ส่องงบปี 2570 อุ้มขรก.-ทหาร-ตำรวจ กำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน-อส.เฮ
รัฐบาลเดินหน้าจัดทำงบประมาณปี 2570 วงเงิน 3.788 ล้านล้านบาท ภายใต้ภาวะการคลังที่ยังต้องขาดดุล 7.88 แสนล้านบาท ขณะที่โครงสร้างงบประมาณสะท้อนภาระรายจ่ายประจำที่ขยายตัวต่อเนื่อง ทั้งเงินเดือน ค่าตอบแทน บำเหน็จ บำนาญ และ สวัสดิการบุคลากรภาครัฐ จนกินสัดส่วนเกือบหนึ่งในสามของงบประมาณทั้งประเทศ ส่งผลให้พื้นที่สำหรับงบลงทุนและการพัฒนาเศรษฐกิจถูกจำกัดมากขึ้น
ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2570 ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร กำหนดวงเงินงบประมาณรวม 3.788 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อน โดยรัฐบาลคาดว่าจะจัดเก็บรายได้สุทธิได้ประมาณ 3 ล้านล้านบาท และจำเป็นต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุลอีก 788,000 ล้านบาท หรือประมาณ 3.8% ของจีดีพี
แม้งบประมาณเพิ่มขึ้น แต่เมื่อพิจารณาโครงสร้างรายจ่าย กลับพบว่า รายจ่ายประจำยังคงขยายตัวต่อเนื่อง จนเหลือพื้นที่สำหรับงบลงทุนลดลง
"งบคน"แตะ 1.24 ล้านล้านบาท
ประเด็นที่ถูกจับตามากที่สุดคือ ภาระค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรภาครัฐ เฉพาะงบรายจ่ายบุคลากรในปี 2570 ตั้งไว้ 852,671.2 ล้านบาท หรือคิดเป็น 22.5% ของงบประมาณทั้งหมด เพิ่มขึ้นจากปีก่อนกว่า 31,760 ล้านบาท
แต่หากรวมภาระในงบกลาง ทั้ง เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ 389,090 ล้านบาท, ค่ารักษาพยาบาลข้าราชการ 94,200 ล้านบาท จะทำให้รัฐบาลต้องใช้งบดูแลบุคลากรภาครัฐรวมกว่า 1.24 ล้านล้านบาท หรือเกือบ 1 ใน 3 ของงบประมาณประเทศ
นักเศรษฐศาสตร์จำนวนไม่น้อยมองว่า งบส่วนนี้เป็น "รายจ่ายผูกพัน" ที่ลดลงได้ยาก และกำลังเบียดพื้นที่งบลงทุนอย่างต่อเนื่อง
1.3หมื่นล้านขึ้นเงินเดือนขรก.
หนึ่งในรายการสำคัญของงบปี 2570 คือ การกันงบกลางไว้สำหรับ เงินเลื่อนเงินเดือน เงินปรับวุฒิข้าราชการ วงเงิน 13,000 ล้านบาท
นายอนันต์ แก้วกำเนิด ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ระบุว่า วงเงินดังกล่าวตั้งไว้เท่ากับปีที่ผ่านมา เนื่องจากรัฐบาลมองว่า งบประจำมีสัดส่วนค่อนข้างสูงอยู่แล้ว จึงยังไม่มีการปรับเพิ่มวงเงินในส่วนนี้
รับขรก.ใหม่เกือบ 20,000 อัตรา
รัฐบาลยังตั้งงบ 2,764.8 ล้านบาท เพื่อรองรับการบรรจุข้าราชการใหม่จำนวน 19,809 อัตรา ประกอบด้วย นักเรียนตำรวจ 13,630 อัตรา, นักเรียนทหาร 4,379 อัตรา และนักเรียนทุนแพทย์และทันตแพทย์ 1,800 อัตรา
ถือเป็นการเตรียมกำลังคนเข้าสู่ระบบราชการในภารกิจด้านความมั่นคง การแพทย์ และการรักษาความสงบเรียบร้อย
ทหารอาสา 10 พลัส 25,000 นาย
อีกหนึ่งโครงการสำคัญคือ โครงการพลทหารอาสา (10 พลัส) โดยกระทรวงกลาโหมของบประมาณ 1,455.9 ล้านบาท รองรับกำลังพลใหม่ 25,000 อัตรา แบ่งเป็น กองทัพบก 18,784 นาย กองทัพเรือ 3,496 นาย กองทัพอากาศ 2,174 นาย กองบัญชาการกองทัพไทย 300 นาย สำนักงานปลัดกลาโหม 246 นาย
รัฐบาลวางเป้าหมายให้เป็นระบบรับสมัครกำลังพลแบบสมัครใจ ผ่านระบบออนไลน์ เริ่มเปิดรับช่วงปลายปี 2569
พร้อมกันนี้ ยังตั้งงบ 249 ล้านบาท เพื่อเพิ่มเงินครองชีพให้ทหารประจำการ ตามมติ ครม.ที่ปรับรายได้ขั้นต่ำจาก 10,000 บาท เป็น 11,000 บาทต่อเดือน
เพิ่มค่าตอบแทนกำนัน-ผญบ.-อส.
