ศาลจี้สอบ “ธนาคารกลางบราซิล” สั่งชำระบัญชี Banco Master สั่นคลอนเสถียรภาพระบบกำกับ

การตัดสินใจของ ธนาคารกลางบราซิล ในการสั่งชำระบัญชี Banco Master SA กำลังถูกตรวจสอบอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เมื่อศาลฎีกาและศาลตรวจเงินแผ่นดินเข้ามาไต่สวนบทบาทหน่วยงานกำกับ

วันที่ 27 ธันวาคม 2568 เวลา 15.05 น. สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า ธนาคารกลางบราซิลกำลังเผชิญแรงกดดันและการตรวจสอบอย่างเข้มข้นเป็นพิเศษ จากการตัดสินใจสั่งชำระบัญชี (liquidate) Banco Master SA ซึ่งถือเป็นกรณีหายากของการที่ฝ่ายตุลาการเข้ามาแทรกแซงการตัดสินใจของหน่วยงานกำกับดูแล และอาจบั่นทอนความเชื่อมั่นด้านความแน่นอนทางกฎหมายของระบบกำกับดูแลสถาบันการเงิน

ทั้งศาลฎีกาบราซิลและศาลตรวจเงินแผ่นดิน (Audit Court) ต่างเรียกร้องข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับการตัดสินใจดังกล่าว โดยธนาคารกลางกำลังเผชิญเส้นตายในการชี้แจง การชำระบัญชีเกิดขึ้นหลังการสอบสวนกิจการของ Banco Master ต่อเนื่องหลายเดือน รวมถึงบทบาทของประธานเจ้าหน้าที่บริหารที่มีสายสัมพันธ์ทางการเมืองอย่าง ดาเนียล วอร์คาโร (Daniel Vorcaro) ซึ่งเคยถูกคุมขังราวหนึ่งเดือน ก่อนจะได้รับการปล่อยตัวโดยติดกำไลอิเล็กทรอนิกส์

ธนาคารกลางพบหลักฐานที่บ่งชี้ถึงความพยายามทุจริตในการเสนอขาย Banco Master ให้กับ Banco de Brasilia SA ซึ่งเป็นธนาคารที่รัฐบาลเขต Federal District เป็นเจ้าของ โดยผลการตรวจสอบถูกส่งต่อให้ตำรวจสหพันธรัฐและอัยการรัฐบาลกลาง ซึ่งได้ยื่นขอหมายจับวอร์คาโรและผู้บริหารรายอื่นเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน

นี่ถือเป็นครั้งแรกที่การตัดสินใจซึ่งอยู่ภายใต้อำนาจโดยตรงของธนาคารกลาง ถูกนำมาพิจารณาโดยศาลสูงสุดของประเทศ สะท้อนความท้าทายของผู้กำหนดนโยบายในการเดินเกมท่ามกลางเครือข่ายการเมืองที่ซับซ้อนในกรุงบราซิเลีย ซึ่งวอร์คาโรถูกมองว่าเชี่ยวชาญในการใช้ประโยชน์จากความเชื่อมโยงเหล่านี้มาโดยตลอด

วอร์คาโร ถูกกล่าวหาว่า ธนาคารของเขาสร้างธุรกรรมสินเชื่อปลอมขึ้นมา ก่อนจะนำไปขายให้ Banco de Brasilia ขณะที่ทีมทนายของเขาโต้แย้งว่า พอร์ตสินเชื่อที่ถูกสอบสวนไม่เคยถูกโอนจริง และธนาคารผู้ซื้อได้เข้าซื้อพอร์ตอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับคดี

ในช่วงต้นเดือนธันวาคม ผู้พิพากษาศาลฎีกา เดียส ทอฟโฟลี (Dias Toffoli) ได้เข้าควบคุมการสอบสวน หลังทนายฝ่ายจำเลยอ้างว่าการดำเนินการของตำรวจอาจกระทบต่อบุคคลที่มีเอกสิทธิ์คุ้มครองทางรัฐสภา โดยระหว่างการตรวจค้นบ้านของวอร์คาโร พบเอกสารเกี่ยวกับธุรกรรมอสังหาริมทรัพย์ที่เชื่อมโยงกับสมาชิกสภานิติบัญญัติ แม้ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับคดี Banco Master แต่ทอฟโฟลีเห็นว่าเอกสารดังกล่าวเพียงพอที่จะกำหนดให้การดำเนินการทางกฎหมายใด ๆ ต้องได้รับการพิจารณาล่วงหน้าโดยศาลนี้ ไม่ใช่ศาลชั้นต้น

