กกต.เปิด 6 ขั้นตอน -กรอบเวลา พิจารณาคำร้อง ก่อนชง "ศาลรัฐธรรมนูญ" สั่งยุบพรรคการเมือง

วันที่ 23 ต.ค.2569 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เผยแพร่ข่าวประชาสัมพันธ์เลขที่ 492/2569 ชี้แจงขั้นตอนและกรอบระยะเวลาการพิจารณากรณีนายทะเบียนพรรคการเมืองรวบรวมข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน เพื่อเสนอให้ กกต. ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญสั่งยุบพรรคการเมือง

กระบวนการดังกล่าวเป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 มาตรา 72 และมาตรา 74 ประกอบมาตรา 92 และมาตรา 93 รวมถึงระเบียบ กกต. พ.ศ. 2566 โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 6 ขั้นตอนสำคัญ

ขั้นตอนที่ 1 ตรวจสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้นภายใน 7 วัน

เมื่อปรากฏเหตุที่อาจเข้าข่ายตามมาตรา 92 นายทะเบียนพรรคการเมืองจะมอบหมายให้พนักงานตรวจสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้นว่ามีพยานหลักฐานเพียงพอรับเรื่องไว้ดำเนินการหรือไม่ โดยต้องตรวจสอบให้แล้วเสร็จภายใน 7 วัน นับจากวันที่ได้รับมอบหมาย

ขั้นตอนที่ 2 พิจารณารับเรื่องหรือยุติเรื่อง

หากพบพยานหลักฐานเพียงพอและนายทะเบียนฯ เห็นพ้อง จะสั่งรับเรื่องไว้ดำเนินการ พร้อมแต่งตั้งบุคคลหรือคณะบุคคลรวบรวมพยานหลักฐาน และรายงานให้ กกต. ทราบ

แต่หากหลักฐานไม่เพียงพอ นายทะเบียนฯ สามารถสั่งไม่รับเรื่องหรือยุติเรื่อง พร้อมแจ้งผู้ร้องและรายงาน กกต. ทราบ

ขั้นตอนที่ 3 รวบรวมพยานหลักฐานภายใน 30 วัน

บุคคลหรือคณะบุคคลที่ได้รับแต่งตั้งต้องรวบรวมข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน พร้อมจัดทำความเห็นเสนอนายทะเบียนฯ ภายใน 30 วัน นับแต่วันรับเรื่อง หากดำเนินการไม่แล้วเสร็จ สามารถขออนุมัติขยายเวลาได้ครั้งละไม่เกิน 30 วัน

ทั้งนี้ ต้องเปิดโอกาสให้ผู้ถูกร้องหรือพรรคการเมืองรับทราบข้อเท็จจริง ชี้แจงข้อโต้แย้ง และแสดงพยานหลักฐานของตนก่อนเสนอรายงาน เพื่อให้กระบวนการตรวจสอบรับฟังข้อมูลจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

ขั้นตอนที่ 4 นายทะเบียนฯ กลั่นกรองพยานหลักฐาน

เมื่อได้รับรายงาน นายทะเบียนฯ จะพิจารณาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานทั้งหมด หากเห็นว่าไม่มีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่ามีการกระทำผิด สามารถสั่งยกคำร้องหรือยุติเรื่อง พร้อมแจ้งผู้ร้องและรายงาน กกต. ทราบ

อย่างไรก็ตาม หากเห็นว่าข้อมูลยังไม่เพียงพอ นายทะเบียนฯ สามารถสั่งให้รวบรวมพยานหลักฐานเพิ่มเติมได้

ขั้นตอนที่ 5 เสนอ กกต. พิจารณาภายใน 30 วัน

หากนายทะเบียนฯ เห็นว่ามีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าพรรคการเมืองกระทำผิดตามมาตรา 92 จะเสนอเรื่องให้คณะกรรมการการเลือกตั้งพิจารณา โดย กกต. ต้องพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน

ขั้นตอนที่ 6 กกต. มีมติก่อนยื่นศาลรัฐธรรมนูญ

หาก กกต. เห็นชอบตามความเห็นของนายทะเบียนฯ จะดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อขอให้มีคำสั่งยุบพรรคการเมือง

แต่หาก กกต. ไม่เห็นชอบ สามารถสั่งยกคำร้องหรือยุติเรื่อง พร้อมแจ้งผู้ร้องทราบ ขณะที่กรณีพยานหลักฐานยังไม่ครบถ้วน สามารถส่งเรื่องกลับให้นายทะเบียนฯ รวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมได้

เปิดกรอบเวลา 7-30-30 วัน ไม่ใช่กำหนดสิ้นสุดคดียุบพรรค

สำหรับกรอบระยะเวลาสำคัญ กกต. กำหนดให้ตรวจสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้นภายใน 7 วัน รวบรวมพยานหลักฐานภายใน 30 วัน ซึ่งสามารถขยายเวลาได้ครั้งละไม่เกิน 30 วัน และเมื่อเรื่องเข้าสู่การพิจารณาของ กกต. ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน

อย่างไรก็ตาม กรอบเวลา 7-30-30 วัน ไม่ได้หมายความว่ากระบวนการทั้งหมดต้องสิ้นสุดภายใน 67 วัน เนื่องจากขั้นตอนรวบรวมพยานหลักฐานสามารถขยายเวลาได้ รวมถึงอาจมีคำสั่งให้ตรวจสอบเพิ่มเติม

ประเด็นสำคัญคือ การพิจารณาของ กกต. เป็นกระบวนการกลั่นกรองพยานหลักฐานก่อนยื่นคำร้อง ไม่ใช่การมีคำสั่งยุบพรรคการเมืองโดยตรง เนื่องจากอำนาจพิจารณาสั่งยุบพรรคเป็นของศาลรัฐธรรมนูญ