อาลัย “มาร์กาเร็ต แฮมิลตัน” ผู้เขียนโค้ดพามนุษย์เหยียบดวงจันทร์ เสียชีวิตแล้ว
วงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทั่วโลกร่วมไว้อาลัย สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ประกาศเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 ว่า มาร์กาเร็ต แฮมิลตัน (Margaret Hamilton) นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ผู้นำทีมพัฒนาซอฟต์แวร์การบินให้โครงการอะพอลโล ขององค์การนาซา เสียชีวิตแล้วเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2569 ในวัย 90 ปี
แฮมิลตัน เจ้าของคำว่า Software Engineering ที่คนทั่วโลกใช้มาจนถึงทุกวันนี้ มีผลงานตีพิมพ์กว่า 130 ชิ้น มีบทบาทสำคัญในการทำให้วิศวกรรมซอฟต์แวร์ได้รับการยอมรับเป็นศาสตร์เฉพาะทาง เธอทำงานที่ MIT ตั้งแต่ปี 2502 จนถึงช่วงกลางทศวรรษ 1970 หรือราวปี 2517 ก่อนผันตัวเป็นผู้ประกอบการด้านคอมพิวเตอร์และซีอีโอ
ผลงานตลอดชีวิตของแฮมิลตันได้รับการยกย่องด้วยรางวัลมากมาย รวมถึงเหรียญอิสรภาพประธานาธิบดีเมื่อปี 2559 จากบารัก โอบามา ซึ่งคำประกาศเกียรติคุณระบุว่า เธอนิยามรูปแบบใหม่ของวิศวกรรมซอฟต์แวร์ ช่วยจุดกำเนิดอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนประวัติศาสตร์มนุษยชาติไปตลอดกาล
เส้นทางของแฮมิลตันเริ่มจากการเกิดที่เมืองพาโอลี รัฐอินเดียนา ในปี 2479 จบปริญญาตรีคณิตศาสตร์ ก่อนย้ายมาบอสตันในปี 2502 ตามสามีที่มาเรียนกฎหมาย และได้งานชั่วคราวในภาควิชาอุตุนิยมวิทยาของ MIT ทำซอฟต์แวร์พยากรณ์อากาศร่วมกับเอ็ดเวิร์ด ลอเรนซ์ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นการเขียนโปรแกรมของเธอ
งานชิ้นนั้นยังส่งผลต่อผลงานทฤษฎีความอลวนของลอเรนซ์ในเวลาต่อมา จากนั้นเธอย้ายไปเป็นโปรแกรมเมอร์ที่ MIT Lincoln Laboratory ในปี 2504 เขียนซอฟต์แวร์ให้ระบบป้องกันภัยทางอากาศระบบแรกของสหรัฐฯ ซึ่งเป็นช่วงที่เธอเริ่มสนใจเรื่องความน่าเชื่อถือของซอฟต์แวร์ ซึ่งยังเป็นแนวคิดใหม่มากในยุคนั้น
ปี 2508 สามีของแฮมิลตันเห็นประกาศในหนังสือพิมพ์ว่าห้องปฏิบัติการเครื่องมือวัดของ MIT กำลังหาคนมาพัฒนาซอฟต์แวร์เพื่อ “ส่งมนุษย์ไปดวงจันทร์” เจ้าตัวสมัครด้วยความท้าทาย จนได้เป็นโปรแกรมเมอร์คนแรกของโครงการอะพอลโลที่ MIT รวมถึงเป็นโปรแกรมเมอร์หญิงคนแรกของโครงการ เริ่มจากซอฟต์แวร์สำหรับภารกิจไร้มนุษย์ ก่อนได้รับเลื่อนขึ้นนำทีมพัฒนาซอฟต์แวร์การบินสำหรับภารกิจที่มีมนุษย์
กระทั่งปี 2511 แฮมิลตันเป็นผู้ช่วยผู้อำนวยการดูแลทีมโมดูลควบคุมและบริการ โดยมีคนทำงานด้านซอฟต์แวร์อะพอลโลมากกว่า 400 คน
สิ่งที่ทำให้ชื่อของแฮมิลตันกลายเป็นตำนาน คือแนวคิดการเขียนโปรแกรมเชิงป้องกัน ซึ่งมีจุดเริ่มจากเหตุการณ์ที่เรียกกันว่า “ข้อผิดพลาดของลอเรน” เมื่อลูกสาววัย 4 ขวบของเธอเล่นเครื่องจำลองโมดูลควบคุมแล้วเผลอสั่งรันโปรแกรมก่อนปล่อยยานขณะอยู่กลางเที่ยวบินจำลอง จนระบบล่มทั้งหมด
