“คนไทย” เพิ่งนิยมดื่มนมวัวได้ไม่ถึง 100 ปี?!

แม้วัวจะเป็นสัตว์คู่สังคมไทยมาหลายร้อยปี แต่ถ้าพูดถึง “นมวัว” คนไทย เพิ่งนิยมดื่มนมวัวมาได้ไม่นาน อย่างน้อย ๆ ก็ไม่ถึง 100 ปี

การส่งเสริมการดื่มนมในสังคมไทยเริ่มขึ้นอย่างจริงจังหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ช่วงที่ทั่วโลกเริ่มกลับมามองเห็นคุณค่าของนมว่าช่วยเรื่องพัฒนาการของร่างกายให้แข็งแรงและสูงใหญ่ รวมถึงรักษาอุตสาหกรรมโคนมให้คงไว้ ท่ามกลางการเข้ามาของเครื่องดื่มที่หลากหลาย อย่าง น้ำอัดลม ชา และกาแฟ

ย้อนไปก่อนหน้านั้น คนไทยไม่นิยมดื่มนมเลยแม้แต่น้อย มีการเลี้ยงโคอยู่บ้าง แต่ส่วนใหญ่ก็อยู่ในกลุ่มแขกอินเดียเพื่อบริโภคกันเอง และส่วนหนึ่งก็เอาไว้รองรับความต้องการของชาวตะวันตก ในบันทึกของ คาร์ล ซี ซิมเมอร์แมน นักสังคมวิทยาชาวอเมริกัน กล่าวว่า ช่วงทศวรรษ 2470 (สมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7) …

“การกินอยู่ของคนไทยในชนบทอาจสรุปความได้ดังต่อไปนี้ คือ ไม่ดื่มนมหรือกาแฟ และโดยมากไม่ดื่มน้ำชา”

ความพยายามเรื่อง “โคนม” ในไทย ก่อตัวขึ้นบ้างหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เพื่อทดแทนการนำเข้านมจากต่างประเทศ แต่ยังไม่ได้รับการสนับสนุนมากนัก เนื่องจากการส่งเสริมนี้ต้องใช้เงินและเวลามหาศาล จึงทำให้ก้าวแรกของรัฐบาลเป็นการสนับสนุนโคงานและโคเนื้อไปก่อน ใน พ.ศ. 2485 ส่วนโคนมเลี้ยงไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ราวๆ พ.ศ. 2486 ประเทศไทยขาดแคลนนมวัวอย่างหนัก เพราะนำเข้าจากญี่ปุ่นไม่เพียงพอ รัฐบาลถึงทีต้องพึ่งตัวเอง จึงอนุมัติให้กระทรวงเกษตราธิการจัดตั้งบริษัททำนมขึ้นมา พร้อมกับซื้อโคนมและเช่าที่เลี้ยงชั่วคราว

ประชาชนจึงสามารถเข้าถึงนมวัวท่ามกลางสินค้าที่ขาดตลาดได้

เข้าช่วงกลางทศวรรษ 2490 เป็นยุคที่เรียกได้ว่า“โคนมวัว”เป็นที่รู้จักอย่างมากในประเทศ โดยเฉพาะในหน่วยราชการ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากต่างประเทศอีกทอดหนึ่ง ที่เด่น ๆ เลยคือ กรมปศุสัตว์

ยิ่งในช่วงต้นทศวรรษ 2500 มีการพัฒนาโคนมวัวมากขึ้น อย่างการนำโคนมต่างประเทศผสมกับพันธุ์พื้นเมือง แล้วส่งต่อให้ประชาชนได้เลี้ยง จนเกิดผู้ผลิตรายย่อย ที่เด่น ๆ คือพื้นที่ใกล้กรุงเทพฯ อย่าง เพชรบุรี นครปฐม และราชบุรี

กลุ่มคนพวกนี้กลายเป็นเกษตรกรผู้บุกเบิกการเลี้ยงโคนม และตั้งโรงงานผลิตนมของตนเองขึ้น

จากจุดนั้นการเลี้ยงโคนมวัวกลายเป็นอาชีพที่เรียกได้ว่าแพร่หลายอย่างยิ่ง เกิดการพัฒนาต่าง ๆ ตามมามากมาย มีบริษัทต่างชาติเกี่ยวกับนมเข้ามาในประเทศไทย อย่าง บริษัทผลิตภัณฑ์อาหารโฟร์โมสต์ จำกัด รวมถึงเกิดฟาร์มโคนมที่เรารู้จักกันดีอย่าง “ฟาร์มโคนมไทย-เดนมาร์ก”ซึ่งเป็นผู้จุดกระแสเรื่องเลี้ยงโคนมและการดื่มนมในประเทศให้เพิ่มขึ้นอีกด้วย

ตั้งแต่นั้นมาคนไทยก็ดื่มนมกันเป็นเรื่องปกติ อย่างที่มีบันทึกไว้ในสัตวบาลสาส์นไก่ ที่พูดถึงบรรยากาศในตอนนั้นว่า“ร้านที่จำหน่ายเครื่องดื่มทั่ว ๆ ไป จะมีนมสดขายอยู่ด้วยเสมอ” นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

• แก่นของ “เนื้อ-นม-ไข่” จากรัฐนิยมในนโยบายเรื่องการกินสมัยจอมพล ป.
• “นมไทย-เดนมาร์ก” กำเนิดกิจการฟาร์มโคนมแห่งแรกของประเทศไทย
• “เนื้อสัตว์ป่า” ในอาหารป่า ที่คนไทยในอดีตนิยมกินมีอะไรบ้าง?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ชาติชาย มุกสง. ปฏิวัติที่ปลายลิ้น. กรุงเทพฯ: มติชน, 2565.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “คนไทย” เพิ่งนิยมดื่มนมวัวได้ไม่ถึง 100 ปี?!

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com