วางแผนชีวิตหลังเกษียณอย่างยั่งยืน

“ชีวิตหลังเกษียณไม่ได้วัดกันที่เงินในบัญชีเพียงอย่างเดียว แต่ควรวัดที่คุณภาพชีวิตที่สามารถรักษาและเติมเต็มได้อย่างยั่งยืน เพื่อไม่ให้ต้องมีทางแยกของคุณภาพชีวิตหลังเกษียณที่เราต้องเลือก”

การเกษียณอายุ คือจุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิตของคนทำงาน ไม่ว่าจะเป็นพนักงานประจำ ข้าราชการ หรือผู้ประกอบการอิสระ เพราะเป็นช่วงที่รายได้หลักหยุดลง แต่ค่าใช้จ่ายยังคงดำเนินต่อไป โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับสุขภาพและการดูแลระยะยาวที่มีแนวโน้มสูงขึ้น

สิ่งที่น่ากังวลคือ คนไทยจำนวนมากยัง “ไม่พร้อม” สำหรับการเกษียณ โดยมีเพียง 16% ของแรงงานเท่านั้นที่มีเงินเพียงพอสำหรับใช้หลังเกษียณ ส่วนที่เหลือ 84% ต้องพึ่งลูกหลาน เบี้ยยังชีพ หรือสวัสดิการจากภาครัฐ

ความท้าทายหลังเกษียณไม่ใช่แค่เรื่องเงินเท่านั้น

แม้เรื่องเงินจะเป็นเรื่องที่คนส่วนใหญ่ให้ความสนใจและกังวลว่าจะมีเพียงพอให้ใช้ไปตลอดหรือไม่ แต่ยังมีปัญหาด้านอื่นๆ ที่เราอาจไม่ได้นึกถึง จากการสำรวจของ TDRI และกรมกิจการผู้สูงอายุพบว่า ปัญหาหลักของผู้สูงวัยในประเทศไทยไม่ได้มีปัญหาเฉพาะด้านการเงินเท่านั้น แต่ยังมีปัญหาด้านอื่นๆ
ที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตหลังเกษียณ โดยเฉพาะปัญหาด้านสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจจากความเหงาและความขัดแย้งในครอบครัว

การวางแผนเพื่อชีวิตหลังเกษียณอย่างยั่งยืน

การเตรียมความพร้อมเพื่อเกษียณจึงควรเป็นการเกษียณอย่างมีคุณภาพ โดยคำนึงถึงองค์ประกอบหลักดังนี้

1. ประเมินเป้าหมายชีวิตหลังเกษียณเป้าหมายชีวิตหลังเกษียณควรเริ่มจากการตั้งเป้าหมายคุณภาพชีวิตที่ต้องการ เช่น การมีสุขภาพดี การมีกิจกรรมสม่ำเสมอ หรือการมีความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว ก่อนจะวางแผนทางการเงินให้รองรับเป้าหมายเหล่านั้น

2. วางแผนการเงินอย่างเป็นระบบการวางแผนการเงินเพื่อการเกษียณ มีหลักการง่ายๆ คือ ให้มีเงินพอใช้ไปตลอดอายุขัยตามคุณภาพชีวิตที่เราตั้งเป้าหมายไว้

การวางแผนการเงินอย่างรวดเร็วทำได้ โดย

• ประเมินเงินที่ต้องใช้ไปจนถึงอายุ 85-90 ปี
  • ง่ายๆ โดยใช้หลัก “4% Rule” ที่ตั้งบนสมมติฐานว่าจะถอนเงินจากเงินออมได้เพียง 4% ต่อปี เพื่อให้เงินเกษียณอยู่ได้จนถึงอายุขัย แล้วกระจายแหล่งรายได้ไปตามแหล่งต่างๆ เช่น RMF, PVD, เงินออม, ทรัพย์สินให้เช่า หรือใช้วิธีประมาณการค่าใช้จ่ายตามเป้าหมายด้านคุณภาพชีวิตเพื่อคำนวณเงินที่เราต้อง
    เพื่อวางแผนการออมการลงทุนได้เช่นเดียวกัน
  • วางแผนภาษีให้เหมาะสมผ่านสิทธิลดหย่อนภาษีในแต่ละปี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการออมระยะยาว
  • หากต้องการส่งต่อเป็นมรดกให้กับทายาทสามารถนำมาร่วมในการวางแผนการเงินด้วย

