โลมามีสัมผัสที่ 6 ของจริง! นักวิทย์พบโลมารับรู้สนามไฟฟ้าได้

อีกหนึ่งสุดยอดพลังพิเศษ! งานวิจัยใหม่ชี้ โลมาปากขวด หนึ่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลอาจซ่อนสัมผัสที่ 6 ของมันไว้อย่างลับ ๆ นั่นคือการรับรู้สนามไฟฟ้าอ่อน ๆ ในน้ำด้วยปากยาวของมันได้อย่างน่าทึ่ง นักวิทยาศาสตร์เชื่อ โลมาใช้ความสามารถนี้ตรวจจับหาเหยื่อในทรายใต้พื้นทะเล

ในตอนแรกเมื่อทศวรรษที่ 1990 นักดำน้ำและนักวิจัยในสมัยนั้นต่างพบเห็นโลมาปากทำพฤติกรรมแปลก ๆ นั่นคือพวกมันเอาปากยาวมุดเข้าไปในทราย บางครั้งก็มุดลงไปลึกจนเกือบถือครีบ ก่อนที่จะว่ายออกไปพร้อมปลาในปาก นักวิทยาศาสตร์จึงตั้งชื่อกลยุทธ์การหาอาหารนี้ว่า ‘crater feeding’

ซึ่งเชื่อในตอนนั้นกันว่าโลมาใช้การสะท้อนเสียงเพื่อระบุตำแหน่ง (Echo Location) เหยื่อเป็นอาวุธ แต่หลักฐานจากงานวิจัยล่าสุดแนะนำว่าอาจมีสิ่งอื่นซ่อนอยู่ด้วย นั่นคือการตรวจจับสนามไฟฟ้าอ่อน ๆ ได้ เนื่องจากสิ่งมีชีวิตทุกชนิดผลิตสนามไฟฟ้ากระแสตรง (DC) อยู่แล้วจากกิจกรรมของเซลล์ต่าง ๆ

และเมื่อปลาหายใจผ่านเหงือก สนามเหล่านี้ก็สามารถเปลี่ยนเป็นพัลส์ของกระแสสลับ (AC) ได้ มันจึงเป็นไปได้ว่าวิวัฒนาการได้ผลักดันให้โลมาตรวจจับกระแสไฟฟ้าของเหยื่อที่ซ่อนอยู่ใต้ผืนทรายสร้างขึ้นมาได้ และทีมวิจัยจากเยอรมันแสดงให้เห็นกับโลมา 2 ตัวที่ชื่อว่า ‘ดอลลี่และดอนน่า’ ในสวนสัตว์นูเรมเบิร์กทำได้แบบนั้นจริง

“โดยพื้นฐานแล้วมันก็เหมือนกับการที่เราไปหาหมอและตรวจการได้ยิน ซึ่งเราต้องกดปุ่มทันทีที่ได้ยินเสียง” Tim Hüttner นักชีววิทยาของสวนสัตว์บอกกับ New Yorks Times “โลมาตอบสนองอย่างถูกต้องในการทดลองครั้งแรก”

ทีมวิจัยได้ฝึกให้ดอลลี่และดอนน่าว่ายน้ำออกจากอุปกรณ์ทดลอง (ตามภาพ) ภายใน 5 วินาทีเมื่อพวกเขารู้สึกถึงสนามไฟฟ้า แต่ถ้าไม่รู้สึกอะไรเลยก็ให้อยู่อย่างน้อย 12 วินาที ในตลอดการทดลองหลายวัน นักวิทยาศาสตร์ได้ลดความแรงของสนามไฟฟ้าลงเรื่อย ๆ

โดยดอนน่าสามารถตรวจจับไฟฟ้าอ่อน ๆ ได้ถึงที่ระดับ 2 ไมโครโวลต์ต่อวินาทีที่ความแม่นยำ 33% ขณะที่ดอลลี่ตรวจจับได้ 5.4 ไมโครโวลต์ต่อวินาทีได้ที่ความแม่นยำ 50% แต่น่าเสียดายที่ครั้งถัด ๆ ไปดอลลี่ดูเหมือนจะไม่อยากจะทดลองต่อ ทีมวิจัยจึงไม่สามารถวัดต่อได้

ยังไงก็ตามหลักฐานเหล่านี้ก็เพียงพอแล้วว่า ‘อย่างน้อยโลมา 2 ตัวนี้สามารถรับรู้สนามไฟฟ้าได้’ “ความไวต่อสนามไฟฟ้าอ่อน ๆ นี้ช่วยให้โลมาค้นหาปลาที่ซ่อนอยู่ในตะกอนในช่วงไม่กี่เซนติเมตรได้ ก่อนที่จะคาบ(เหยื่อ)ออกไป” ดร. Guido Dehnhardt นักชีววิทยาทางทะเล หนึ่งในทีมวิจัยกล่าว

แต่นักวิจัยบางคนชี้ว่าอย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าโลมาในธรรมชาติจะมีความสามารถแบบเดียวกันนี้ เนื่องจากงานวิจัยนี้ทำการศึกษาแค่ในโลมาเพียง 2 ตัว แต่บางคนก็เชื่อว่าสัมผัสที่ 6 นี้อาจพัฒนาไปถึงขั้นรับรู้สนามแม่เหล็กของโลกเลยก็ได้

แม้มนุษย์จะรู้จักโลมาและศึกษามันอย่างรอบด้าน แต่ Paul Nachtigall นักชีววิทยาทางทะเลจากมหาวิทยาลัยฮาวาย Manoa ที่ไม่ได้มีส่วนร่วมในการวิจัยนี้ กล่าวว่า “ยังมีอะไรอีกมากให้ได้ค้นพบ” เกี่ยวกับสายพันธุ์นี้

ที่มา

https://www.nature.com/articles/d41586-023-03750-8

https://journals.biologists.com/…/Passive…

https://www.sciencealert.com/dolphins-reveal-a-mysterious…

https://www.smithsonianmag.com/…/bottlenose…/….

https://www.nytimes.com/…/dolphins-electric-fields…

https://www.newscientist.com/…/2405730-bottlenose…/

Photo : Shane Gross, Tim Hüttner, Czech-Damal et al. 2012