เวียดนาม รุกคืบขยายโครงข่าย 17 FTA อัดฉีดดอกเบี้ย 2% ปั้นผู้ประกอบการท้องถิ่นรุกตลาดโลก

กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า "เวียดนาม" เตรียมบังคับใช้กฤษฎีกาจัดตั้งระบบนิเวศการใช้ประโยชน์จาก FTA แบบครบวงจร ชูมาตรการอุดหนุนอัตราดอกเบี้ย 2% ต่อปี สำหรับสินเชื่อระยะกลาง-ยาว หวังลดต้นทุนทางการเงินและแก้ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างภาคธุรกิจ ตั้งเป้าขับเคลื่อนจีดีพีโตต่อเนื่อง หลังปี 2568 ทะยานร้อยละ 8.62 ดันไทยเร่งปรับตัวรับมือการแข่งขันที่เข้มข้นในห่วงโซ่อุปทานภูมิภาค

6 เมษายน 2569 - สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ (สคต.) ณ นครโฮจิมินห์ รายงานว่า รัฐบาลเวียดนามโดยกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า กำลังเร่งผลักดันร่างกฤษฎีกาเพื่อกำหนดรายละเอียดเชิงปฏิบัติในการยกระดับประสิทธิผลของความตกลงการค้าเสรี (FTAs) ผ่านการจัดตั้ง "ระบบนิเวศการใช้ประโยชน์จาก FTAs" (FTA Utilization Ecosystem) ซึ่งถือเป็นการวางรากฐานเชิงสถาบันเพื่อรองรับการบูรณาการทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศอย่างเป็นระบบ

กลไกดังกล่าวจะครอบคลุมการสนับสนุนเชิงบูรณาการในหลายมิติ ได้แก่:

• ด้านระเบียบและกฎหมาย : การปรับปรุงกระบวนการกำกับดูแลให้เอื้อต่อการค้า
• ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม : การสนับสนุนเครื่องมือและองค์ความรู้ทางเทคนิค
• ด้านทรัพยากรมนุษย์ : การพัฒนาทักษะแรงงานและผู้บริหารเพื่อรองรับมาตรฐานสากล
• ด้านการตลาด : การพัฒนาแบรนด์และการเชื่อมโยงห่วงโซ่มูลค่าระดับโลก

ทุบกำแพงต้นทุนการเงิน ชดเชยดอกเบี้ย 2% ปลุกพลังการลงทุนระยะยาว

หัวใจสำคัญของมาตรการนี้ คือการจัดตั้งกลไก อุดหนุนอัตราดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อปี สำหรับวิสาหกิจ สหกรณ์ และครัวเรือนประกอบกิจการที่เป็นสมาชิกในระบบนิเวศ FTA โดยภาครัฐจะดำเนินการชดเชยส่วนต่างดอกเบี้ยผ่านงบประมาณแผ่นดินในลักษณะการชดเชยภายหลังการลงทุน (Interest Subsidy)

เงื่อนไขสำคัญของการรับสิทธิ์ประกอบด้วย :

• ต้องเป็นเงินกู้ระยะกลางและระยะยาวจากสถาบันการเงินเพื่อใช้ในโครงการที่สอดคล้องกับแผนงานระบบนิเวศ FTA
• ห้ามรับสิทธิประโยชน์ซ้ำซ้อนกับมาตรการรัฐอื่นในช่วงเวลาเดียวกัน
• จำกัดสิทธิ์ผู้ประกอบการ 1 ราย ต่อ 1 แผนงานหรือโครงการ
• ต้องผ่านกระบวนการกลั่นกรองและอนุมัติสินเชื่อตามหลักธรรมาภิบาลทางการเงินอย่างเคร่งครัด

"ผู้ประกอบการจะมีสิทธิได้รับการสนับสนุนอัตราดอกเบี้ยเมื่อเข้าถึงแหล่งเงินทุนระยะกลางและระยะยาวจากสถาบันการเงิน เพื่อนำไปใช้ในการดำเนินแผนการผลิตและโครงการทางธุรกิจภายใต้กรอบแผนงานและกิจกรรมของระบบนิเวศ FTAs"

ปิดจุดอ่อนเชิงโครงสร้าง เร่งเชื่อมโยงวิสาหกิจท้องถิ่น สลายช่องว่างระหว่างธุรกิจในประเทศและ FDI

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้สะท้อนถึงการปรับเปลี่ยนยุทธศาสตร์ของเวียดนามภายหลังการดำเนินนโยบาย Doi Moi มากว่า 40 ปี โดยเปลี่ยนบทบาทจากประเทศผู้ตาม (Latecomer Economy) สู่การเป็นประเทศที่มีบทบาทเชิงรุกในเวทีโลก โดยมีตัวเลขเศรษฐกิจมหภาคในปี 2568 เป็นเครื่องยืนยันความสำเร็จ :

• อัตราการขยายตัวของ GDP: ร้อยละ 8.62 (สูงกว่าเป้าหมายที่วางไว้)
• มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวม: ประมาณ 514,000 ล้านเหรียญสหรัฐ
• มูลค่าการค้ารวม: ประมาณ 930,000 ล้านเหรียญสหรัฐ (ติดอันดับ Top 20 ของโลก)
• การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI): มูลค่าประมาณ 27,600 ล้านเหรียญสหรัฐ

อย่างไรก็ตาม ภาครัฐเวียดนามยอมรับว่ายังคงมี "ข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง" โดยเฉพาะสัดส่วนการส่งออกของวิสาหกิจภายในประเทศที่มีแนวโน้มลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มบริษัท FDI และระดับความเชื่อมโยงในห่วงโซ่มูลค่าที่ยังไม่เข้มแข็งพอ มาตรการอุดหนุนดอกเบี้ยจึงเป็นเครื่องมือหลักในการแก้ปัญหาสภาพคล่องและลดต้นทุนเงินทุน (Cost of Capital) เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระยะยาว

สัญญาณเตือนผู้ส่งออกไทย: เมื่อเวียดนามใช้ "สงครามราคา-มาตรฐาน" รุกตลาดเกษตรแปรรูปและอุตสาหกรรมเบา

การดำเนินมาตรการอุดหนุนอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 2 ต่อปี ภายใต้ระบบนิเวศการใช้ประโยชน์จาก FTAs ของเวียดนาม ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่จะส่งผลกระทบต่อภูมิทัศน์การแข่งขันในภูมิภาคอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายที่เวียดนามมีความได้เปรียบด้านต้นทุนแรงงานอยู่เดิม เมื่อผนวกกับต้นทุนทางการเงิน (Cost of Capital) ที่ลดลงผ่านกลไกการชดเชยจากภาครัฐ จะกลายเป็นแรงขับเคลื่อนมหาศาลที่อนุญาตให้ผู้ประกอบการเวียดนาม โดยเฉพาะวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีการผลิตขั้นสูงและยกระดับมาตรฐานสินค้าให้สอดคล้องกับกฎระเบียบทางเทคนิคที่เข้มงวดของตลาดคู่ค้าหลัก เช่น สหภาพยุโรป (EVFTA) และกลุ่มประเทศความตกลง CPTPP ได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ในมิติการแข่งขันเชิงเปรียบเทียบ ภาคการส่งออกของไทยในกลุ่ม สินค้าเกษตรแปรรูป อาหาร และอุตสาหกรรมเบา ซึ่งเป็นกลุ่มสินค้าที่มีฐานการผลิตและตลาดส่งออกทับซ้อนกับเวียดนาม จะเผชิญกับแรงกดดันเชิงรุก (Aggressive Competition) ทั้งในด้านสงครามราคาและด้านมาตรฐานสินค้า (Quality Standards) เนื่องจากการที่ผู้ประกอบการเวียดนามสามารถบริหารจัดการต้นทุนการดำเนินงาน (Operating Cost) ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น จะส่งผลให้เวียดนามมีความยืดหยุ่นในการกำหนดกลยุทธ์ราคาในตลาดโลก ขณะเดียวกัน การพัฒนาระบบนิเวศ FTA ที่ครอบคลุมถึงการให้คำปรึกษาเชิงลึกด้านมาตรวิทยาและการควบคุมคุณภาพ จะยิ่งช่วยลดช่องว่างด้านความน่าเชื่อถือของสินค้าเวียดนามในสายตาผู้บริโภคระดับสากล

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางความท้าทายดังกล่าวยังปรากฏโอกาสเชิงยุทธศาสตร์สำหรับภาคธุรกิจไทยใน 3 มิติหลัก:

• การเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Integration): ผู้ประกอบการไทยที่มีศักยภาพสามารถพิจารณาโมเดล "ไทย + เวียดนาม" โดยใช้เวียดนามเป็นฐานการผลิตขั้นสุดท้ายเพื่อใช้ประโยชน์จากเครือข่าย FTA 17 ฉบับ ซึ่งครอบคลุมตลาดสำคัญมากกว่า 60 แห่งทั่วโลก โดยเฉพาะในกลุ่มที่ไทยยังไม่มีข้อตกลงการค้าเสรีรองรับ
• การรุกคืบในอุตสาหกรรมสนับสนุน (Supporting Industries): ในขณะที่เวียดนามเร่งขยายการผลิต ความต้องการในส่วนของวัตถุดิบต้นน้ำ เทคโนโลยีการเกษตร (Agri-Tech) เครื่องจักรกลอุตสาหกรรม และระบบโลจิสติกส์อัจฉริยะจะเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งเป็นสาขาที่ผู้ประกอบการไทยมีความเชี่ยวชาญและมีมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับ
• การร่วมทุนและถ่ายทอดเทคโนโลยี: การเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของ "ระบบนิเวศ FTA" ที่รัฐบาลเวียดนามสนับสนุน จะช่วยให้บริษัทไทยที่เข้าไปลงทุนได้รับอานิสงส์จากสิทธิประโยชน์ทางภาษีและกลไกสนับสนุนต่าง ๆ ไปพร้อมกับพันธมิตรท้องถิ่น

สรุปได้ว่า มาตรการนี้ของเวียดนามไม่ได้เป็นเพียงการช่วยเหลือทางการเงินแบบชั่วคราว แต่เป็นการวางหมากเพื่อ "ยกระดับมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ" (Domestic Value Added: DVA) และสร้างความเชื่อมโยงที่เหนียวแน่นระหว่างภาคธุรกิจท้องถิ่นกับกลุ่มทุนต่างชาติ (FDI) ซึ่งหากไทยไม่เร่งปรับโครงสร้างการผลิตและใช้ประโยชน์จากความเปลี่ยนแปลงนี้เป็นแรงส่งในการปฏิรูปอุตสาหกรรม อาจส่งผลให้ขีดความสามารถในการแข่งขันในเวทีโลกถูกลดทอนลงในระยะยาว การมองเวียดนามเป็นทั้ง "คู่แข่งที่น่ากลัว" และ "พันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์" จึงเป็นแนวทางที่จำเป็นสำหรับภาคธุรกิจไทยในทศวรรษหน้า

แนวทางสำหรับภาคธุรกิจไทย:

• การปรับตัวด้านมาตรฐาน: เร่งพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตและมาตรฐานสินค้าให้สอดคล้องกับกฎระเบียบสากล (SRM) เพื่อรักษาฐานตลาด
• การใช้เวียดนามเป็นฐานการผลิต: พิจารณาความร่วมมือหรือการลงทุนในเวียดนามเพื่อใช้ประโยชน์จากเครือข่าย FTA 17 ฉบับ ที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจหลักกว่า 60 แห่งทั่วโลก
• ขยายความร่วมมือในสาขาที่เวียดนามยังขาดแคลน: อาทิ อุตสาหกรรมสนับสนุน (Supporting Industries) โลจิสติกส์ และเทคโนโลยีการเกษตรแม่นยำ

"ทิศทางดังกล่าวถือเป็นแกนหลักเชิงยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เป้าหมายการเป็นประเทศพัฒนาแล้วที่มีรายได้สูงภายในปี 2588 อย่างยั่งยืน"

สรุปนัยสำคัญ มาตรการนี้มิใช่เพียงการอุดหนุนทางการเงินในระยะสั้น แต่เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์เชิงโครงสร้างที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าภาคธุรกิจเวียดนามให้เข้มแข็งขึ้นในห่วงโซ่อุปทานโลก ซึ่งหากการดำเนินนโยบายเป็นไปอย่างมีประสิทธิผล ย่อมสร้างแรงขับเคลื่อนใหม่ที่จะท้าทายขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศคู่ค้าในภูมิภาคอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้องกับ สถานการณ์เศรษฐกิจอาเชียน ทั้งหมด ได้ที่นี่