อีกกลุ่มที่ได้รับการจัดสรรงบเพิ่มเติมคือ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน (อส.) รวมวงเงินกว่า 881 ล้านบาท แบ่งเป็น ค่าตอบแทนกำนันและผู้ใหญ่บ้าน 640.5 ล้านบาท ค่าตอบแทนสมาชิก อส. 240.7 ล้านบาท
สาเหตุหลักมาจากการเลื่อนขั้นประจำปี และการแต่งตั้งบุคลากรเพิ่ม
นอกจากนี้ ยังมีงบค่าตอบแทนอื่น เช่น ค่าเช่าบ้าน และค่าตอบแทนอาสาสมัครทหารพราน อีกกว่า 128 ล้านบาท
3 กระทรวงแบกภาระงบคนสูงสุด
เมื่อแยกตามกระทรวง พบว่า กระทรวงศึกษาธิการ ยังใช้งบบุคลากรสูงสุด 229,950 ล้านบาท รองลงมา กระทรวงสาธารณสุข 114,821 ล้านบาท และ กระทรวงกลาโหม 97,940 ล้านบาท
หากดูระดับหน่วยงาน 5 อันดับแรก ได้แก่ สพฐ. 211,685 ล้านบาทสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข 110,224 ล้านบาท สำนักงานตำรวจแห่งชาติ 90,053 ล้านบาท กองทัพบก 61,854 ล้านบาท สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 10,882 ล้านบาท สะท้อนว่าภาระงบด้านบุคลากร ยังคงกระจุกตัวอยู่ในหน่วยงานที่มีข้าราชการจำนวนมาก
นอกจากงบบุคลากรแล้ว ภาระด้านบำนาญและสวัสดิการที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ยังส่งผลให้รายจ่ายประจำคิดเป็นกว่า 73.6% ของงบประมาณทั้งหมดตรงกันข้ามกับงบลงทุนที่เหลือเพียง 789,171 ล้านบาท หรือลดลงเฉลี่ยกว่า 13% ทำให้เกิดคำถามถึงศักยภาพในการสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจในอนาคต
“อภิสิทธิ์”เตือนงบไร้อนาคต
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อดีตนายกรัฐมนตรี สส และ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายในสภาผู้แทนราษฎรว่า สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือ โครงสร้างงบประมาณกำลังเข้าสู่ภาวะ "ไร้อนาคต" เนื่องจากรายจ่ายประจำเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่งบลงทุนกลับลดลง
พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า งบบำนาญที่ตั้งไว้ 389,000 ล้านบาท อาจไม่เพียงพอ เพราะในปีที่ผ่านมาใช้จริงเกินกว่างบที่ตั้งไว้ เช่นเดียวกับงบรักษาพยาบาลข้าราชการที่มักใช้เกิน 100,000 ล้านบาท ทุกปี
นายอภิสิทธิ์ มองว่า หากโครงสร้างงบประมาณยังเป็นเช่นนี้ เงินภาษีของประเทศจะถูกใช้ไปกับการจ่ายเงินเดือน บำนาญ และ สวัสดิการ เป็นหลัก จนเหลือพื้นที่น้อยลงสำหรับการลงทุน เพื่อสร้างขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศในระยะยาว
โจทย์ใหญ่ของรัฐบาล
แม้งบประมาณปี 2570 จะยังคงเดินหน้าอัดฉีดบุคลากรภาครัฐ ทั้งการขึ้นเงินเดือน การรับกำลังพลใหม่ การเพิ่มค่าตอบแทนกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อส. รวมถึงการดูแลสวัสดิการข้าราชการและผู้เกษียณ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ตัวเลข "งบคน" ที่ขยายตัวแตะ 1.24 ล้านล้านบาท กำลังสะท้อนโจทย์เชิงโครงสร้างที่รัฐบาลหลีกเลี่ยงไม่ได้
นั่นคือ การรักษาสมดุลระหว่างการดูแลบุคลากรภาครัฐ กับ การจัดสรรงบลงทุนเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน พัฒนานวัตกรรม และ เพิ่มศักยภาพการแข่งขันของประเทศ เพราะหากสัดส่วนรายจ่ายประจำยังขยายตัวต่อเนื่อง ขณะที่รายได้ภาครัฐเติบโตไม่ทัน
ภาระการกู้เงินและข้อจำกัดทางการคลังอาจกลายเป็นความท้าทายสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระยะยาว…
รายงานพิเศษ โดย…ทีมข่าวฐานเศรษฐกิจ หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4115