แนะส่องพฤติกรรมเด็ก เปิด "สัญญาณเตือน" ก่อนก่อเหตุร้าย

ในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา คนไทยต้องเผชิญกับโศกนาฏกรรมซ้ำซาก จากเหตุกราดยิงในโรงเรียนถึง 6 เหตุการณ์ใหญ่ นับแต่เหตุในห้างเทอร์มินอล 21 โคราช, ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก อบต.อุทัยสวรรค์ หนองบัวลำภู, ห้างสยามพารากอน, ตลาด อ.ต.ก., โรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ สงขลา และล่าสุดโรงเรียนเทพศิรินทร์ นนทบุรี แทบทุกครั้งปลายเหตุ คือ มาตรการล้อมคอก แต่ฝันร้ายก็ยังคงเกิดขึ้นเนือง ๆ เหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น

ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา ผู้ช่วยคณบดีคณะสังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ปัจจุบันนี้แนวโน้มปัญหาความรุนแรงมักจะเกิดขึ้นในเด็กและเยาวชน และในประเทศไทยถือเป็นตัวอย่างที่ดี ทุกครั้งที่เกิดปัญหา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็มักจะถอดบทเรียน โดยนำแนวทางการศึกษาจากต่างประเทศมาใช้ ซึ่งมีสภาพแวดล้อม บริบทต่างจากสังคมไทย ก่อนที่จะนำกฎหมายมาบังคับใช้ ควรมีฐานข้อมูลสภาพแวดล้อม และมีการศึกษาพฤติกรรมของเด็กและเยาวชน

จากการเก็บข้อมูลพบว่า อายุของผู้ก่อเหตุจะน้อยลงเรื่อย ๆ ทุกครั้งที่เด็กก่อเหตุ หรือกระทำความผิด ก็จะมีกฎหมายคุ้มครอง คือ เด็กเยาวชนทำผิดไม่ต้องรับโทษ และต้องถูกนำตัวเข้าสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และควรมีการบันทึกข้อมูลไว้ว่า เด็กคนนี้เคยทำความผิดกี่ครั้ง คดีอะไรบ้าง แต่ข้อมูลตรงนี้ไม่มีเลย แม้จะก่อเหตุมาแล้ว 7-8 ครั้ง จึงทำให้คนไทยที่เข้าเรือนจำครั้งแรก ก็จะไม่มีประวัติ พออายุ 20 มาก่อเหตุใหม่ แต่จะไม่พบข้อมูลการก่อเหตุในสมัยที่เป็นเด็ก เวลาเกิดเหตุก็ล้อมคอกกันทุกครั้ง

ดร.ตฤณห์ อธิบายว่า เคยถอดบทเรียนเหตุการณ์กราดยิงที่พารากอน จนเสร็จ มีการกำหนดมาตรการป้องกันและแก้ไขให้ แต่ยังไม่เคยถูกนำมาใช้ เหตุการณ์กราดยิงในสหรัฐอเมริกา ยุคหนึ่งถือว่าเป็นเรื่องปกติ ในแต่ละปีจะเกิดเหตุการณ์กราดยิงจะนับ 100 ครั้ง ที่ช่วงพีคสุด คือปี 2023 มีการกราดยิงเกิดขึ้น 352 ครั้งหรือเฉลี่ยวันละ 1 ครั้ง แต่ต่อมามีความพยายามเข้าไปแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงทำให้กราฟดิ่งลง กระบวนการแก้ปัญหาที่เขานำมาปรับใช้ คือการแก้ปัญหาเชิงรุก โดยเข้าไปในโรงเรียน เพื่อตรวจสอบความผิดปกติและพฤติกรรมของเด็กที่อาจจะมีความเสี่ยง

การสังเกตพฤติกรรม ลักษณะการพูดจาของเด็ก เช่น พูดน้อยลง การสบตาน้อยลง มีการเก็บตัว เริ่มวาดรูปที่ใช้สีโทนเข้ม สีแดง สีดำ หรือแม้กระทั่งวาดภาพสยองขวัญ หรือมีการพูดออกมาบางส่วน หรือมีคำพูดที่แสดงความเจ็บแค้นน้อยเนื้อต่ำใจ ไม่ได้รับความยุติธรรม มีการระบุชื่อคน ตัวตนว่า อยากทำร้ายใครเป็นพิเศษหรือไม่ นี่คือสัญญาณที่ชัดเจนมาก ๆ แต่สัญญาณพวกนี้ หากเกิดในโรงเรียนไทย ครูไม่รู้ ดูไม่ออก เด็กเรียนเกรดตก ก็บอกว่าเด็กเกเร หรือโยนไปว่า เด็กติดเกม จะบอกให้ว่าเกมเป็นแค่ตัวกระตุ้น ไม่ใช่สาเหตุโดยตรง 100 เปอร์เซ็นต์