ในช่วงคริสต์มาส ทอฟโฟลีได้นัดไต่สวนเผชิญหน้าวันที่ 30 ธันวาคม ระหว่างวอร์คาโร, เปาโล เอ็นรีเก คอสตา (Paulo Henrique Costa) อดีตประธาน Banco de Brasilia ที่ถูกปลดหลังคดีถูกเปิดเผย และ ไอล์ตอน เด อากีโน (Ailton de Aquino) ผู้อำนวยการฝ่ายกำกับดูแลของธนาคารกลาง

การนัดไต่สวนดังกล่าวเกิดขึ้นโดยไม่ได้รับการร้องขอจากตำรวจสหพันธรัฐหรืออัยการ โดยสำนักงานอัยการสูงสุดแนะนำไม่ให้ดำเนินการ โดยเห็นว่าการไต่สวนลักษณะนี้ควรเกิดขึ้นหลังจากสอบปากคำผู้เกี่ยวข้องเป็นรายบุคคลแล้วเท่านั้น

ทอฟโฟลีไม่ได้ให้คำอธิบายเพิ่มเติมถึงเหตุผลในการเรียกอากีโน ซึ่งมีหน้าที่ด้านการกำกับดูแล ไม่ใช่ผู้ตัดสินใจในเรื่องการขาย Banco Master ให้ Banco de Brasilia ด้านประธานธนาคารกลาง กาเบรียล กาลิโปโล (Gabriel Galipolo) ระบุว่า พร้อมเข้าชี้แจงต่อศาลฎีกา

“ในฐานะประธาน ผมพร้อมให้ข้อมูลต่อศาลฎีกาเช่นเดียวกับที่ได้มอบให้สำนักงานอัยการและตำรวจสหพันธรัฐ เรามีเอกสารครบถ้วน ทั้งการดำเนินการทุกขั้นตอน การประชุม การติดต่อสื่อสารทั้งหมด ผมพร้อมให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่กับการสอบสวน” เขากล่าวในการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม

ในวันเดียวกัน รัฐมนตรีศาลตรวจเงินแผ่นดิน โจนาแทน เด เชซุส (Jhonatan de Jesus) ได้เปิดการสอบสวนแยกต่างหากต่อธนาคารกลาง โดยอ้างถึงความเป็นไปได้ที่การกำกับดูแล Banco Master จะมีความบกพร่อง โดยระบุว่าการดำเนินการของธนาคารกลางอาจมีการละเลย และตอบสนองต่อสัญญาณการเสื่อมถอยทางการเงินของสถาบันล่าช้าเกินไป ซึ่งบ่อนทำลายประสิทธิภาพของกรอบกำกับดูแลและเพิ่มความเสี่ยงเชิงระบบ

นักวิจารณ์จำนวนมากเคยตั้งข้อสังเกตว่า ธนาคารกลางใช้เวลานานเกินไปในการสั่งชำระบัญชีธนาคารที่มีปัญหาชัดเจน ทั้งการสอบสวนของศาลฎีกาและศาลตรวจเงินแผ่นดินยังอยู่ภายใต้การปิดลับ

Banco Master เคยถูกมองว่าเป็นดาวรุ่งในภาคการเงินบราซิล โดยสามารถดึงดูดเงินลงทุนจากนักลงทุนรายย่อยหลายพันล้านเรียล ผ่านแพลตฟอร์มการลงทุน ด้วยการโปรโมตตราสารหนี้ว่ามีความปลอดภัย เพราะได้รับการค้ำประกันจากกองทุนคุ้มครองเงินฝากของบราซิล (FGC) ซึ่งคุ้มครองสูงสุด 250,000 เรียลต่อราย และไม่เกิน 1 ล้านเรียลภายใน 4 ปี

อย่างไรก็ดี การเปลี่ยนแปลงกฎของธนาคารกลางในเดือนธันวาคม 2023 ที่เข้มงวดการเข้าถึงกองทุน FGC ได้ทำลายโมเดลธุรกิจของ Master และการเปลี่ยนกฎครั้งที่สองในเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา จะกำหนดให้ธนาคารต้องสมทบเงินเข้ากองทุนตามระดับความเสี่ยง ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2026 เป็นต้นไป

แหล่งข่าวระบุว่า การชำระบัญชี Banco Master อาจสร้างภาระต่อกองทุน FGC สูงถึง 55,000 ล้านเรียล (ราว 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) หากธนาคารขนาดเล็กอื่น ๆ ล้มตามมา ซึ่งในกรณีนั้น กองทุนจะต้องได้รับการเติมเงินจากธนาคารขนาดใหญ่ของประเทศ

อ้างอิง : www.bloomberg.com