Stroke ชนิดขาดเลือด vs เลือดออก ต่างกันอย่างไร? เปิดสัญญาณอันตราย

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คือหนึ่งในโรคร้ายแรงที่คร่าชีวิตคนไทยจำนวนมาก และยังเป็นสาเหตุหลักของความพิการถาวร หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ในแต่ละปีทั่วโลกมีผู้ป่วยใหม่ประมาณ 10–15 ล้านคน โดย 5 ล้านคนเสียชีวิต และอีก 5 ล้านคนพิการถาวร สิ่งสำคัญที่สุดคือการ รู้ทันอาการ สังเกตปัจจัยเสี่ยง และเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็ว เพราะ “ทุกนาทีมีค่า” สมองสูญเสียเซลล์กว่า 1.9 ล้านเซลล์ต่อนาที เมื่อเกิด Stroke

เปรียบเทียบวิธีตรวจมะเร็งปากมดลูก Pap Smear, ThinPrep และ HPV DNA Testing

สุขภาพดีเริ่มที่ลำไส้! ทำความรู้จัก Gut Microbiome และวิธีดูแล "สมองที่สอง"

โรคหลอดเลือดสมองเกิดจากการที่เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้เพียงพอ ส่งผลให้เซลล์สมองตายและทำงานผิดปกติ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่

• Stroke ชนิดขาดเลือด (Ischemic Stroke) เกิดจากลิ่มเลือดหรือไขมันอุดตันในหลอดเลือด คิดเป็น 80% ของผู้ป่วยทั้งหมด
• Stroke ชนิดเลือดออก (Hemorrhagic Stroke)เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตกหรือรั่ว ทำให้เลือดออกไปกดเบียดเนื้อสมอง มักพบในผู้ที่มี ความดันโลหิตสูง

เปรียบเทียบ Stroke ชนิดขาดเลือด vs เลือดออก

Stroke ชนิดขาดเลือด (Ischemic Stroke)

เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ เพราะหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน เลือดออกในสมองเพราะหลอดเลือดแตกหรือรั่ว พบมากที่สุด ประมาณ 80% ของผู้ป่วย Stroke หากรักษาเร็ว โอกาสฟื้นตัวสูง

สาเหตุหลัก

• ลิ่มเลือดอุดตัน
• ไขมันสะสมในหลอดเลือด
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ

อาการ Stroke ชนิดขาดเลือด

• แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก
• พูดไม่ชัด
• มุมปากตก

การรักษาเบื้องต้น

• ยาละลายลิ่มเลือด (tPA) ภายใน 4.5 ชม.
• การดึงลิ่มเลือดออก

Stroke ชนิดเลือดออก (Hemorrhagic Stroke)

เกิดจากเลือดออกในสมองเพราะหลอดเลือดแตกหรือรั่ว พบประมาณ 20% ของผู้ป่วย Stroke อาการมักรุนแรงกว่า และเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่า

สาเหตุหลัก

• ความดันโลหิตสูงควบคุมไม่ได้
• หลอดเลือดโป่งพองแตก
• ความผิดปกติของหลอดเลือด
• การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเกินขนาด

อาการ Stroke ชนิดเลือดออก

• ปวดศีรษะรุนแรงทันที
• คลื่นไส้ อาเจียน
• หมดสติ

การรักษาเบื้องต้น

• ควบคุมความดันโลหิต
• ผ่าตัดระบายเลือด

อาการเตือนสำคัญ หลัก FAST

• F (Face) ใบหน้าเบี้ยว ปากตก
• A (Arm) แขนหรือขาอ่อนแรง
• S (Speech) พูดไม่ชัด ฟังไม่เข้าใจ
• T (Time) ต้องรีบโทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที

Golden Hour หากรักษาใน 1 ชั่วโมงแรก มีโอกาสฟื้นตัวดีที่สุด และต้องถึงโรงพยาบาลภายใน 4.5 ชั่วโมงแรกสมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย

อาการอื่นๆ ที่ควรระวัง

• ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
• เวียนศีรษะ เดินเซ หรือหมดสติ
• มองเห็นภาพซ้อน หรือมองไม่ชัด
• คลื่นไส้ อาเจียน

ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

• อายุ (เสี่ยงสูงขึ้นเมื่ออายุมากกว่า 55 ปี)
• เพศ (ผู้ชายเสี่ยงมากกว่าผู้หญิงเล็กน้อย)
• ประวัติครอบครัว

ปัจจัยที่ควบคุมได้

• ความดันโลหิตสูง
• เบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
• โรคอ้วน ขาดการออกกำลังกาย
• ความเครียดเรื้อรัง
• การใช้ยาคุมกำเนิดในผู้หญิงที่สูบบุหรี่

วิธีป้องกัน Stroke

• ควบคุมความดัน น้ำตาล และไขมันในเลือด
• เลิกสูบบุหรี่ และลดแอลกอฮอล์
• ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาที/สัปดาห์
• กินอาหารเพื่อสุขภาพ เน้นผัก ผลไม้ ปลา ธัญพืช
• ลดเกลือไม่เกิน 6 กรัม/วัน
• ตรวจสุขภาพประจำปี และทำ โปรแกรมตรวจคัดกรองโรคหลอดเลือดสมอง

การฟื้นฟูหลังป่วย Stroke

• กายภาพบำบัด: ฟื้นฟูการเคลื่อนไหว
• กิจกรรมบำบัด: ฝึกทำกิจวัตรประจำวัน
• การฝึกพูด: ฟื้นฟูการสื่อสาร
• จิตบำบัด: ดูแลสุขภาพจิต ลดโอกาสซึมเศร้า

FAQ คำถามที่พบบ่อย

โรค Stroke รักษาหายขาดหรือไม่?

ไม่สามารถหายขาด 100% แต่หากรักษาทันเวลาและฟื้นฟูต่อเนื่อง ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตใกล้เคียงปกติได้

ผู้ที่เคยเป็น Stroke แล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำหรือไม่?

มีโอกาสสูง หากไม่ควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดัน เบาหวาน หรือการสูบบุหรี่

ใครควรตรวจคัดกรองโรคหลอดเลือดสมอง?

ผู้ที่อายุเกิน 40 ปี หรือมีประวัติครอบครัว Stroke ควรตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อประเมินความเสี่ยง

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร