“หมูสะเต๊ะ” มาจากไหน ความหมายของ “สะเต๊ะ” คืออะไร?

“หมูสะเต๊ะ” (Pork Satay) เมนูกินง่ายยอดนิยมของคนไทย คือเนื้อหมูหั่นบางหรือเป็นก้อนหมักเสียบไม้ย่าง กินคู่เครื่องเคียงเครื่องเครา ได้แก่ อาจาดกับน้ำจิ้มสะเต๊ะ บ้างกินกับขนมปัง

สะเต๊ะมาจากไหน และคำนี้หมายถึงอะไร?

สะเต๊ะไม่ได้มีแค่หมู แต่ยังมีเนื้อสะเต๊ะ ไก่สะเต๊ะ แกะสะเต๊ะ ฯลฯ เชื่อว่าเมนูที่เรียกว่า “สะเต๊ะ” เป็นอาหารที่มีกำเนิดในโลกมุสลิม ในหมู่ชาวตะวันออกกลาง ก่อนเผยแพร่เข้ามาในไทยโดยผู้คนจากหมู่เกาะในอินโดนีเซีย

แต่เดิมสะเต๊ะมีลักษณะคล้ายเคบับ (kabab) ของชาวเติร์กหรือตุรกี และทำจากเนื้อวัวหรือเนื้อไก่ ต่อมาชนกลุ่มอื่นที่บริโภคหมู โดยเฉพาะชาวจีนได้ดัดแปลงมาใช้เนื้อหมู

เชื่อกันว่า สะเต๊ะ (satay) ที่เป็นเนื้อเสียบไม้มีกำเนิดในเกาะชวา ซึ่งเรียกว่า “ซาเต” (sate) ในภาษาบาฮาซา ก่อนจะแพร่หลายไปทั่วหมู่เกาะรอบ ๆ คาบสมุทรมลายู

จากนั้น สะเต๊ะจึงเป็นที่รู้จักของผู้คนชาวมลายู บรูไน สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย ว่า “ซาไต”(satai) ส่วนชาวฟิลิปปินส์เรียก “ซัตตี” (satti) ซึ่งทั้ง 2 คำมีความหมายเดียวกัน คือ “เนื้อ 3 ชิ้น”(ใน 1 ไม้)

ทั้งซาเต (ชวา) และซาไต (มลายู) นั้นค่อนข้างชัดเจนว่าล้วนมีรากคำจากภาษาทมิฬในอินเดียใต้

แต่บางทฤษฎีก็ระบุว่า สะเต๊ะน่าจะมาจาก “แซบัก”(sae bak) ในภาษาจีน

สำหรับสะเต๊ะในไทย มีหลักฐานในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เมื่อครั้งพระองค์เสด็จฯ ประพาสชวา ได้โปรดเกล้าฯ ให้ว่าจ้างชาวชวาผู้หนึ่งที่มีฝีมือในการเพาะเลี้ยงตัดแต่งต้นไม้มาเป็นคนสวนประจำพระบรมมหาราชวัง

ปรากฏว่าสตรีที่ติดตามครอบครัวคนสวนมาในครั้งนั้นมีฝีมือในการทำอาหาร จึงมีโอกาสทำเนื้อสะเต๊ะและก๋วยเตี๋ยวแกงขายอย่างเป็นล่ำเป็นสันในพระนคร เมนูสะเต๊ะจึงเป็นที่รู้จักและแพร่หลายมากขึ้นตามลำดับตั้งแต่นั้น

ปัจจุบัน ถือได้ว่าทั้ง “หมูสะเต๊ะ” และ “ไก่สะเต๊ะ” เป็นอาหารไทยริมทางที่มีเอกลักษณ์และโด่งดังระดับโลก เพราะมักถูกนำเสนอให้เป็นอาหาร “เรียกน้ำย่อย” ประจำร้านอาหารไทยทั้งในและต่างประเทศ

อ่านเพิ่มเติม :

• เรื่องของ “หมู” จาก “โรงเชือด” ถึง “เรือขายหมู” แห่งคลองชักพระ
• ผัดพระราม เมนูผัดเนื้อหรือหมูในพริกแกง เมื่อแปลงรูปแปลงนาม ไปตามกาล
• “ซาแต๊ปึ่ง” ถึง “ข้าวพระรามลงสรง” และความทรงจำจาก ม.ร.ว.ถนัดศรี สมัยเป็นนร.ขาสั้น

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

องค์ บรรจุน. (2567). ข้างสำรับอุษาคเนย์.กรุงเทพฯ : มติชน.

ดวงพร ทรงวิศวะ, The Cloud. ประวัติศาสตร์เสียบไม้ในไก่สะเต๊ะ.5 สิงหาคม 2017. จาก https://readthecloud.co/thaicook-3/

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 17 ตุลาคม 2567

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “หมูสะเต๊ะ” มาจากไหน ความหมายของ “สะเต๊ะ” คืออะไร?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com