จากไวรัล “เสือลายเมฆ” สุดน่ารัก สู่วิกฤตการเพาะพันธุ์สุดหิน เหลือเพียง 16 ตัวในสวนสัตว์เปิดเขาเขียว

กำลังเป็นที่พูดถึงในโซเชียลกับความน่ารักสุดบ้องแบ๊วของ “เสือลายเมฆ” ตัวอ้วนกลมจนหลายคนแซวว่าคล้ายงูเหลือม แต่รู้หรือไม่ว่าเจ้าเสือลายเมฆกลุ่มนี้เหลือเพียง 16 ตัวสุดท้ายแล้วในสวนสัตว์เปิดเขาเขียวแล้ว และในสวนสัตว์ทั่วโลกยังถือว่าการขยายพันธุ์เสือชนิดนี้ยังทำได้ยากมาก นั่นเป็นสาเหตุที่ทางสวนสัตว์เปิดเขาเขียวเลือกใช้โลโก้เป็นรูป “เสือลายเมฆ” เพื่อสื่อถึงการอนุรักษ์และความตระหนักในการฟื้นฟูสัตว์ป่าในธรรมชาตินั่นเอง

เฟซบุ๊กเพจ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว khao kheow open zoo ได้เปิดเผยข้อมูลจากโครงการอนุรักษ์พันธุ์ลายเมฆฯ โดยให้ข้อมูลว่า

จุดเริ่มต้นความผูกพันกับเขาเขียว "เสือลายเมฆ" (Clouded Leopard) บทบาทสำคัญของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว ในการเป็นผู้นำด้านการอนุรักษ์ วิจัยพันธุ์สัตว์ป่าหายากในระดับนานาชาติ ภายใต้โลโก้ " เสือลายเมฆกับป่าดิบชื้น" ยังสะท้อนถึงความหลากหลายทางชีวภาพและความอุดมสมบูรณ์ เพราะในธรรมชาติพบเสือลายเมฆในพื้นที่ป่าดิบชื้นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ในช่วงระยะเวลาหลายสิบปีที่ผ่านมา สวนสัตว์เปิดเขาเขียว องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ฯ ได้ดำเนินโครงการความร่วมมือในการเพาะขยายพันธ์ุเสือลายเมฆ ร่วมกับหลายภาคส่วนทั้งในประเทศและต่างประเทศโดยเฉพาะในระดับนานาชาติ Smithsonian Institution, Nashville Zoo, Point Defiance Zoo and Aquarium และ SSP, USA เพื่อเพิ่มความหลากหลายให้กับประชากรเสือลายเมฆในกรงเลี้ยงทั่วโลก และมีแผนเพื่อนำกลับสู่ธรรมชาติในอนาคต

ความมหัศจรรย์ของเสือลายเมฆ สู่แนวคิด “ทุกชีวิตเชื่อมโยงเป็นหนึ่งเดียว “ Oneness” ลวดลายที่สวยงามสู่ผืนป่าที่สมบูรณ์

"ลวดลายบนตัว" เป็นจุดเด่นสำคัญที่สุดของ เสือลายเมฆ ที่เห็นอยู่ภายในโลโก้สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ซึ่งมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นไม่เหมือนใคร “ลายสีน้ำตาลเข้มเป็นดวง เหมือนก้อนเมฆทั่วตัวจนเป็นที่มาของชื่อ” และจุดนี้เองได้ถูกนำมาสู่การออกแบบให้ลายบนตัวเสือ เชื่อมโยงกับ พุ่มใบไม้ เพื่อสื่อถึงผืนป่าที่เป็นบ้านตามธรรมชาติ

และตอกย้ำความสำคัญของการอนุรักษ์ระบบนิเวศภายใต้แนวคิด “Oneness”ที่8203;สะท้อนถึงความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกันของทุกชีวิต ตามปรัชญา “One Circle, One Life, One Planet” หนึ่งวงจร หนึ่งชีวิต หนึ่งโลก สัญลักษณ์นี้ เน้นย้ำถึงบทบาทของ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ในการเป็นผู้นำด้านการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าหายากระดับโลกและการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงนิเวศที่ยั่งยืน

8203;เห็นน้องตัวป้อม ๆ แบบนี้ ในธรรมชาติแอบเป็นเสือนักปีนป่ายตัวยงเลยนะ ตัวจริงของน้องจัดเป็นเสือที่มีขนาดกลาง ๆ ตัวไม่ใหญ่มาก ในธรรมชาติจะพบเสือชนิดนี้ได้ในพื้นที่ป่าดิบชื้นของเอเชียใต้ เอเชียตะวันออก และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

