สถานีคิดเลขที่ 12 : คนอยู่กับป่า
สถานีคิดเลขที่ 12 : คนอยู่กับป่า
จากกรณีการเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลานกว่า 2 แสนไร่ ที่กลายเป็นประเด็นร้อนแรงในสังคม โดยเฉพาะในโลกโซเชียล พร้อมๆ กับมีเสียงท้วงติงว่า อย่าเอาแต่ตามไปกับกระแสจนไม่ค้นหาข้อเท็จจริงให้รอบด้าน
ขณะเดียวกัน หลายๆ เหตุการณ์ที่ผ่านๆ มา โดยภาพรวมของกระแสอนุรักษ์ในสังคมไทย ได้มีข้อสรุปเกี่ยวกับนักอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ว่ามีด้วยกันหลายประเภท
มีนักอนุรักษ์ธรรมชาติแนวสุดโต่ง รักป่า รักธรรมชาติ จนไม่เห็นการดำรงอยู่ของมนุษย์ ทั้งที่เป็นชุมชนที่อยู่มาก่อนจะเป็นอุทยาน
แน่นอน ต้นไม้ สัตว์ป่า มีคุณค่า ต้องช่วยกันรักษา และไม่ปล่อยให้ใครเข้าไปบุกรุกทำลายล้าง แต่ถ้าปกปักรักษาจนไม่เห็นชีวิตมนุษย์ในท้องถิ่นนั้นๆ อยู่ในสายตา ก็ดูจะประหลาดเกินไปหรือไม่
องค์กรอนุรักษ์ที่เคยโด่งดัง แต่วันนี้มีข้อสังเกตว่า เป็นองค์กรที่ทำงานแอบอิงกับราชการ แนบแน่นกับกรมอุทยานฯและรักป่าอย่างสุดขั้ว จนมองข้ามอีกด้าน โดยเฉพาะด้านชุมชนคนท้องถิ่น
ส่วนข้าราชการกรมอุทยานฯบางคนนั้น ถ้าใครไปเชื่อใครไปหลง ก็ควรจะทบทวนตัวเองสักหน่อย
ข้าราชการที่หมกมุ่นอยู่กับการใช้อำนาจ อยู่กับการใช้ความรุนแรง พัวพันกับเหตุคนสูญหายมาแล้ว ขนาดนี้แล้ว ต้องตีความให้ออกว่า เป็นนักปกป้องผืนป่าแบบไหน
หลักสำคัญสุด สำหรับทุกหน่วยราชการ การทำงานให้ได้ผลมากสุด ต้องอาศัยความร่วมมือจากมวลชน
อย่างเช่น กรมอุทยานฯ ดูแลผืนป่า ดูแลพื้นที่อุทยานมากมายกว้างขวางทั่วแผ่นดินไทย คงต้องมีข้าราชการและลูกจ้างในสังกัด หลายล้านคน ถึงจะตรวจตราดูแลได้อย่างทั่วถึง
ซึ่งเป็นไปไม่ได้
หลักการทำงานที่ดีสุด ได้ผลสุด ก็ต้องมีงานมวลชนที่ดี มีความชาญฉลาด ในการดึงชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมช่วยกันดูแลรักษาผืนป่า
เพราะไม่มีทางที่เจ้าหน้าที่อุทยานจะดูแลได้อย่างทั่วถึง
แต่ถ้ากรมอุทยานฯยังปล่อยให้ข้าราชการประเภทบ้าอำนาจ เกลียดชังมวลชน มากำหนดทิศทางการทำาน บอกได้เลยว่าไม่มีทางจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหลายพื้นที่ป่าเขา มีชาวชาติพันธุ์ต่างๆ อยู่อาศัย ไปศึกษาดูให้ดี ผู้คนเหล่านี้อยู่กับป่ามาอย่างยาวนาน อยู่อย่างกลมกลืน และมีความเข้าใจในการดูแลรักษาป่า เหนือกว่าเจ้าหน้าที่อุทยานเสียอีก
เพราะวิถีชีวิตของชาวชาติพันธุ์นั้น เขาต้องอยู่กับป่า เขาต้องดูแลรักษาป่า เพราะหมายถึงการดำรงอยู่ของชีวิตเลยทีเดียว
ชุมชนชาวชาติพันธุ์ หมู่บ้านโบราณ ทั้งหลาย โดยส่วนใหญ่เขาอยู่และดูแลผืนป่าอย่างเข้าใจมาตลอดชีวิต
เป็นหลักประกันในการดูแลรักษาป่า ได้ดีกว่าเจ้าหน้าที่และข้าราชการหลายเท่า
แต่ที่ผ่านมา มีการจงใจขยายภาพผิดๆ เพื่อสนองนโยบาย เอาคนเอาชุมชนต่างๆ ออกไปจากป่าให้หมด
เช่นคำว่า พวกชาวเขาชอบทำไร่เลื่อนลอย ซึ่งมีนักวิชาการเข้าไปศึกษาอย่างจริงจัง ได้ข้อสรุปว่า เป็นการทำไร่หมุนเวียนมีวงจรสลับเปลี่ยนและฟื้นฟูผืนดิน ไม่ใช่ทำอย่างเลื่อนลอย ไม่ใช่การทำลายป่าไปเรื่อยเปื่อย
รวมทั้งมองชาวบ้านในพื้นที่ทับซ้อนกับเขตอุทยานด้วยสายตาแบบด้านเดียว มองเป็นพวกจน เครียด กินเหล้า และพร้อมจะขายที่ดินให้กับนายทุนไปสร้างรีสอร์ต เพราะฉะนั้นควรยึดเป็นเขตอุทยานเสียให้หมด
แน่นอน ต้องช่วยกันดูแลรักษาป่า ให้อุดมสมบูรณ์ ไม่ให้นายทุนเข้ามายึดครองทำลาย
แต่ก็ต้องเข้าใจคำว่าคนอยู่กับป่าได้ คนที่อยู่มาตั้งแต่ดั้งเดิม ชุมชนที่อยู่ก่อนมีพื้นที่อุทยาน และดูแลรักษาป่าอย่างเข้าใจ คนเหล่านี้สามารถอยู่กับผืนป่าได้เป็นอย่างดี
สุริวงค์ เอื้อปฏิภาน
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : สถานีคิดเลขที่ 12 : คนอยู่กับป่า
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th