ทำไมความดันดีตอนอยู่บ้าน แต่สูงตอนไปโรงพยาบาล หมอเจดมีคำตอบ?
ทำไมความดันดีตอนอยู่บ้าน แต่สูงตอนไปโรงพยาบาล
นายแพทย์เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ หรือ หมอเจด รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา เป็นคุณหมออารมณ์ดีเจ้าของเพจ “หมอเจด” ได้ออกมาให้ความรู้เรื่องความดัน โดยระบุว่า
หลายคนที่เริ่มวัดความดันเองที่บ้าน มักจะสบายใจเมื่อเห็นตัวเลขอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่พอไปโรงพยาบาลกลับวัดได้สูงขึ้น จนเริ่มสงสัยว่า “ตกลงเราเป็นความดันสูงจริงไหม?” ความจริงคือความดันโลหิตเป็นค่าที่เปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา และมีปัจจัยแวดล้อมเข้ามาเกี่ยวข้อง แล้วมีอะไรบ้างมาดูกัน
1. White Coat Effect = ความดันพุ่งเวลาเจอหมอ
ภาวะนี้เรียกว่า White Coat Hypertension หรือ “ความดันขึ้นเวลาอยู่โรงพยาบาล” เกิดจากความตื่นเต้น ความกังวล หรือความเครียดโดยไม่รู้ตัว แม้จะคิดว่าไม่ได้กลัว แต่ร่างกายจะหลั่งอะดรีนาลีน ทำให้หัวใจเต้นเร็ว หลอดเลือดหดตัว ความดันจึงสูงขึ้นชั่วคราว พอกลับบ้านความดันก็ลดลงเป็นปกติ
2. บรรยากาศและความกดดันโดยไม่รู้ตัว
แค่การนั่งรอคิว เสียงเรียกชื่อ หรือความรู้สึกว่า “กำลังจะตรวจ” ก็ทำให้ระบบประสาทตื่นตัวโดยไม่รู้ตัว ส่งผลให้ความดันสูงขึ้นได้ บางคนยิ่งคิดว่า “อยากให้ค่าปกติ” ยิ่งเครียด ทำให้ความดันยิ่งขึ้น ซึ่งต่างจากตอนอยู่บ้านที่สบาย ๆ ไม่ได้กดดัน นอกจากนี้แค่กลิ่นโรงพยาบาล เสียงเครื่องมือ หรือความทรงจำเดิม ๆ ก็อาจกระตุ้นความเครียดโดยที่เราไม่รู้ตัวได้
3. วิธีวัดและจังหวะการวัดต่างกัน
ที่บ้านมักวัดตอนพักแล้ว นั่งนิ่ง ๆ แต่ที่โรงพยาบาลบางครั้งวัดทันทีหลังเดิน หลังพูด หรือยังไม่ได้พักเต็มที่ ทำให้ค่าที่ได้สูงกว่าความจริง นอกจากนี้ท่านั่ง ระดับแขน หรือเครื่องวัด ก็มีผลต่อค่าความดันได้เช่นกัน รวมถึงการวัดเพียงครั้งเดียวอาจไม่สะท้อนค่าจริงเท่าการวัดซ้ำหลายครั้งในสภาพที่ผ่อนคลาย
4. ความดันเป็นค่าที่ “แกว่งได้ทั้งวัน”
ความดันไม่ได้คงที่ตลอดวัน แต่ขึ้นลงตามกิจกรรม อารมณ์ อาหาร และการพักผ่อน เช่น ตอนเช้าอาจสูงกว่าช่วงอื่น หรือหลังเครียดก็สูงขึ้นได้ ดังนั้นค่าที่โรงพยาบาลอาจไปตรงกับช่วงที่ความดันสูงพอดี ไม่ได้แปลว่าคุณเป็นความดันสูงตลอดเวลา และในบางคนอาจมีช่วงที่ความดันพุ่งโดยไม่รู้ตัวในชีวิตประจำวัน
5. ระวังอีกด้านหนึ่ง Masked Hypertension
บางคนตรงข้ามเลย คือวัดที่โรงพยาบาลปกติ แต่ที่บ้านสูง เรียกว่า Masked Hypertension ซึ่งอันตรายกว่า เพราะทำให้เข้าใจว่าปกติ ทั้งที่ความดันสูงจริงในชีวิตประจำวัน ดังนั้นการวัดที่บ้านอย่างสม่ำเสมอจึงสำคัญมาก และควรบันทึกค่าไว้เพื่อให้แพทย์ประเมินภาพรวม ไม่ใช่ดูแค่ค่าครั้งเดียว
6. แล้วควรเชื่อค่าจากที่ไหนดี
คำตอบคือ “ดูร่วมกัน” ทั้งค่าที่บ้านและที่โรงพยาบาล โดยเฉพาะค่าที่บ้านที่วัดซ้ำหลายวัน จะสะท้อนความดันจริงในชีวิตประจำวันได้ดีกว่า แพทย์มักให้จดค่าความดันที่บ้านต่อเนื่อง หรือบางกรณีอาจใช้เครื่องวัด 24 ชั่วโมง เพื่อดูภาพรวมทั้งวัน
แต่อีกสิ่งที่ต้องระวังคือ “เครื่องวัดความดันที่บ้าน” ต้องได้มาตรฐานและใช้ถูกวิธี เพราะถ้าเครื่องคลาดเคลื่อน หรือวัดผิดท่า เช่น แขนไม่อยู่ระดับหัวใจ นั่งไม่พักก่อนวัด ก็อาจได้ค่าที่ผิดจากความจริง ทำให้แปลผลผิดได้ ดังนั้นควรเลือกเครื่องที่เชื่อถือได้ และเช็กความแม่นยำเป็นระยะ
ความดันที่บ้านปกติ แต่ไปโรงพยาบาลแล้วสูง เป็นเรื่องที่พบได้ และส่วนใหญ่เกิดจากความตื่นเต้นหรือสภาพแวดล้อม ไม่ได้แปลว่าป่วยเสมอไป แต่ก็ไม่ควรมองข้าม ควรวัดที่บ้านอย่างถูกวิธี สม่ำเสมอ และดูแนวโน้มระยะยาว เพื่อให้เข้าใจความดันของตัวเองจริง ๆ และป้องกันความเสี่ยงในอนาคต
ข่าวที่เกี่ยวข้อง