แฮมิลตันเสนอให้แก้ไขซอฟต์แวร์เพื่อป้องกันความผิดพลาดนี้ แต่ถูกปฏิเสธด้วยเหตุผลว่านักบินอวกาศที่ผ่านการฝึกมาอย่างดีไม่มีทางพลาดแบบนั้น กระทั่งภารกิจอะพอลโล 8 ในปี 2511 จิม โลเวลล์ กดสั่งโปรแกรมเดียวกันกลางเที่ยวบินจริง ทำให้ข้อมูลนำทางหายไปทั้งหมด ทีมของเธอต้องถูกเรียกเข้าไปแก้ไข หลังจากนั้นข้อเสนอของเธอจึงถูกนำไปใช้
จุดสูงสุดมาถึงในภารกิจอะพอลโล 11 เดือนกรกฎาคม 2512 ไม่กี่วินาทีก่อนโมดูลอีเกิลจะลงจอดบนพื้นผิวดวงจันทร์ คอมพิวเตอร์บนยานส่งสัญญาณเตือนข้อผิดพลาด 1202 เนื่องจากระบบทำงานหนักเกินไปจากความผิดพลาดของสวิตช์ฮาร์ดแวร์ และมีความเป็นไปได้ว่าระบบจะรับมือขั้นตอนการลงจอดอันซับซ้อนไม่ไหว แต่เพราะทีมของแฮมิลตันออกแบบซอฟต์แวร์ให้จัดลำดับความสำคัญได้ ระบบจึงปิดงานเบื้องหลังที่ไม่จำเป็นเพื่อทุ่มทรัพยากรให้ภารกิจสำคัญ ศูนย์ควบคุมฮูสตันจึงเชื่อมั่นในซอฟต์แวร์ของเธอและอนุมัติให้เดินหน้าต่อ จนมนุษย์ได้เหยียบดวงจันทร์เป็นครั้งแรก
หลังยุคอะพอลโล แฮมิลตันก่อตั้งบริษัทซอฟต์แวร์แห่งแรกชื่อ Higher Order Software ในปี 2519 บนพื้นฐานแนวคิดการป้องกันข้อผิดพลาดและความทนทานต่อความผิดพลาด ก่อนตั้ง Hamilton Technologies ในอีกสิบปีต่อมา
ทั้งยังต่อสู้ตลอดชีวิตการทำงานเพื่อให้วิศวกรรมซอฟต์แวร์ได้รับการยอมรับ โดยแฮมิลตันเคยเล่าว่าเริ่มใช้คำว่า “software engineering” เพื่อแยกให้ชัดจากวิศวกรรมฮาร์ดแวร์และสาขาอื่น ซึ่งตอนที่เริ่มใช้คำนี้ครั้งแรกถูกมองว่าน่าขบขันและถูกล้อเล่นอยู่นาน ก่อนที่ซอฟต์แวร์จะได้รับความเคารพเทียบเท่าศาสตร์อื่นในที่สุด
ในช่วงบั้นปลาย แฮมิลตันกลายเป็นสัญลักษณ์ของผู้หญิงในวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยเฉพาะหลังภาพถ่ายที่เธอยืนข้างกองเอกสารโค้ดอะพอลโลของทีมซึ่งสูงเท่าตัวเอง กลายเป็นภาพไวรัลไปทั่วโลก ปี 2558 โค้ดอะพอลโลที่เธอร่วมพัฒนาถูกนำขึ้นเผยแพร่บน GitHub ทั้งชุด และปี 2560 เธอได้กลายเป็นตัวต่อเลโก้ในชุด Women of NASA ขณะที่โอลิวิเยร์ เดอ เว็ก ศาสตราจารย์แห่ง MIT กล่าวไว้อาลัยว่า เธอเป็นแรงบันดาลใจให้นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์และวิศวกรหลายรุ่น ตลอดอาชีพของเธออุทิศให้การป้องกันข้อผิดพลาดและสิ่งที่เธอเรียกว่าการรับมือกับสิ่งที่ไม่รู้
แฮมิลตันเสียชีวิตโดยมีลูกสาวลอเรน ลูกเขย หลานชาย 2 คน และเหลน 4 คน อยู่เบื้องหลัง โดยพิธีรำลึกจะจัดขึ้นที่เมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเซตส์ ในช่วงฤดูใบไม้ผลิปีหน้า
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- นาซา ปล่อยยาน Artemis II พามนุษย์โคจรรอบดวงจันทร์ ในรอบ 50 ปี
- NASA ลุยสร้างฐานทัพนิวเคลียร์ บนดวงจันทร์ สกัดดาวรุ่งจีน
- โนเบลฟิสิกส์ 2026 ตกเป็นของ ฟรานซิส ฮัลเซน ผู้ใช้น้ำแข็งขั้วโลกใต้ดักจับนิวทริโนจากห้วงจักรวาล
แหล่งข้อมูลอ้างอิง