นั่งนานวันละกี่ชั่วโมง? เสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้น 40% หมอเตือน แม้ออกกำลังกายก็อย่าชะล่าใจ
เตือนภัยสายออฟฟิศ! "นั่งนานวันละ 11 ชั่วโมง" เสี่ยงเสียชีวิตพุ่ง 40% แพทย์ชี้แม้ออกกำลังกายหลังเลิกงานก็ชดเชยไม่ได้
พนักงานออฟฟิศจำนวนมากมักใช้เวลาเกือบทั้งวันนั่งติดอยู่กับเก้าอี้ทำงาน โดยเข้าใจว่าหากหลังเลิกงานไปเข้าฟิตเนสออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอก็จะสามารถชดเชยผลเสียจากการนั่งนานได้ แต่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ออกมาเตือนว่าการนั่งนานเกินไปยังคงสร้างความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างรุนแรง โดยมีงานวิจัยพบว่าผู้ที่นั่งนานถึงวันละ 11 ชั่วโมง มีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงกว่าผู้ที่นั่งไม่ถึง 4 ชั่วโมงต่อวันราว 40%
งานวิจัยชี้ นั่งเกิน 8 ชั่วโมงเริ่มเสี่ยง นั่งครบ 11 ชั่วโมงความเสี่ยงพุ่ง 40%
พญ.ฟ่าน หย่าเซวียน แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว จากไต้หวัน ได้อ้างอิงข้อมูลจากงานวิจัยขนาดใหญ่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Archives of Internal Medicine ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลชาวออสเตรเลียที่มีอายุ 45 ปีขึ้นไปกว่า 220,000 คน และติดตามผลเฉลี่ยราว 2.8 ปี โดยพบว่า 75% ของกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ออกกำลังกายตามเกณฑ์มาตรฐานอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์อยู่แล้ว
ผลการศึกษาพบว่า เมื่อเทียบกับผู้ที่นั่งไม่ถึง 4 ชั่วโมงต่อวัน ผู้ที่นั่งนาน 8 ชั่วโมงแต่ไม่ถึง 11 ชั่วโมงต่อวัน มีความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุเพิ่มขึ้นประมาณ 15% และหากนั่งนานตั้งแต่ 11 ชั่วโมงขึ้นไป ความเสี่ยงจะพุ่งสูงขึ้นถึง 40% โดยความเสี่ยงดังกล่าวยังคงอยู่แม้จะนำปัจจัยเรื่องปริมาณการออกกำลังกาย น้ำหนักตัว และการสูบบุหรี่มาคำนวณร่วมด้วยแล้วก็ตาม
ทำไมออกกำลังกายหลังเลิกงาน ถึงชดเชยการนั่งทั้งวันไม่ได้
พญ.ฟ่าน อธิบายว่า กล้ามเนื้อเป็นอวัยวะสำคัญในการนำน้ำตาลกลูโคสไปใช้เป็นพลังงาน เมื่อกล้ามเนื้อเกิดการหดตัวจะช่วยกระตุ้นให้กลูโคสเข้าสู่เซลล์กล้ามเนื้อได้ดีขึ้น แต่หากเรานั่งนิ่งเป็นเวลานาน กล้ามเนื้อมัดใหญ่อย่างต้นขาและสะโพกจะขาดการเคลื่อนไหว ส่งผลกระทบต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและการเผาผลาญไขมัน
ดังนั้นแม้จะมีวินัยในการออกกำลังกายหลังเลิกงาน ก็ยังจำเป็นต้องลุกขึ้นขยับร่างกายระหว่างวันเพื่อลดระยะเวลาการนั่งต่อเนื่อง
iStockphoto
4 หลักการง่ายๆ ปรับพฤติกรรมลดการนั่งนานสำหรับชาวออฟฟิศ
การลดผลเสียจากการนั่งนานไม่จำเป็นต้องออกกำลังกายหนัก แต่เน้นการเพิ่มการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน โดยมีแนวทางปฏิบัติ 4 ข้อ ดังนี้
- นั่งครบ 30 นาที ลุกขยับ 3 นาที: ตั้งนาฬิกาเตือนในโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์เพื่อลุกขึ้นไปเติมน้ำ เข้าห้องน้ำ หรือทำท่าสควอตเบาๆ และเขย่งปลายเท้าข้างโต๊ะทำงาน เน้นให้กล้ามเนื้อขาได้หดตัวและเปลี่ยนอิริยาบถ
- ปรับลำดับการกินมื้อเที่ยง และเดินย่อย 10 นาที: รับประทานอาหารตามลำดับ น้ำ เนื้อสัตว์ ผัก ข้าว และผลไม้ เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลหลังมื้ออาหาร จากนั้นควรเดินเล่นเบาๆ ประมาณ 10 นาทีแทนการรีบกลับมานั่งที่โต๊ะทันที
- เปลี่ยนกิจกรรมที่ทำขณะนั่ง เป็นการยืนหรือเดิน: ลองเปลี่ยนอิริยาบถมายืนคุยโทรศัพท์ หรือเดินคุยงานสั้นๆ รวมถึงเลือกเดินขึ้นลงบันไดแทนการใช้ลิฟต์ หรือใช้โต๊ะทำงานแบบปรับระดับได้เพื่อสลับระหว่างการนั่งและการยืน
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอควบคู่กับการฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ: ควรออกกำลังกายแบบแอโรบิกระดับปานกลาง เช่น เดินเร็วหรือปั่นจักรยาน ให้ได้ 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ ร่วมกับฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ครั้ง เพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อและระบบเผาผลาญ
ทั้งนี้ หากพบว่ารอบเอวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ควบคุมน้ำหนักได้ยาก หรือผลตรวจสุขภาพพบระดับน้ำตาลและไขมันในเลือดผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินภาวะดื้อต่ออินซูลินและวางแผนดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม