เปิดประวัติ 'ชุดไทยเรือนต้น' หนึ่งใน 8 ชุดไทยพระราชนิยม งดงามเรียบหรู

ชวนย้อนรอยประวัติศาสตร์เครื่องแต่งกายไทย ทำความรู้จักชุดไทยเรือนต้น หนึ่งในชุดไทยพระราชนิยมทั้ง 8 แบบ ที่สะท้อนความงดงามของอัตลักษณ์ไทย ภูมิปัญญาการทอผ้า และงานช่างฝีมือที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น แม้จะเป็นชุดไทยรูปแบบลำลอง แต่กลับมีรายละเอียดอันประณีตและความสง่างามที่เป็นเอกลักษณ์ จนกลายเป็นหนึ่งในเครื่องแต่งกายไทยที่ได้รับความนิยมมาจนถึงปัจจุบัน

ยิ่งไปกว่านั้น ชุดไทยพระราชนิยมทั้ง 8 แบบ กำลังเป็นที่จับตาในเวทีวัฒนธรรมระดับนานาชาติ หลังประเทศไทยเดินหน้าเสนอ “ชุดไทย: ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” ต่อองค์การยูเนสโก (UNESCO) เพื่อพิจารณาขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยมีกำหนดพิจารณาในช่วงปลายปี 2569

เปิดประวัติชุดไทยเรือนต้น จุดกำเนิดจากพระตำหนักสำคัญในพระราชวังดุสิต

ชุดไทยเรือนต้น เป็นหนึ่งใน 8 รูปแบบของชุดไทยพระราชนิยม ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อครั้งโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไปทรงเยือนสหรัฐอเมริกาและประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรป เมื่อปี พ.ศ. 2503 เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับนานาประเทศ

ในครั้งนั้น สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเล็งเห็นว่า สตรีไทยยังไม่มีเครื่องแต่งกายประจำชาติที่มีรูปแบบและมาตรฐานชัดเจนเหมือนสตรีในหลายประเทศ จึงทรงพระราชดำริให้ผู้เชี่ยวชาญศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์การแต่งกายของสตรีไทยในราชสำนักโบราณ ก่อนนำมาประยุกต์ให้เหมาะสมกับยุคสมัย สวมใส่สะดวก และยังคงรักษาเอกลักษณ์ความเป็นไทยไว้อย่างงดงาม

จากนั้นได้มีการพัฒนารูปแบบชุดไทยพระราชนิยม จนเกิดเป็นชุดมาตรฐาน 8 แบบ โดยมีการนำชื่อพระที่นั่ง พระตำหนัก และสถานที่สำคัญในพระบรมมหาราชวังและพระราชวังดุสิตมาใช้เป็นชื่อชุด

สำหรับ“ชุดไทยเรือนต้น” มีที่มาจากพระตำหนักเรือนต้น ในพระราชวังดุสิต ซึ่งสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เป็นสถานที่ประทับอย่างลำลองและทรงใช้ผ่อนคลายพระราชอิริยาบถเมื่อว่างเว้นจากพระราชภารกิจ ชื่อชุดจึงสะท้อนภาพลักษณ์ของความเรียบง่าย ไม่เป็นทางการ แต่ยังคงความสง่างามตามแบบฉบับไทย

เจาะเอกลักษณ์ “ชุดไทยเรือนต้น” เรียบง่ายแต่มีรายละเอียดประณีต

จุดเด่นของชุดไทยเรือนต้น คือรูปแบบการตัดเย็บที่เน้นความสุภาพ เรียบร้อย และคล่องตัว เหมาะสำหรับสวมใส่ในโอกาสที่ไม่เป็นทางการ โดยมีองค์ประกอบสำคัญ ดังนี้

• เสื้อ : เป็นเสื้อคอกลมชิดคอหรือคอกลมตื้น แขนสามส่วน ลักษณะคล้ายแขนกระบอก ผ่าอกด้านหน้าและติดกระดุม 5 เม็ด
• เนื้อผ้า : นิยมตัดเย็บด้วยผ้าฝ้ายหรือผ้าไหม สามารถเลือกใช้ผ้าสีเดียวกับผ้านุ่ง หรือใช้สีตัดกันเพื่อเพิ่มความโดดเด่น
• ผ้านุ่ง : ใช้ผ้านุ่งป้ายยาวจรดข้อเท้า อาจเลือกผ้าลายตามขวางหรือตามยาว โดยไม่ผ่าหลังหรือผ่าข้าง
• เครื่องประดับ : เน้นความเรียบง่าย ใช้เครื่องประดับเพียงไม่กี่ชิ้น เช่น ต่างหู สร้อยมุก หรือสร้อยลูกไม้ เพื่อเสริมความสง่างามโดยไม่ดูเป็นทางการจนเกินไป

ด้วยรูปแบบที่สวมใส่สบายและไม่เน้นเครื่องประดับมากนัก ชุดไทยเรือนต้นจึงเหมาะสำหรับงานบุญ งานเลี้ยงที่ไม่เป็นพิธีการ รวมถึงโอกาสที่ต้องการแสดงเอกลักษณ์ความเป็นไทยผ่านเครื่องแต่งกายที่สุภาพและงดงาม

รู้จัก 8 ชุดไทยพระราชนิยม มรดกเครื่องแต่งกายอันทรงคุณค่า

นอกจากชุดไทยเรือนต้นแล้ว ชุดไทยพระราชนิยมยังประกอบด้วยชุดไทยอีก 7 รูปแบบ ซึ่งแต่ละชุดมีเอกลักษณ์และความเหมาะสมในการสวมใส่แตกต่างกัน ได้แก่

• ชุดไทยเรือนต้น ชุดไทยลำลอง เสื้อคอกลมแขนสามส่วน เหมาะกับโอกาสไม่เป็นทางการ
• ชุดไทยจิตรลดา เสื้อแขนยาวคอตั้ง ใช้ในงานพิธีการช่วงกลางวัน
• ชุดไทยอมรินทร์ เสื้อแขนยาวคอตั้ง ตัดเย็บด้วยผ้าไหมยกทองหรือมีทองแกม เหมาะกับงานพระราชพิธีและงานพิธีกลางคืน
• ชุดไทยบรมพิมาน เสื้อแขนยาวคอตั้งและผ้านุ่งจีบ ตัดเย็บเป็นชุดเดียวกัน เหมาะกับงานพระราชพิธีและงานพิธีกลางคืน
• ชุดไทยดุสิต เสื้อคอกว้างไม่มีแขน ประดับงานปักดิ้นเงินดิ้นทอง เหมาะกับงานพิธีเต็มยศช่วงกลางคืน
• ชุดไทยจักรี ชุดไทยห่มสไบเฉียง เปิดไหล่หนึ่งข้าง สวมคู่กับผ้านุ่งจีบ เหมาะกับงานพิธีกลางคืน
• ชุดไทยศิวาลัย มีรูปแบบคล้ายชุดไทยบรมพิมานแต่เพิ่มผ้าสะพักห่มทับอีกชั้น ใช้ในงานพระราชพิธีทั้งกลางวันและกลางคืน
• ชุดไทยจักรพรรดิ โดดเด่นด้วยการห่มผ้าสองชั้น โดยมีสไบจีบด้านในและผ้าสะพักทับด้านนอก เหมาะกับงานพิธีเต็มยศช่วงกลางคืน

ทั้ง 8 รูปแบบไม่ได้เป็นเพียงเครื่องแต่งกายที่มีความงดงามแตกต่างกันเท่านั้น แต่ยังสะท้อนองค์ความรู้ด้านการออกแบบ การเลือกใช้ผ้า การตัดเย็บ งานปัก และการพิจารณาเลือกเครื่องแต่งกายให้เหมาะสมกับโอกาสและกาลเทศะ

จากชุดไทยพระราชนิยมสู่เวทีโลก ลุ้น UNESCO พิจารณาขึ้นทะเบียนธันวาคม 2569

อีกหนึ่งความเคลื่อนไหวสำคัญที่ทำให้ชุดไทยได้รับความสนใจในระดับนานาชาติ คือการผลักดันให้ชุดไทยได้รับการยอมรับในฐานะมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยในปี พ.ศ. 2567 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้ประเทศไทยเสนอรายการ “ชุดไทย: ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” ต่อองค์การยูเนสโก

การเสนอขึ้นทะเบียนครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงความงดงามของชุดไทยแต่ละรูปแบบ แต่ให้ความสำคัญกับองค์ความรู้และภูมิปัญญาที่อยู่เบื้องหลัง ตั้งแต่ประวัติศาสตร์การแต่งกาย การทอผ้าไทย งานหัตถศิลป์ การออกแบบและตัดเย็บ ไปจนถึงแนวปฏิบัติในการเลือกสวมใส่ชุดไทยให้เหมาะสมกับโอกาสต่าง ๆ ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังคงมีชีวิตและได้รับการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ล่าสุดประเทศไทยได้รับการยืนยันว่ารายการดังกล่าวจะเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ สมัยที่ 21 ระหว่างวันที่ 30 พฤศจิกายน - 5 ธันวาคม 2569 ณ เมืองเซียะเหมิน สาธารณรัฐประชาชนจีน

หากได้รับการขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการ จะถือเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของประเทศไทยในการเผยแพร่ภูมิปัญญาและอัตลักษณ์เครื่องแต่งกายไทยสู่สายตาชาวโลก

ชุดไทยเรือนต้น มรดกที่ยังมีชีวิต สืบสานความงามจากอดีตสู่คนรุ่นใหม่

ความสำคัญของชุดไทยเรือนต้นไม่ได้อยู่เพียงรูปแบบเสื้อผ้าที่สวยงาม แต่ยังสะท้อนแนวคิดการนำภูมิปัญญาการแต่งกายไทยในอดีตมาปรับใช้ให้เข้ากับวิถีชีวิตร่วมสมัย เป็นเครื่องแต่งกายที่สามารถสวมใส่ได้จริง และยังคงรักษาอัตลักษณ์ความเป็นไทยไว้อย่างชัดเจน

จากพระตำหนักเรือนต้น สู่การเป็นหนึ่งในชุดไทยพระราชนิยม 8 แบบ และกำลังก้าวสู่การพิจารณาบนเวที UNESCO เรื่องราวของชุดไทยเรือนต้นจึงเป็นมากกว่าแฟชั่นหรือเครื่องแต่งกาย แต่คือมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนพระวิสัยทัศน์ ภูมิปัญญา และฝีมือช่างไทยที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และส่งต่อให้คนรุ่นหลัง

• ขอบคุณภาพจาก :FINALE WEDDING STUDIO ในงานประกาศรางวัล KCL AWARD 2026

สรุปข่าวคมชัดลึก

ทำความรู้จัก “ชุดไทยเรือนต้น” หนึ่งใน 8 ชุดไทยพระราชนิยม มีต้นกำเนิดจากพระราชดำริของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อปี 2503 โดดเด่นด้วยเสื้อคอกลมแขนสามส่วน ติดกระดุม 5 เม็ด สวมคู่ผ้านุ่งป้ายยาวจรดข้อเท้า เรียบง่ายแต่สง่างาม เหมาะกับโอกาสไม่เป็นทางการ ขณะที่ประเทศไทยกำลังลุ้นข่าวดี หลังเสนอชุดไทยต่อ UNESCO พิจารณาขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ระหว่างวันที่ 30 พฤศจิกายน - 5 ธันวาคม 2569 นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการผลักดันอัตลักษณ์และภูมิปัญญาไทยสู่เวทีโลก

#ชุดไทยเรือนต้น #ชุดไทยพระราชนิยม #ชุดไทย8แบบ #มรดกโลกUNESCO #มรดกวัฒนธรรมไทย #ศิลปวัฒนธรรมไทย