สศช. เตือน พัฒนาการเด็กยุคใหม่ถดถอย เด็กปฐมวัยสมวัยเพียง 81.6% ต่ำกว่าเป้า 85%
สศช. เตือน พัฒนาการเด็กยุคใหม่ถดถอย เด็กปฐมวัยสมวัยเพียง 81.6% ต่ำกว่าเป้า 85%
เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เปิดเผยรายงาน ภาวะสังคมไทย ไตรมาส 4 และภาพรวมปี 2568 โดยหนึ่งในประเด็นที่น่ากังวลคือ “พัฒนาการของเด็กยุคใหม่” ที่มีแนวโน้มถดถอยต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่ม Gen Alpha และ Gen Beta ซึ่งเติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยีและโลกดิจิทัลตั้งแต่วัยทารก
? เด็กปฐมวัยสมวัยเพียง 81.6% ต่ำกว่าเป้าหมาย
ข้อมูลปี 2568 ระบุว่า
เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการสมวัยเพียง ร้อยละ 81.6
ซึ่งยังต่ำกว่าค่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ที่ ร้อยละ 85.0
เมื่อพิจารณาเชิงลึกในแต่ละด้าน พบว่า
ปัญหาที่โดดเด่นที่สุดคือ
ด้านการใช้ภาษา
ด้านการเข้าใจภาษา
ความล่าช้าเหล่านี้ยังพบพฤติกรรมบางอย่างที่ใกล้เคียงกับภาวะ “ออทิสติกเทียม” เช่น
ไม่สบตา
การตอบโต้ทางสังคมน้อย
แม้ไม่ได้หมายความว่าเป็นออทิสติกโดยตรง แต่เป็นสัญญาณเตือนที่ควรจับตาอย่างใกล้ชิด
? Screen Time ปัจจัยสำคัญที่ถูกชี้เป้า
สศช. อ้างอิงงานวิจัยต่างประเทศที่ชี้ว่า
พฤติกรรมลักษณะดังกล่าวมีความเชื่อมโยงอย่างมีนัยสำคัญกับการใช้สื่อดิจิทัลตั้งแต่วัยทารก
รายงานระบุ 2 ปัจจัยหลักที่ทำให้พัฒนาการเด็กยุคใหม่ไม่สมวัย ได้แก่
1️⃣ การใช้เวลาหน้าจอมากเกินไป (Screen Time)
เด็กจำนวนมากใช้เวลาอยู่กับหน้าจอนานเกินความเหมาะสมของช่วงวัย
ส่งผลต่อการพัฒนาทักษะภาษา สมาธิ และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
2️⃣ การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครัวเรือน
ปัจจุบันไทยมีลักษณะเป็น “ครัวเรือนข้ามรุ่น” มากขึ้น
ผู้สูงอายุจำนวนมากทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลหลัก
โทรศัพท์มือถือจึงถูกใช้เป็นเครื่องมือช่วยดูแลเด็กอย่างแพร่หลาย
บริบทนี้สะท้อนว่า ปัญหาไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว
แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างสังคมและรูปแบบการเลี้ยงดูที่เปลี่ยนไป
? คู่มือรัฐซับซ้อนเกินไป?
อีกประเด็นหนึ่งที่รายงานชี้ให้เห็น คือ
คู่มือประเมินและส่งเสริมพัฒนาการเด็กของภาครัฐมีเนื้อหาและขั้นตอนเชิงวิชาการที่ซับซ้อน
ส่งผลให้พ่อแม่และผู้ดูแลบางส่วนไม่สามารถเข้าใจและนำไปใช้ได้จริง
? ตัวอย่างแนวทางจากต่างประเทศ
สศช. เสนอให้ไทยพิจารณานำแนวทางจากประเทศที่ประสบความสำเร็จมาปรับใช้ เช่น
?? สิงคโปร์
กำหนดแนวทางการใช้หน้าจอในเด็กอย่างชัดเจน
คำนึงถึงพัฒนาการตามช่วงวัย
?? ญี่ปุ่น
กำหนดให้ผู้ผลิตอุปกรณ์และผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตติดตั้งระบบคัดกรองเนื้อหา
และมีระบบ Parental Control มาพร้อมตัวเครื่อง
?? สหราชอาณาจักร
ออกกฎหมายความปลอดภัยออนไลน์
ควบคู่กับการกำกับการใช้มือถือในโรงเรียน
และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ออนไลน์สำหรับผู้ดูแลเด็กวัย 0–4 ปี
? ทางออกของไทยอยู่ตรงไหน?
สศช. มองว่า หากประเทศไทยสามารถนำแนวทางเหล่านี้มาประยุกต์ใช้
ควบคู่กับการปรับคู่มือให้เข้าใจง่าย
และส่งเสริมความรู้ผู้ปกครองอย่างเป็นระบบ
จะเป็นกุญแจสำคัญในการยกระดับพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทยให้กลับมาสมวัยและมีคุณภาพมากขึ้น
? บทสรุป
พัฒนาการเด็กยุคใหม่ไม่ใช่เพียงประเด็นครอบครัว
แต่เป็น “วาระแห่งชาติ” ที่เกี่ยวข้องกับอนาคตทุนมนุษย์ของประเทศ
คำถามสำคัญคือ
ประเทศไทยจะสามารถสร้างสมดุลระหว่าง “เทคโนโลยี” และ “พัฒนาการเด็ก” ได้อย่างไร
ก่อนที่ช่องว่างพัฒนาการจะขยายตัวมากกว่านี้
ขอบคุณข้อมูลจาก
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)