ภัยเงียบใกล้ตัว! หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันคร่าชีวิตคนไทย 6 คนต่อชั่วโมง

ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน หนึ่งในสาเหตุหลักของการเสียชีวิตที่ไม่คาดคิด ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อหัวใจหยุดทำงานอย่างฉับพลัน และไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ได้ หากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างรวดเร็วจะนำไปสู่การเสียชีวิตในไม่กี่นาที และที่น่าตกใจคือ ในแต่ละปีมีคนไทยเสียชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันกว่า 54,000 คน หรือเฉลี่ยแล้วเท่ากับเสียชีวิตประมาณ 6 คน ทุก ๆ 1 ชั่วโมง

เช็กผลตรวจสุขภาพปี อ่านค่าศัพย์การแพทย์ รู้ทันร่างกายป้องกันโรค!

เคล็ด (ไม่) ลับ ป้องกันอัลไซเมอร์ เริ่มได้เลยไม่ต้องรอสมองเสื่อมก่อน

การเสียชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า และมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และในทางการแพทย์ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน ถือเป็น “ภัยเงียบ” ที่เกิดขึ้นกับใครก็ได้ ไม่เว้นแม้แต่คนที่ออกกำลังอย่างสม่ำเสมอ

ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (Sudden Cardiac Arrest หรือ SCA)

ภาวะที่หัวใจหยุดเต้นอย่างทันทีทันใด และไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปยังอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกายได้ โดยเฉพาะสมอง และหัวใจเอง ภาวะหัวใจหยุดเต้นเกิดขึ้นเมื่อระบบไฟฟ้าของหัวใจที่ควบคุมการเต้นเกิดความผิดปกติ ทำให้การเต้นของหัวใจหยุดลงหรือเต้นไม่เป็นจังหวะ ซึ่งทำให้หัวใจไม่สามารถส่งเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ในร่างกายได้ตามปกติ ผู้ป่วยที่เกิดภาวะนี้หากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที จะทำให้เกิดการเสียชีวิตภายในไม่กี่นาที

สาเหตุหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน

• โรคหัวใจขาดเลือด ภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบหรืออุดตัน ทำให้หัวใจขาดเลือดและออกซิเจน
• หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง (Ventricular Fibrillation หรือ Ventricular Tachycardia): การเต้นผิดจังหวะนี้อาจทำให้หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้
• โรคหัวใจโครงสร้างผิดปกติ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจหนาผิดปกติ (Hypertrophic Cardiomyopathy)
• ปัจจัยอื่น ๆ เช่น ภาวะหัวใจอักเสบ (Myocarditis) ภาวะโพแทสเซียมหรือแคลเซียมในเลือดผิดปกติ หรือการได้รับสารพิษ

อาการที่ต้องระวัง

• หมดสติหรือไม่ตอบสนอง
• หยุดหายใจ หรือหายใจเฮือก
• อาการเจ็บแน่นหน้าอกก่อนหมดสติในบางราย
• ภาวะนี้มักเกิดขึ้นกะทันหันโดยไม่มีสัญญาณเตือน

กลุ่มเสี่ยงภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจขาดเลือด, หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง โรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ, ประวัติหัวใจล้มเหลวหรือหัวใจโต, โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด

• ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเกี่ยวกับโรคหัวใจ มีประวัติครอบครัวที่เคยเกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน และมีญาติใกล้ชิดที่เสียชีวิตกะทันหันจากโรคหัวใจ

• ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงจากวิถีชีวิต

• สูบบุหรี่ การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจขาดเลือดและหัวใจเต้นผิดจังหวะ

  • ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป อาจทำให้หัวใจเต้นผิดปกติ และเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน
  • ขาดการออกกำลังกาย การไม่ออกกำลังกายเพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจ

• การได้รับสารพิษ เช่น ยาเสพติด หรือสารพิษที่มีผลกระทบต่อการทำงานของหัวใจ

• ผู้ที่มีภาวะผิดปกติในร่างกาย เช่น ภาวะโพแทสเซียมหรือแคลเซียมในเลือดผิดปกติอาจส่งผลต่อระบบไฟฟ้าของหัวใจ, ภาวะหัวใจอักเสบ

• นักกีฬา หรือผู้ที่ออกกำลังกายอย่างหนักเกินไป แม้ว่าโดยทั่วไปการออกกำลังกายมีประโยชน์ต่อหัวใจ แต่ในบางกรณี เช่น นักกีฬาที่มีปัญหาหัวใจโดยไม่รู้ตัว การออกกำลังกายหนักอาจกระตุ้นให้เกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันได้

คำแนะนำผู้เสี่ยงจะเกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน

• เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวหรือปัจจัยเสี่ยง
• ควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือด
• ปรึกษาแพทย์หากมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจ

การป้องกันภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน

• ควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง
• เลี่ยงการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ

ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันเป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นได้ในทุกเพศทุกวัย การเรียนรู้วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นและการใช้เครื่อง AED เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตของผู้ป่วย นอกจากนี้ การดูแลสุขภาพหัวใจด้วยการป้องกันปัจจัยเสี่ยง และการตรวจสุขภาพเป็นประจำยังช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะนี้ได้อีกด้วย

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 2