นักวิจัยจีนพบ “ไวรัสใหม่จากเห็บ” ALTNV อาจทำให้เกิดอาการคล้ายโรค SFTS
ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้โพสต์เฟซบุ๊ก Anan Jongkaewwattana ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โรค Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome หรือ SFTS ได้กลายเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โดยเฉพาะในประเทศจีน โรคนี้เกิดจากไวรัสที่เรียกว่า Dabie bandavirus หรือ DBV ซึ่งติดต่อผ่านการถูกเห็บกัด และมีอัตราการเสียชีวิตสูงถึง 10-30% ของผู้ป่วย จน WHO จัดให้เป็นโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ที่ต้องเร่งทำการวิจัย
“เห็บกัด” เสี่ยงสมองอักเสบรุนแรงเสียชีวิต จากไวรัสโพวาสซาน
ไวรัส SFTS พาหะจากเห็บ เสี่ยงถึงชีวิตหากรักษาช้า แนะเฝ้าระวังสัตว์เลี้ยง
สิ่งที่น่าสงสัยมาโดยตลอดคือ ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิกเข้าข่าย SFTS มากกว่า 30% กลับตรวจไม่พบเชื้อ DBV ในร่างกาย ซึ่งบ่งชี้ว่าอาจมีเชื้อก่อโรคชนิดอื่นที่ทำให้เกิดอาการคล้ายกันแต่ยังไม่ถูกค้นพบ
ทีมนักวิจัยจากจีน ได้ตีพิมพ์ผลงานใน NEJM ได้ทำการเฝ้าระวังผู้ป่วยที่มีไข้และมีประวัติถูกเห็บกัดในพื้นที่ที่โรคจากเห็บระบาดในประเทศจีน โดยใช้เทคนิค metatranscriptomic sequencing ร่วมกับการแยกไวรัสในห้อง Lab จนสามารถค้นพบไวรัสชนิดใหม่ในกลุ่มผู้ป่วยที่ตรวจไม่พบเชื้อ DBV ไวรัสตัวนี้ได้รับการตั้งชื่อว่า Asian Longhorned Tick Nairovirus หรือเรียกสั้นๆ ว่า ALTNV จากการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมพบว่า ALTNV จัดอยู่ในสกุล orthonairovirus วงศ์ Nairoviridae แต่มีความแตกต่างทางพันธุกรรมจากไวรัสชนิดอื่นในสกุลเดียวกันค่อนข้างมาก โดยมีความเหมือนกันของกรดอะมิโนน้อยกว่า 80.04% ซึ่งเพียงพอที่จะจัดเป็นไวรัสสายพันธุ์ใหม่ นอกจากนี้ทีมวิจัยยังสามารถเพาะเลี้ยงไวรัสนี้ได้จริงโดยใช้ตัวอย่างซีรั่มจากผู้ป่วยที่ติดเชื้อ และยืนยันการมีอยู่ของไวรัส รวมถึงสามารถเห็นรูปร่างลักษณะของไวรัสภายใต้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน
จากการคัดกรองผู้ป่วยที่มีไข้และประวัติถูกเห็บกัดจำนวนทั้งหมด 3,163 คน พบว่ามีผู้ที่ตรวจพบ ALTNV คิดเป็น 10.4% ของกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด และเมื่อพิจารณาเฉพาะกลุ่มที่ตรวจไม่พบเชื้อ DBV สัดส่วนของผู้ที่ติดเชื้อ ALTNV เพิ่มขึ้นเป็น 15.1% ซึ่งถือว่าเป็นตัวเลขที่ค่อนข้างสูงและสอดคล้องกับสมมติฐานที่ว่า ALTNV อาจเป็นสาเหตุของอาการคล้าย SFTS ในผู้ป่วยกลุ่มที่หาสาเหตุไม่ได้มาก่อน ในด้านอาการทางคลินิก ผู้ป่วยที่ติดเชื้อ ALTNV เพียงอย่างเดียวโดยไม่มีการติดเชื้อ DBV ร่วมด้วย ส่วนใหญ่จะมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ ร่วมกับความอ่อนเพลีย อาการทางระบบทางเดินอาหาร ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ และค่าเอนไซม์ตับสูงขึ้นในบางราย แต่ที่น่าสังเกตคือผู้ป่วยกลุ่มนี้ทุกคนสามารถหายเป็นปกติได้โดยไม่มีภาวะแทรกซ้อนตามมา
ดร.อนันต์ ระบุต่อว่า ประเด็นที่น่ากังวลมากขึ้นคือกลุ่มผู้ป่วยที่ติดเชื้อร่วมกันทั้ง ALTNV และ DBV ซึ่งพบว่ามีความรุนแรงของโรคมากกว่าผู้ป่วยที่ติดเชื้อ DBV เพียงอย่างเดียวอย่างชัดเจน โดยกลุ่มที่ติดเชื้อร่วมมีอาการทางระบบหายใจสูงถึง 61% เทียบกับ 38% ในกลุ่มที่ติดเชื้อ DBV เดี่ยว และมีภาวะไตทำงานผิดปกติสูงถึง 84% เทียบกับ 66% ที่สำคัญคือมีผู้เสียชีวิตในกลุ่มที่ติดเชื้อร่วมถึง 18.4% ซึ่งสะท้อนว่าการติดเชื้อร่วมกันของทั้งสองไวรัสอาจทำให้ผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ในส่วนของการศึกษาเห็บซึ่งเป็นพาหะของโรค ทีมวิจัยได้เก็บตัวอย่างเห็บจำนวน 47,428 ตัวจาก 15 มณฑลในประเทศจีน และพบว่ามีเห็บที่ตรวจพบ RNA ของ ALTNV อยู่ 1.29% โดยเห็บชนิด longhorned tick มีอัตราการพบเชื้อสูงที่สุดถึง 1.75% ซึ่งเป็นที่มาของชื่อไวรัสนี้ การทดลองยังแสดงให้เห็นว่าเห็บชนิดนี้สามารถถ่ายทอดไวรัสได้หลายรูปแบบ ทั้งการถ่ายทอดระหว่างเห็บด้วยกันเอง การถ่ายทอดข้ามระยะการเจริญเติบโตของเห็บ และการถ่ายทอดผ่านไข่จากแม่เห็บไปสู่ลูกเห็บ นอกจากนี้ยังสามารถถ่ายทอดไวรัสไปสู่หนูทดลองได้จริง โดยหนูที่ติดเชื้อมีการเปลี่ยนแปลงทางพยาธิวิทยาในเนื้อเยื่อ และมีการสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นหลังจากเห็บหลุดออกจากตัว ซึ่งยืนยันว่าเห็บชนิดนี้เป็นพาหะที่มีศักยภาพในการแพร่กระจายไวรัสได้อย่างมีประสิทธิภาพ
งานวิจัยนี้จึงยืนยันว่า ALTNV เป็นไวรัสอุบัติใหม่ที่แพร่กระจายผ่านเห็บและสามารถทำให้เกิดอาการไข้ในมนุษย์ได้จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเกิดการติดเชื้อร่วมกับ DBV จะทำให้ความรุนแรงของโรคเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจน เนื่องจากไวรัสทั้งสองชนิดนี้พบการแพร่กระจายในพื้นที่เดียวกันและมีเห็บชนิดเดียวกันเป็นพาหะร่วมกัน
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : นักวิจัยจีนพบ “ไวรัสใหม่จากเห็บ” ALTNV อาจทำให้เกิดอาการคล้ายโรค SFTS
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
- Website : https://www.pptvhd36.com