วิจัยใหม่ชี้ หวีวุ้น คือสัตว์แรกสุด ไม่ใช่ฟองน้ำอย่างที่คิดกัน แต่นักวิทย์หลายคนยังไม่ปักใจเชื่อ
ใครเอ่ยแก่ที่สุด? งานวิจัยใหม่เชื่อว่า ‘หวีวุ้น’ (Comb Jelly) คือสัตว์ตัวแรกที่วิวัฒนาการขึ้นมาเมื่อ 600 ล้านปีก่อน ไม่ใช่ฟองน้ำ จากการวิเคราะห์ศึกษาพันธุกรรมเปรียบเทียบกัน แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เชื่อ นักวิทยาศาสตร์หลายคนบอกว่าต้องมีหลักฐานมากกว่านี้
คำถามนี้เป็นที่ถกเถียงกันมาอย่างยาวนานในกลุ่มนักชีววิทยาแล้วว่า สิ่งมีชีวิตใดเป็นสัตว์ตัวแรกสุดของโลกกันแน่ ระหว่างฟองน้ำ (Sponges) ที่มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นพืชอยู่บ่อย ๆ กับ หวีวุ้น ที่ถูกเข้าใจผิดว่าเหมือนแมงกะพรุน แต่ที่จริงแล้วไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลย
เข็มของคำตอบชี้กลับไปกลับมาระหว่างสองชนิดนี้ และในงานวิจัยล่าสุดก็เสนอว่า หวีวุ้น นี่แหละคือสัตว์ตัวแรกหรือสัตว์ที่เก่าแก่ที่สุดของโลก ด้วยการวิเคราะห์โครงสร้างโครมโซมซึ่งแปรปรวนน้อยกว่า แทนการวิเคราะห์การกลายพันธุ์ของ DNA ที่แปรปรวนง่ายกว่า
เพราะว่าแม้ชิ้นส่วนของ DNA จะถูกสับเปลี่ยนไปมาระหว่างการแบ่งเซลล์ แต่กลุ่มยีนส่วนใหญ่บนนั้นก็ยังคงอยู่ในโครโมโซมเดียวกันอยู่ ขณะที่ DNA จะเปลี่ยนไปเลย มันชี้ให้เห็นถึงลำดับการจัดเรียกพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต ในการตรวจสอบโครโมโซมของหวีวุ้น ฟองน้ำ และสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่คล้ายกับบรรพบุรุษก่อนที่จะวิวัฒนาการเป็นสัตว์หลายเซลล์ (ขอเรียกสั้น ๆ ว่าสัตว์เซลล์เดียว)
พวกเขาพบว่าโครโมโซมของหวีวุ้นกับสัตว์เซลล์เดียวนั้นมีกลุ่มยีนที่จัดเรียงในลักษณะเดียวกัน ว่าง่าย ๆ ทั้งสองมีโครโมโซมเหมือนกัน แต่ฟองน้ำกลับเรียงแตกต่างออกไป นั่นหมายความว่า หวีวุ้นอาจเป็นสัตว์ที่มาก่อนฟองน้ำ เมื่อดูจากโครโมโซมที่คล้ายกับบรรพบุรุษมากกว่า
“เมื่อทีมงานเปรียบเทียบโครโมโซม พวกเขาพบว่า ctenophores (หรือหวีวุ้น) กับสัตว์เซล์เดียวมียีน-โครโมโซมร่วมกันโดยเฉพาะ ในขณะที่โครโมโซมของฟองน้ำถูกจัดเรียงใหม่ในลักษณะที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน” Daniel Rokhsar ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัย Berkeley กล่าว
แต่แน่นอนว่ายังมีนักวิทยาศาสตร์หลายคนต้องการหลักฐานที่มากกว่านี้ Davide Pisani จากมหาวิทยาลัย Bristol ในสหราชอาณาจักรบอกว่า มันอาจเป็นความจริงหรือเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากการสุ่มก็ได้
ขณะที่ Kenneth Halanych นักชีววิทยาทางทะเลจากมหาวิทยาลัยนอร์ทแคโรไลนา วิลมิงตัน บอกว่า “เป็นเวลากว่า 150 ถึง 200 ปีแล้วที่คนคิดว่าฟองน้ำอยู่ใกล้โคนต้นไม้เสมอ(ต้นไม้แห่งวิวัฒนาการ) แต่คุณต้องการแหล่งข้อมูลที่แข็งแกร่งที่สุดหลายแห่งเพื่อโน้มน้าวใจผู้คน”
ที่มา
https://www.nature.com/articles/s41586-023-05936-6
https://www.science.org/…/comb-jelly-ancestor-may-have…
https://www.smithsonianmag.com/…/comb-jellies-may-be…/