ดร.ตฤณห์ กล่าวว่า ในสหรัฐอเมริกาจะมีการเข้าถึงตัวเด็กที่มีปัญหา หลังติดตามพฤติกรรมเสี่ยงได้ก่อนที่เด็กจะมาก่อเหตุ ทำให้สกัดการเข้าถึงอาวุธปืนได้ ส่วนการแก้ปัญหาการก่อเหตุรุนแรงของเด็กและเยาวชนควรให้ สถาบันครอบครัว โรงเรียน ชุมชน ให้มีส่วนร่วม ในการบำบัดเด็ก ติดตามพฤติกรรมเด็ก หารูปแบบหรือวิธีลงโทษ ให้เหมาะสมกับผู้กระทำผิด ไม่ใช่เอาแนวทางแก้ปัญหาชุดหนึ่ง มาใช้แก้ปัญหากับเด็กได้ทุกคน

ที่ผ่านมา เราแบ่งระดับของผู้กระทำผิดกว้างไป การกวาดเอาเด็กไปฝึกในค่ายทหาร 7 วัน ไม่สามารถแก้พฤติกรรมได้ ซึ่งสถานพินิจฯก็ทราบดีว่า การทำในลักษณะนี้ก็เห็นว่ามันไม่ได้ผล เห็นได้จากเปอร์เซ็นต์และอัตราการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชน

“เคยลงพื้นที่เก็บข้อมูลใน จ.อุบลราชธานี เพื่อสอบถามพฤติกรรมของเด็กที่กระทำความผิดพบว่า เด็กคนหนึ่งโดนคดียาเสพติดจากการกระทำผิดครั้งแรก และครั้งที่ 2 โดนเรื่องอาวุธปืน ส่วนครั้งที่ 3 เขาโดนเรื่องพยายามฆ่า หลายๆ เคส สะท้อนให้เห็นว่าการบำบัดและเยียวยาโดยเอารูปแบบ แก้ปัญหาของต่างประเทศมาอาจใช้ไม่ได้จริง เพราะไม่เหมาะกับบริบทและวัฒนธรรมสังคมไทย ส่วนตัวมองว่าการออกนโยบายใด ๆ ก็แล้วแต่ ควรต้องสอดคล้องกับสภาวะและวัฒนธรรมของคนไทยเอง” ดร.ตฤณห์ กล่าว

และย้ำว่าทุกครั้งที่เด็กพ้นโทษจากสถานพินิจฯออกมา เจ้าหน้าที่จะมีการติดตามพฤติกรรมต่อเนื่องได้อย่างเต็มที่ประมาณ 1 ปี ซึ่งช่วงนั้นจะไม่ไปก่อเหตุซ้ำ แต่จะพบในปีที่ 2 และ 3 เป็นต้นไป ซึ่งเลิกติดตามแล้ว ซึ่งสวนทางกับข้อเท็จจริง เพราะบริบทและพฤติกรรมนี้ จะต้องมีคนตามเก็บข้อมูล แต่ถามว่าใครจะทำ ให้นักวิชาการเก็บ แต่ก็ไม่มีทุน ทั้งๆ ที่เรื่อง Data นี้สำคัญมาก มันช่วยให้เราวางกรอบและเติมเต็มช่องว่างที่มีปัญหานี้อยู่ได้

หมายเหตุ : เก็บตกจาก วงสัมมนาวิชาการ “อนาคตเศรษฐกิจไทยกับโจทย์ใหม่ในการพิจารณาคดีชำนัญพิเศษ” เนื่องในวันครบรอบสถาปนา 1 ทศวรรษในการพิจารณคดีชำนัญพิเศษ เมื่อวันที่ 13 ส.ค.2569

อ่านข่าว :

Global Minimum Tax สกัดเงินออกนอกระบบ-ป้องอาชญากรเศรษฐกิจ

"10 วินาที" รอดได้ยามภัยมา "หลีก–ปิด–ป้องกัน" หัวใจหลัก "รักษาชีวิต"

ทอ.ส่ง F-16 บินคุ้มกันเครื่องบินนายกฯ ตรวจเยี่ยมกองบิน 1 โคราช