‘วัส ติงสมิตร’ การเลือกตั้งที่เสรี เมื่อ ‘ความลับ’ คือหัวใจของการตัดสินใจ
The Bangkok Insight
อัพเดต 17 ก.พ. เวลา 03.08 น. • เผยแพร่ 17 ก.พ. เวลา 03.08 น. • The Bangkok Insight"วัส ติงสมิตร" ชี้ความท้าทายใหม่ เมื่อเทคโนโลยีถูกนำมาวางไว้บนบัตรเลือกตั้ง เส้นแบ่งระหว่าง ความสะดวก และการละเมิดสิทธิ ขณะที่ "ความลับ" คือหัวใจของการตัดสินใจในการเลือกตั้งระบอบประชาธิปไตย
นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา และอดีตประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) โพสต์เพจเฟซบุ๊กระบุว่า การเลือกตั้งที่เสรี: เมื่อ ความลับ คือหัวใจของการตัดสินใจ
ในการปกครองระบอบประชาธิปไตย การเลือกตั้ง คือกลไกที่สำคัญที่สุดที่ประชาชนจะแสดงเจตจำนงในการเลือกผู้แทน แต่การเลือกตั้งจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมันเกิดขึ้นภายใต้สภาวะที่เสรีและเป็นธรรม ซึ่งมีรากฐานสำคัญมาจากหลักการ การออกเสียงลงคะแนนโดยลับ (Secret Ballot)
อย่างไรก็ตาม ในยุคปัจจุบัน เรากำลังเผชิญกับความท้าทายใหม่ เมื่อเทคโนโลยีถูกนำมาวางไว้บนบัตรเลือกตั้ง
เทคโนโลยีบนบัตรเลือกตั้ง กับ เส้นแบ่งระหว่าง ความสะดวก และ การละเมิดสิทธิ
เมื่อหน่วยงานจัดการเลือกตั้งนำระบบ Barcode หรือ QR Code มาใช้บนบัตรเลือกตั้ง มักมีการอ้างเหตุผลด้าน ความสะดวก เป็นตัวตั้ง แต่ในสายตาของมาตรฐานสากล นี่คือประเด็นที่ต้องพึงระวังอย่างยิ่ง
1. ความสะดวกของรัฐ VS สิทธิเด็ดขาดของประชาชน
สหภาพรัฐสภา (IPU) กำหนดว่า สิทธิในการลงคะแนนลับเป็น สิทธิเด็ดขาด (Absolute Right) หมายความว่าความสะดวกทางธุรการของรัฐ เช่น การตรวจนับจำนวนบัตร หรือการขนส่ง (Logistics) จะอยู่เหนือความเป็นส่วนตัวของผู้ลงคะแนนไม่ได้ หากรหัสนั้นมีความเฉพาะเจาะจงรายใบ (Unique ID) จนสามารถสืบหาเจ้าของคะแนนได้ หลักการความลับย่อมพังทลายลงทันที
2. รอยนิ้วมือดิจิทัล ที่อาจถูกใช้เช็คบิล
ในต่างประเทศ เช่น สหรัฐหรือเยอรมนี มีการถกเถียงอย่างหนักว่า QR Code คือรหัสที่มนุษย์อ่านไม่ออก หากรหัสนี้ถูกแฝงข้อมูลที่เชื่อมโยงกับฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร มันจะกลายเป็น รอยนิ้วมือดิจิทัล ที่ทำให้รัฐรู้ว่าใครเลือกใคร สิ่งนี้สร้างความหวาดระแวงและทำลาย "เจตจำนงที่แท้จริง" ของประชาชน เพราะความกลัวจะเข้ามาแทนที่ความเสรี
3. มาตรฐานการออกแบบบัตรที่เป็นธรรม
เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล รหัสบนบัตรควรเป็นเพียงรหัสระบุเขต (Batch Code) ที่เหมือนกันทั้งเขต เพื่อป้องกันบัตรปลอมหรือบัตรหลงเขตเท่านั้น ต้องไม่ใช่รหัสที่ ระบุตัวบุคคล ได้ เพื่อรักษาเส้นแบ่งระหว่างการนำเทคโนโลยีมาใช้กับการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้ชัดเจน
บทสรุป: บทเรียนจากศาลรัฐธรรมนูญไทย
หลักการนี้สอดคล้องกับ คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 9/2549 ที่ระบุว่า การเลือกตั้งโดยลับเป็นสาระสำคัญของการปกครองระบอบประชาธิปไตย หากประชาชนต้องเดินเข้าคูหาด้วยความระแวงว่ารหัสบนบัตรจะเปิดเผยตัวตนของเขา การเลือกตั้งครั้งนั้นย่อมไม่ใช่การเลือกตั้งที่เสรี และย่อมขาดความชอบธรรมในที่สุด
เพราะถ้าความลับไม่มีอยู่จริง เสรีภาพในการเลือกก็เป็นเพียงเรื่องโกหก
อ่านเพิ่มเพิ่มเติม
- 'แสวง'ยกหลักการแจงความปลอดภัยบัตร-เลือกตั้ง ยัน บาร์โค้ด ลับ-ปลอดภัย
- ศาลปกครอง รับคดีบาร์โค้ดบัตรเลือกตั้ง 'ทนายธนู' ยื่น 4 ข้อเสนอ
- กกต. ยันบัตรเลือกตั้งมีบาร์โค้ด คะแนนยังเป็นความลับ เพราะต้นขั้วไปคนละที่
ติดตามเราได้ที่