‘เลี้ยงปี’ จิตวิญญาณไทหล่ม: ศรัทธาหรือแค่งมงาย? ส่องความจริงในประเพณีเก่าแก่
ประเพณี ‘เลี้ยงปี’ ของชาวไทหล่ม (อ.หล่มเก่า, อ.หล่มสัก) จังหวัดเพชรบูรณ์ คือ “เข็มทิศ” ทางจิตวิญญาณที่หล่อหลอมชุมชนให้ยึดเหนี่ยวและไม่หลงทางไปกับกระแสโลก ประเพณีนี้สืบทอดมาจากบรรพชนล้านช้าง เป็นการถักทอสายใยแห่งความกตัญญูที่สอดคล้องกับฮีตสิบสองคองสิบสี่ โดยมีพิธีสำคัญคือ “แขวนทุง สรงหอ” ในช่วงเดือน 5 และ “พิธีเลี้ยงปี” ในช่วงเดือน 6 ซึ่งจัดขึ้นเพื่อระลึกถึง “ผีอารักษ์หลักเมือง” หรือ “ผีเจ้านาย” ซึ่งเชื่อว่าเป็นดวงวิญญาณของเจ้าเมือง ทหาร เสนา อำมาตย์ ที่เคยปกปักรักษาบ้านเมืองและลูกหลาน
พิธีเลี้ยงปีมีความเข้มขลัง เริ่มตั้งแต่เช้าตรู่ สมาชิกในชุมชนจะมารวมตัวที่หอเจ้าพ่อเพื่อประกอบพิธีร่ายรำ บวงสรวง และสื่อสารกับวิญญาณบรรพบุรุษตลอดทั้งวัน โดยมีดนตรีประโคมเพื่อสร้างความรื่นเริง แต่ละหมู่บ้านจะมีหอเจ้าพ่อที่มีชื่อเรียกต่างกัน เช่น เจ้าพ่ออู่คำ เจ้าพ่อตอมาด เจ้าพ่อขุนซวง เป็นต้น ซึ่งทุกองค์จะมี “คาบ” หรือร่างทรง และบริวารที่ต้องผ่านพิธีกรรม “กินดอง” นอกจากนี้ ประเพณีนี้ยังรวมถึง “การปัว” หรือการรักษาโรคภัยไข้เจ็บทางจิตวิญญาณ และ “การส่งผีหลวง” กับ “การยกทุงเขตทุงแดน” เพื่อประกาศชัยชนะเหนือสิ่งชั่วร้าย และปิดการสื่อสารในรอบปีอย่างสมบูรณ์
ความละเอียดอ่อนของพิธีเริ่มตั้งแต่คืนวันเตรียมงาน “มื้อแต่ง” ที่คาบจะลงมาตรวจสอบเครื่องสักการะ และชาวบ้านจะ “กวดข้าว” เพื่อขับไล่สิ่งอัปมงคล จากนั้นจึง “ส่งผีหลวง” ที่ปากทางหมู่บ้าน นอกจากนี้ การจัดเตรียมสัตว์พลีกรรม ‘โตต้น-โตกลาง-โตปลาย’ (หมู-เป็ด-ไก่) ยังสะท้อนถึงภูมิปัญญาการจัดการชีวิตและการออม โดยมี “พ่อกวน” เป็นผู้กำกับพิธี “คาบเจ้าพ่อ” เป็นร่างทรง “นางแต่ง” เป็นผู้จัดเตรียมสิ่งของ และ “หมอเสพหมองัน” นักดนตรี ที่มีเสียงแคนเป็นหัวใจสำคัญ ประเพณีนี้คือ “ซอฟต์พาวเวอร์” ที่มีรากเหง้าและความจริงใจ เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ สร้างความสามัคคี และหากนำไปใช้ในทางที่สร้างสรรค์ ย่อมก่อให้เกิดคุณค่าที่เหนือกว่าเหตุผล เป็นมรดกทางจิตวิญญาณที่หล่อเลี้ยงหัวใจชาวเพชรบูรณ์สืบไป
📰 อ่านข่าวฉบับเต็มพร้อมภาพประกอบทั้งหมด
👉 คลิกอ่านต่อที่ 77kaoded.news