3. ใช้ประกันชีวิตอย่างตรงจุด : บริหารความเสี่ยงที่เงินออมหรือการลงทุนอาจจัดการไม่ได้

ประกันชีวิตไม่ใช่เพียงเรื่อง “คุ้มครองเมื่อเสียชีวิต” แต่เป็นเครื่องมือการเงินที่ช่วยรับมือกับความไม่แน่นอนที่มักเกิดขึ้นในวัยหลังเกษียณ เช่น ค่าใช้จ่ายสุขภาพที่ไม่คาดคิด หรือการมีอายุยืนกว่าที่วางแผนไว้ เพื่อให้มั่นใจว่าจะยังคงมีเงินเพื่อใช้ การกระจายเงินออมบางส่วนเข้าสู่ประกันชีวิตจะช่วยสร้างความมั่นคง และลดความเสี่ยงที่จะเกิดผลกระทบต่อเงินออม ที่สำคัญช่วยสร้างวินัยทางการเงิน และได้รับประโยชน์จากสิทธิทางภาษีเงินได้ด้วย

4. กระจายความเสี่ยงด้านการลงทุน

การกระจายความเสี่ยงด้านการลงทุนของแต่ละบุคคล แต่ละช่วงเวลาอาจแตกต่างกัน เราสามารถปรึกษาสถาบันการเงินที่เราออมหรือลงทุนเพื่อขอคำแนะนำที่เหมาะสม อาทิ

• ปรับพอร์ตลงทุนให้เหมาะสมกับวัย เช่น หุ้นไม่เกิน 30% หลังอายุ 60 เป็นต้น
  • เน้นกระแสเงินสดประจำ เช่น ตราสารหนี้หรืออสังหาริมทรัพย์ให้เช่า หลีกเลี่ยงการเก็งกำไรที่มีความเสี่ยงสูง

5. ออกแบบชีวิตหลังเกษียณให้มี “เป้าหมาย”

แผนการเกษียณที่มีคุณภาพต้องการมีเป้าหมายในชีวิตหลังเกษียณ ด้วยเป้าหมายในการใช้ชีวิตสำคัญไม่แพ้การมีเงินพอใช้ เพราะเป้าหมายช่วยให้แต่ละวันมีความหมาย และลดความรู้สึกว่างเปล่าหรือโดดเดี่ยว

• ตั้งเป้าหมายเล็กๆ ที่จับต้องได้ เช่น เดินเล่น ทำสวน อ่านหนังสือ
  • สร้างกิจวัตรที่มีคุณค่า และเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมหรืออาสาสมัคร
  • รักษาความสัมพันธ์ในครอบครัว และใส่ใจสุขภาพจิตของตนเอง

บทส่งท้าย : เกษียณอย่างไรให้ชีวิตไม่เกษียณ

การเกษียณที่ดีไม่ใช่แค่การมีเงินพอใช้ แต่ต้องประกอบด้วยการวางแผนที่ครอบคลุมทั้งด้านการเงิน สุขภาพ และจิตใจ เพื่อให้ชีวิตหลังวัยทำงานเป็นช่วงเวลาที่มั่นคง มีคุณภาพ และเปี่ยมไปด้วยความหมาย

“วันนี้เงินเกษียณของคุณ พร้อมรองรับชีวิตในอีก 20-30 ปีข้างหน้าแล้วหรือยัง?” คำถามนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงชีวิตที่ยั่งยืนที่สุด