จุดเด่นที่สุดอีกอย่างนึงของ เสือลายเมฆ คือ ชอบอยู่บนต้นไม้มาก พอๆ กับบนพื้นดิน เคลื่อนที่ตามกิ่งไม้ หรือ บนเรือนยอดไม้ได้พริ้วไหวและเก่งมาก ๆ เพราะมีกรงเล็บที่แข็งแรง มี "หางที่ยาวมากั" ไว้ใช้ถ่วงสมดุลเวลาทรงตัวบนกิ่งไม้ได้อย่างยอดเยี่ยม

วิกฤตเสือลายเมฆมีจำนวนลดลงจนน่าใจหาย

"เสือลายเมฆ" คือหนึ่งในเสือที่เพาะพันธุ์ยากที่สุดในสวนสัตว์และศูนย์อนุรักษ์ทั่วโลก ซึ่งแตกต่างจากแมวป่าหรือเสือขนาดใหญ่อื่น ๆ วันนี้เราจะพามาเจาะลึกถึงความท้าทายและอุปสรรคสำคัญที่เหล่านักวิทยาศาสตร์ ผู้ดูแล และสัตวแพทย์ต้องเผชิญ

จากข้อมูลของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว องค์การสวนสัตว์ฯ และสถาบันสมิธโซเนียน เผยให้เห็นอุปสรรคที่ชวนปวดหัวและสะเทือนใจในการขยายพันธุ์ คือ

- จับคู่สุดอันตราย การจับคู่ผสมพันธุ์มักเกิดความก้าวร้าวรุนแรงจนถึงขั้นบาดเจ็บ หรือ เสียชีวิตได้

- ระบบสืบพันธุ์ซับซ้อน เพศเมียมีระบบการตกไข่ที่ซับซ้อนไม่สม่ำเสมอ ความไม่แน่นอนนี้ทำให้การผสมเทียมมักไม่ประสบความสำเร็จ แถมเพศผู้กว่า 70% มีสเปิร์มผิดปกติ

- ไร้เสียงลูกเสือมาหลายปี แม้เรามีองค์ความรู้ในการป้อนนมและอนุบาลลูกเสือแบบใกล้ชิด แต่เรากลับไม่มีลูกเสือตัวน้อย ๆ ให้ดูแลมานานมากแล้ว

วิกฤตบนปากเหวแห่งการหมดสิ้นไปที่เขาเขียว จากฝูงที่เคยมี 37 ตัวในปี 2563… วันนี้ประชากรลดลงอย่างน่าตกใจเหลือเพียง 16 ตัว ประชากรส่วนใหญ่เข้าสู่วัยชราและเพศเมียมีฮอร์โมนเพศตกเกณฑ์ (Flatline) และไม่ค่อยแสดงพฤติกรรมทางเพศ ล่าสุดความพยายามผสมเทียม (AI) ให้น้อง "กระปุก" เมื่อเดือน มี.ค. ที่ผ่านมา ก็จบลงด้วยความล้มเหลว

จากความล้มเหลวตลอดหลายปีผ่านมา นำไปสู่ความพยายามครั้งใหม่ เพื่อปรับปรุงแนวทาง โดยการใช้นวัตกรรมทางโภชนศาสตร์ (Postbiotics + Micro-elements) เพื่อเพิ่มโอกาสฟื้นฟูความสมบูรณ์พันธุ์จากภายใน และเพิ่มโอกาสในการใช้เทคโนโลยีช่วยทางการสืบพันธุ์อีกครั้ง ในกลุ่มประชากรฝูงสุดท้ายของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว ก่อนที่ศูนย์เพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ที่เคยใหญ่สุดในโลกและลึกลับแห่งนี้ จะปิดตัวลงไปพร้อม ๆ กับพี่น้องเสือลายเมฆที่ฟูมฟักและเติบโตมาด้วยกันตั้งแต่แบเบาะจะหมดลมหายใจ

พลิกวิกฤตสู่ทางรอด.. "เสือลายเมฆ" ด้วยพลังความร่วมมือและวิทยาศาสตร์ไร้พรมแดน

จากวิกฤตเสือลายเมฆที่ลดลงอย่างน่าตกใจวันนี้เรามาถึงจุดที่ท้าทายที่สุด… "เราจะเพาะขยายพันธุ์และรักษาให้คงอยู่ได้อย่างไร ท่ามกลางอุปสรรคการขยายพันธุ์ ที่ยากลำบาก และประชากรส่วนใหญ่ที่ก้าวเข้าสู่วัยชรา กับ ปัญหาความหลากหลายทางพันธุกรรม?"

