ถอดรหัสอุตสาหกรรมยุคใหม่ของจีน ต่างชาติต้องเตรียมรับมืออย่างไรในปี 2026 (1)

ปี 2026 ถือเป็นปี “ปฐมฤกษ์” ของแผน 5 ปี ฉบับที่ 15 (2026-2030) ที่แสดงถึงทิศทางและแนวโน้มของการเปลี่ยนเชิงโครงสร้างด้านเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม สังคม และสิ่งแวดล้อมของจีน

นอกเหนือจากการกระตุ้นภาคการบริโภคภายในประเทศที่เป็นตัว “ชูโรง” ของแผนฯ 15 แล้ว อีกประเด็นสำคัญก็ได้แก่ นวัตกรรมบนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แล้วกิจการต่างชาติต้องเตรียมตัวเตรียมใจรับมือกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอย่างไร? เราไปคุยลึกๆ กันครับ …

เมื่อเร็วๆ นี้ องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (World Intellectual Property Organization) ได้จัดให้จีนอยู่ในอันดับที่ 10 ของดัชนีนวัตกรรมโลก (Global Innovation Index) ประจำปี 2025 ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่จีนก้าวขึ้นติด 10 อันดับแรก และถือเป็นอันดับที่ 1 ในบรรดาเศรษฐกิจรายได้ปานกลาง-บน

ในการประเมินดังกล่าว จีนยังติดอันดับ 5 ของโลกในด้านผลผลิตด้านนวัตกรรม และยังครองอีกหลายตำแหน่งสำคัญ อาทิ แชมป์ท็อป 100 ของคลัสเตอร์นวัตกรรมโลก โดยมีคลัสเตอร์ GBA (เซินเจิ้น-ฮ่องกง-กวางโจว) เป็นผู้นำ และประเทศที่มีมูลค่าแบรนด์เป็นอันดับ 2 ของโลก

‪นวัตกรรมกลายเป็นประเด็นที่ได้รับการยกระดับความสำคัญอย่าง “ก้าวกระโดด” จากอันดับที่ 5 ในแผนฯ 14 ขึ้นสู่อันดับที่ 2 ในแผนฯ 15 นั่นเท่ากับว่า เราก็กำลังเห็น “จุดยืนใหม่” ในด้านนโยบายเศรษฐกิจของจีนกำลังเปลี่ยนจาก “การขยายการเติบโต” ไปสู่ “การเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขัน” และ “การพึ่งพาตนเองด้านเทคโนโลยี” ของจีน ‬‬

ขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมของจีนในปี 2026 ก็ถูกกำหนดในบริบทของ “การพัฒนา” และ “ความต่อเนื่อง” ที่เชื่อมโยงไปสู่เป้าหมายใหญ่ของการสร้างจีน ให้เป็น “ประเทศสังคมนิยมที่มีความทันสมัย” ภายในปี 2035 มากกว่า “การหยุดชะงัก” หรือ “การรีเซ็ต” เชิงนโยบาย

หรืออาจกล่าวได้ว่า ภายใต้นโยบายใหม่ดังกล่าว จีนได้ก้าวออกจากการให้ความสำคัญกับ “การเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะสั้น” ที่ขับเคลื่อนด้วยมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจไปสู่รูปแบบที่เน้น “การสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันและการพัฒนาคุณภาพสูง” โดยอาศัยการบูรณาการ “ปัจจัยการผลิตคุณภาพสูงใหม่” (New Quality Productive Forces) เพื่อคิดค้นนวัตกรรมและให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความยืดหยุ่นของระบบการผลิตยุคใหม่ไปพร้อมกัน

ปรากฏการณ์ดังกล่าว ทำให้ผมคาดการณ์ว่า โครงสร้างและคุณลักษณะของอุตสาหกรรมของจีน จะปรับเปลี่ยนไปในหลายส่วนในอนาคต ดังนี้

1.ลำดับความสำคัญเปลี่ยนไปสู่ “อุตสาหกรรมแห่งอนาคต” ด้วยตรรกะเชิงพาณิชย์ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น เราเห็นจีนยกระดับให้ “อุตสาหกรรมแห่งอนาคต” และ “อุตสาหกรรมเสาหลักเกิดใหม่” เป็นกลไกการเติบโตในระยะยาว ซึ่งครอบคลุมหลากหลายอุตสาหกรรมสำคัญ อาทิ เซมิคอนดักเตอร์ หุ่นยนต์ ปัญญาประดิษฐ์ จอแสดงผลขั้นสูง วัสดุใหม่ การบินและอวกาศ เศรษฐกิจระดับการบินต่ำ และ ไบโอเทค

นั่นหมายความว่า การส่งเสริมและต่อยอดอุตสาหกรรมแห่งโลกอนาคต อาทิ “AI” ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และขยายผลการดำเนินงานไปสู่ “AI Plus” ที่แทรกตัวเข้าไปมีส่วนร่วมในการพัฒนาอุตสาหกรรมหลักของจีน ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา

ไม่ใช่เพียงการมุ่งหวังผลในระยะสั้นเท่านั้น แต่แสดงถึงความทะเยอทะยาน และสะท้อนถึงการเป็นยุทธศาสตร์การพัฒนาในเชิงพาณิชย์ของจีนในระยะยาว

