“กัมพูชา” ยื่นเรื่องต่อ UN ไกล่เกลี่ยข้อพิพาททะเลไทย แหล่งก๊าซ-น้ำมันมูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์

"กัมพูชา" ยื่นเรื่องต่อ UN เปิดกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางทะเลกับไทย หลังการเจรจาสะดุด โดยพื้นที่ดังกล่าวเชื่อว่ามีแหล่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติมูลค่ากว่า 300,000 ล้านดอลลาร์

วันที่ 2 มิถุนายน 2569 เวลา 14.18 น. สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า รัฐบาลกัมพูชาได้ดำเนินการครั้งสำคัญด้วยการยื่นคำร้องต่อองค์การสหประชาชาติ (UN) เพื่อเปิดกระบวนการไกล่เกลี่ยภาคบังคับ (Compulsory Conciliation) กับประเทศไทย หวังยุติข้อพิพาทเขตแดนทางทะเลที่ยืดเยื้อมานานหลายทศวรรษ หลังการเจรจาระหว่างสองฝ่ายไม่สามารถหาข้อยุติได้

ข้อพิพาทดังกล่าวเกี่ยวข้องกับพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทย (Overlapping Claims Area: OCA) ซึ่งทั้งไทยและกัมพูชาต่างเชื่อว่ามีทรัพยากรน้ำมันและก๊าซธรรมชาติมูลค่าสูงถึง 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

รัฐบาลกัมพูชาได้ส่งหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการถึงรัฐบาลไทยและเลขาธิการสหประชาชาติเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา เพื่อเริ่มกระบวนการภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS)

นายกรัฐมนตรี Hun Manet กล่าวว่า กัมพูชาดำเนินการดังกล่าวเพื่อปกป้องอธิปไตยและสิทธิทางทะเลของประเทศตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ

"เราได้ดำเนินการในขั้นตอนนี้เพื่อปกป้องอธิปไตยและสิทธิทางทะเลของกัมพูชาให้เป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศ"

ปมพื้นที่ทับซ้อนในอ่าวไทย มูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์

ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและกัมพูชาเผชิญความตึงเครียดอย่างหนักนับตั้งแต่เกิดการปะทะทางทหารตามแนวชายแดนหลายครั้งเมื่อปีที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต และรวมถึงเหตุการณ์ที่กัมพูชากล่าวหาว่าไทยใช้ปฏิบัติการทางอากาศโจมตีพื้นที่ชายแดน

สำหรับข้อพิพาททางทะเลนั้น มีศูนย์กลางอยู่ที่พื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทยขนาดประมาณ 10,000 ตารางไมล์ หรือราว 25,900 ตารางกิโลเมตร

รายงานของบริษัทที่ปรึกษาด้านพลังงาน Wood Mackenzie เมื่อปี 2557 ประเมินว่าพื้นที่ดังกล่าวอาจมีทรัพยากรก๊าซธรรมชาติสูงถึงเกือบ 12 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต และของเหลวปิโตรเลียมประมาณ 700 ล้านบาร์เรล

ทั้งไทยและกัมพูชาต่างประเมินมูลค่าทรัพยากรในพื้นที่นี้ไว้ที่ประมาณ 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

กลไกพิเศษของยูเอ็น เคยถูกใช้เพียงครั้งเดียว

กระบวนการไกล่เกลี่ยภาคบังคับภายใต้ UNCLOS ถูกออกแบบมาเพื่อคลี่คลายข้อพิพาทที่การเจรจาทางการทูตไม่สามารถหาทางออกได้

ที่ผ่านมา กลไกดังกล่าวเคยถูกใช้สำเร็จเพียงครั้งเดียว คือกรณีข้อพิพาทเขตแดนทางทะเลระหว่าง Timor-Leste และ Australia ซึ่งนำไปสู่การบรรลุข้อตกลงเขตแดนทางทะเลในปี 2561

ก่อนหน้านี้ Philippines ก็เคยใช้กลไกอนุญาโตตุลาการภายใต้ UNCLOS ในข้อพิพาททะเลจีนใต้กับ China แม้ว่าจีนจะปฏิเสธเข้าร่วมกระบวนการดังกล่าวก็ตาม

ไทยยกเลิก MOU ปี 2544

ด้าน อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย ได้ยกเลิกบันทึกความเข้าใจ (MOU) ปี 2544 ซึ่งเคยเป็นกรอบความร่วมมือสำหรับการสำรวจและพัฒนาทรัพยากรพลังงานร่วมกันระหว่างสองประเทศ

การตัดสินใจดังกล่าวเป็นไปตามคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้ง และสอดคล้องกับกระแสความกังวลของประชาชนไทยเกี่ยวกับประเด็นอธิปไตยเหนือดินแดน

นายอนุทิน กล่าวว่า "เรามีแนวทางของเราเองในการจัดการเรื่องนี้ และมุ่งมั่นปกป้องอธิปไตย ศักดิ์ศรี และความมั่นคงของชาติ" พร้อมยืนยันว่า รัฐบาลไทยมีหลักการดำเนินงานที่ชัดเจนและจะยึดถือแนวทางดังกล่าวต่อไป

ไทยมีเวลา 21 วันแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ย

แม้ทั้งสองประเทศจะมีข้อตกลงหยุดยิงในข้อพิพาทบริเวณชายแดนทางบกแล้ว แต่รัฐบาลกัมพูชายังคงกล่าวหาว่ากองกำลังไทยยึดครองดินแดนกัมพูชาอย่างผิดกฎหมาย และทำให้ประชาชนหลายพันคนต้องอพยพออกจากพื้นที่

ภายใต้กฎของ UNCLOS ไทยจะมีเวลา 21 วันในการแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ยจำนวน 2 คน เพื่อเข้าร่วมกับผู้แทนที่กัมพูชาแต่งตั้งไว้แล้ว ซึ่งรวมถึงนาย Peter Taksøe-Jensen อดีตเอกอัครราชทูตเดนมาร์ก

จากนั้นจะมีการจัดตั้งคณะกรรมาธิการไกล่เกลี่ยของสหประชาชาติจำนวน 5 คน เพื่อทำหน้าที่เป็นคนกลางในการผลักดันให้ทั้งสองฝ่ายบรรลุข้อตกลงกำหนดเขตแดนทางทะเลร่วมกันในอนาคต

อ้างอิง : www.bloomberg.com

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้องกับ สถานการณ์เศรษฐกิจเอเชีย ทั้งหมด ได้ที่นี่