ยิ่งไปกว่านั้น ภารกิจนี้ยังซ่อนความท้าทายและสภาพคอกของศูนย์เพาะเลี้ยงฯ ที่ใช้งานมานานกว่า 30 ปี… แต่ทีมงานสวนสัตว์เปิดเขาเขียว และ สถาบันอนุรักษ์และวิจัยสัตว์ ไม่เคยมองว่าเป็นทางตัน เราเลือกที่จะสู้เพื่อต่อลมหายใจให้ฝูงสุดท้าย ด้วยการบูรณาการองค์ความรู้ 4 หลัก

- พฤติกรรมศาสตร์ (Target Training) ใช้เทคนิคเชิงบวก สร้างความไว้วางใจ ลดความเครียด

- วิทยาศาสตร์ต่อมไร้ท่อ (Endocrinology) วิเคราะห์ฮอร์โมนเชิงลึก ประเมินและติดตามสถานภาพทางการสืบพันธุ์

- เทคโนโลยีช่วยการสืบพันธุ์ (ART) นำการรีดน้ำเชื้อและการผสมเทียมมาช่วยเพิ่มโอกาส

- โภชนศาสตร์ (Nutritional Innovation) ฟื้นฟูระบบสืบพันธุ์จากภายใน

ทลายกำแพงข้อจำกัด ด้วยการขยายความร่วมมือ เรากำลังมุ่งมั่นแสวงหาความร่วมมือกับพันธมิตรสำคัญอย่าง กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช อย่างใกล้ชิด เพื่อขยายงานด้านอนุรักษ์สัตว์ป่าไทย และการแลกเปลี่ยนประชากร แม้ในระดับสากล การเคลื่อนย้ายสัตว์จะยากลำบากมาก (เนื่องจากประชากรเพาะเลี้ยงในเอเชียมีน้อย และการสนับสนุนงบประมาณ/ผู้เชี่ยวชาญจาก SCBI อเมริกา ชะลอตัวตั้งแต่ช่วงโควิด)

เมื่อยังไม่สามารถหาความร่วมมือในการแลกเปลี่ยนสายพันธุกรรมใหม่ได้ เราจึงใช้ "การส่งออกและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้" เราเดินหน้าแลกเปลี่ยนเทคนิค และการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ วิทยาศาสตร์ต่อมไร้ท่อ การฝึกสัตว์ และการผสมเทียม/รีดน้ำเชื้อ ร่วมกับพันธมิตรระดับโลก เช่น A'Famosa Resort, PERHILITAN (มาเลเซีย), Vantara (อินเดีย), Mandai Wildlife Group (สิงคโปร์) และ สถาบัน SCBI (สหรัฐอเมริกา)

ส่งต่อความภูมิใจ… "เสือลายเมฆ" จากสัตว์ป่าหายากที่ซ่อนตัวอยู่บนเรือนยอดไม้ สู่สัญลักษณ์แห่งการอนุรักษ์ และความหวังที่เชื่อมโยงผู้คนกับธรรมชาติเข้าไว้ด้วยกัน

"สวนสัตว์เป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติอย่างยั่งยืน” เราเดินคนเดียวไม่ได้ภายใต้การดูแลขององค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย มีสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จด้านการวิจัยการเพาะขยายพันธุ์ ตลอดเส้นทางของการอนุรักษ์ฯ มีทั้งวันที่ประสบความสำเร็จและวันที่ต้องเรียนรู้จากความผิดหวัง แต่ทุกชีวิตที่ได้รับการดูแล ทุกองค์ความรู้ที่ถูกส่งต่อ เกิดขึ้นจากความร่วมมือของทุกคนมากมาย หน่วยงาน องค์กร นักวิจัย เจ้าหน้าที่ ผู้สนับสนุนและทุกคนที่เห็นคุณค่าของสัตว์ป่า เป้าหมายเดียวกัน "อนุรักษ์ให้คงอยู่"

โลโก้ตราสัญลักษณ์ "เสือลายเมฆ" สวนสัตว์เปิดเขาเขียว องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ถือเป็น "สัญลักษณ์พันธกิจการอนุรักษ์" ทั้งหมดคือความภูมิใจ ที่จะส่งต่อองค์ความรู้และสื่อถึงความตระหนักสู่การฟื้นฟูสัตว์ป่าในธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

ตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา ได้เห็นแล้วว่า "เสือลายเมฆ" ไม่ได้เป็นแค่สัตว์ป่าหายาก แต่เป็นสัญลักษณ์ของความสมดุลในธรรมชาติ เป็นตัวแทนของผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์นั่นเอง

สามารถส่งข้อมูลข่าวสารด้านการท่องเที่ยว-อาหารมาได้ที่ อีเมล์ travel_astvmgr@hotmail.com หรือ ชมคลิปต่าง ๆ ได้ที่ Youtube :Travel MGR และ Instagram : @travelfoodonline และ TikTok : @travelfoodonline

website : mgronline.com
facebook : MGRonlineLive
twitter : @MGROnlineLive
instagram : mgronline
line : MGROnline
youtube : MGR Online VDO