ตัวอย่างหนึ่งที่เห็นได้ชัดถึงการพัฒนาดังกล่าวได้แก่ หุ่นยนต์ที่มีเอไอกำกับ โดยจีนได้เดินหน้า “เชิงรุก” ในการแปลงนโยบายการพัฒนาอุตสาหกรรมไปสู่ความบันเทิงในช่วงไพรม์ไทม์ ผ่านงานกาลาฉลองเทศกาลตรุษจีน ที่ถือเป็นไฮไลต์ประจำปีและถ่ายทอดสดออกไปทั่วโลก

การแสดงดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความเอาจริงเอาจังในการส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมเป้าหมาย และความสามารถในการผลิตของกิจการเอกชนจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “Unitree” ในการ “ทำซ้ำอย่างรวดเร็วและขนาดใหญ่” ที่นำไปสู่การพัฒนาหุ่นยนต์ที่มีคุณภาพสูงในราคาที่จับต้องได้

ขณะเดียวกัน ความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานและอุตสาหกรรมในจีน และพลังของการประสานความร่วมมือในการพัฒนาระหว่างภาครัฐและเอกชนของจีนที่ไร้รอยต่อ ก็นำไปสู่การแสดงผลอย่างชัดเจน ถึงพัฒนาการของหุ่นยนต์ของจีนที่รุดหน้าไปอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง
เราจึงเห็นการพัฒนาที่เคลื่อนตัวจากห้องแล็บไปสู่สายการผลิต และขยับไปสู่เวทีการแข่งขันในหลากหลายกีฬาและการแสดงในระยะหลัง

โดยเมื่อปีก่อน หุ่นยนต์เหล่านี้ยังเคลื่อนไหวอย่างตะกุกตะกักและแข็งกระด้าง แต่ในปี 2026 หุ่นยนต์เจนใหม่กลับสามารถกระโดดโลดเต้น และตีลังกาเข้าจังหวะระหว่างกันได้อย่างไหลลื่น เป็นอิสระ และเนียนตา เรียกว่าใกล้เคียงกับอากัปกริยาของมนุษย์เข้าไปทุกขณะ

ประการสำคัญ ความเฟื่องฟูของอุตสาหกรรมหุ่นยนต์สุดล้ำเหล่านี้ ตอกย้ำถึงศักยภาพของกำลังการผลิตคุณภาพสูงใหม่ในการยกระดับภาคการผลิตของจีนอย่างมีประสิทธิภาพ กำลังเคลื่อนตัวเข้าไปชดเชยการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของจีน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการดูแลผู้สูงอายุ การผลิตอัตโนมัติระดับสูง และการสำรวจและทำงานในสภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย

ขณะเดียวกัน ภายหลังการผลักดันสินค้าเข้าสู่ช่องทางจัดจำหน่ายและประยุกต์ใช้หุ่นยนต์เหล่านี้สู่ตลาดผู้บริโภคและธุรกิจ ทั้งในจีนและต่างประเทศ ความสำเร็จในการพัฒนาหุ่นยนต์เหล่านี้ของจีน ขณะที่คู่แข่งขันจากชาติตะวันตกยัง “ติดกับดัก” การผลิตต้นแบบที่มีราคาสูง จึงแสดงให้เห็นถึงศักยภาพในเชิงพาณิชย์ของผู้ผลิตหุ่นยนต์และห่วงโซ่อุปทานและอุตสาหกรรมของจีน ที่เกิดขึ้นเป็นรูปธรรมอย่างรวดเร็วในปัจจุบันและอนาคต

2.จาก “การขยายขนาดอย่างรวดเร็ว” ไปสู่ “การสร้างระบบนิเวศที่พึ่งพาตนเอง” ภายหลังหลายปีของการลงทุนเชิงรุก จีนกำลังเปลี่ยนจากการมุ่งเน้นการขยายกำลังการผลิตอย่างรวดเร็วไปสู่การควบคุมคุณภาพ การกำหนดมาตรฐาน และการดำเนินการที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

สิ่งนี้นำไปสู่การบูรณาการด้านการวิจัยและพัฒนา การผลิต มาตรฐาน และขีดความสามารถเข้ากับกลุ่มอุตสาหกรรมที่สอดคล้องกัน ซึ่งเป็นการผนวกวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และ อุตสาหกรรม เข้าด้วยกันอย่างลึกซึ้ง และถูกนำไปใช้เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งอนาคต อาทิ ปัญญาประดิษฐ์ การผลิตอัจฉริยะ อุปกรณ์ขั้นสูง ควอนตัม เศรษฐกิจระดับการบินต่ำ และอุตสาหกรรมเกิดใหม่ที่เกี่ยวข้อง

อ่านต่อตอนหน้าครับ …

คอลัมน์มังกรกระพือปีก โดย…ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4178

เกี่ยวกับผู้เขียน : ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน, อุปนายกและเลขาธิการสมาคมส่งเสริมการลงทุนและการค้าไทย-จีน ผู้เชี่ยวชาญที่สั่งสมความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับตลาดจีน มุ่งหวังนำข้อมูลและมุมมอง ความคิดเห็นเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจ ธุรกิจ การตลาดและอื่น ๆ ที่อยู่ในกระแสของจีนมาแลกเปลี่ยนกับผู้อ่าน เพื่อเราจะไม่ตกขบวน “รถไฟความเร็วสูง” ของการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของจีน