยมเมืองไทยสักครั้ง

แม้พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์จะทรงเป็นเจ้านาย “ลูกครึ่ง” ระหว่างไทยกับฝรั่ง (รัสเซีย) แต่พระองค์ไม่ได้มีอิสระมากพอที่จะทรงเลือกสตรีต่างชาติมาเป็นคู่ครอง เนื่องจากทรงได้รับการอภิบาลเลี้ยงดูปลูกฝังทัศนคติอย่างเจ้านายไทยอย่างเข้มข้น

ที่สำคัญคือรัชกาลที่ 7 ผู้ทรงเป็นพระปิตุลา ทรงเคยรับสั่งห้ามว่า “อย่าได้เอาเยี่ยงอย่างพระบิดาที่ทรงสมรสกับฝรั่งเป็นอันขาด เพราะนั่นเป็นหายนะครั้งใหญ่ของราชวงศ์”

พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงเข้าพระทัยเรื่องดังกล่าวดี กระทั่งทรงได้พบกับสุภาพสตรีอังกฤษ เชื้อสายสกอตแลนด์อย่าง เอลิซาเบธ ฮันเตอร์ (Elisabeth Hunter) ที่ทั้งสวย สง่า และมีฐานะเหมาะสม จึงทรงเลือกเธอเป็นคู่ชีวิต และการเสกสมรสที่เกิดขึ้นก็ผ่านการไตร่ตรองอยู่หลายครั้ง ก่อนจะตัดสินพระทัยตามที่ทรงปรารถนา ดังที่ทรงบันทึกว่า

“…การแต่งงานกับผู้หญิงฝรั่งนี้ ไม่นึกฝันว่าจะกระทำเลย นับตั้งแต่เด็ก ๆ ก็มีความคิดแน่วแน่ว่าจะแต่งงานกับคนไทย เคยรักอยู่หลายคน แต่บังเอิญมีเหตุผลต่าง ๆ ไม่อำนวยไปเสียทุกครั้ง ผู้หญิงฝรั่งเคยชอบเผิน ๆ อยู่หลายคน แต่ไม่เคยรักจริง ๆ เลย จนพบลิสบา …ข้าพเจ้าพยายามเลี่ยงหนีอยู่เกือบปี

ข้อที่ 2 คือการอยู่กับลิสบา มิได้ทำให้ข้าพเจ้าขาดเพื่อนคุยในเรื่องไทย ๆ ที่ข้าพเจ้าชอบ เช่น ศาสนาและศิลปะ เลย ทั้งนี้เพราะเธอก็ชอบและเอาใจใส่มาก จนคุยด้วยกันได้เหมือนคุยกับคนไทย…

เคยมีผู้ออกความเห็นแก่ข้าพเจ้าว่าเป็นบุพเพสันนิวาส แต่ข้อนี้จริงหรือไม่ ข้าพเจ้าตอบไม่ได้…”

ในหนังสือ “เกิดวังปารุสก์ : สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และสมัยประชาธิปไตย”พระองค์มีพระดำริถึงเรื่องการเสกสมรสกับผู้หญิงต่างชาติว่า

“ข้าพเจ้าพูดได้อย่างหนักแน่นใจว่า การแต่งงานกับผู้หญิงฝรั่งนั้น ถ้าจะว่าตามหลักแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่า ไม่ควรทำ เพราะมีอันตรายมาก แต่นั่นแหละเมื่อเราเป็นเพียงมนุษย์ปุถุชน ก็ย่อมไม่สามารถจะทำอะไรได้ถูกต้องตามหลักเสมอไป”

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2504 ส่วนหม่อมเอลิซาเบธ ถึงแก่กรรม 8 ปีให้หลัง เมื่อ พ.ศ. 2512 โดยพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์มีพระธิดาคนเดียว คือ หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์

อ่านเพิ่มเติม :

• “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” พระราชนัดดาในรัชกาลที่ 5 แรกประสูติทรงมีพระยศชั้นใด?
• ท่าทีของราชสำนักต่อ “สะใภ้แหม่ม” กับมุมมองของ “แหม่ม” ต่อครอบครัวแบบไทยๆ
• “สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์” ทิวงคตเพราะอะไร? ไข้หวัดใหญ่ ปอดบวม หรือถูกวางยาพิษ

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

วีระยุทธ ปีสาลี. “สะใภ้เจ้า: จากสตรีสามัญสู่สายสัมพันธ์แห่งราชตระกูล”. นิตยสารศิลปวัฒนธรรมฉบับสิงหาคม พ.ศ. 2561.

ไม่ระบุผู้เขียน. (2529). ประยงค์ จุลเสวก : ราชสกุลจักรพงษ์.อนุสรณ์งานฌาปนกิจศพ นางประยงค์ จุลเสวก ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม กรุงเทพมหานคร วันจันทร์ที่ 24 พฤศจิกายน 2529. กรุงเทพฯ : อักษรสยามการพิมพ์.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 12 ธันวาคม 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ทำไม “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” สมรสกับสตรีอังกฤษ แม้เคยตั้งใจจะแต่งกับคนไทย

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com