คู่มือคนไทย เที่ยวประเทศเสี่ยง เช็กก่อนบิน ต้องลงทะเบียน ประกันคุ้มครองไหม เบอร์ที่ต้องเซฟไว้
เคส ฮลุน โซโล หายตัวที่ประเทศจอร์เจีย รวมถึงเหตุการณ์ดัง หมอสอง เคยโดนจับเรียกค่าไถ่ที่ประเทศมาลี ทำห้คนไทยจำนวนมากเพิ่งรู้ว่า การเดินทางไปประเทศที่คนไปกันน้อยมีต้นทุนความเสี่ยงสูงกว่าที่คิด เมื่อเกิดเรื่องขึ้นจริง สิ่งที่ช่วยให้การช่วยเหลือเริ่มได้เร็วคือการเตรียมตัวไว้ล่วงหน้า นี่คือสิ่งที่ควรทำก่อนออกเดินทาง
1. เช็กประกาศเตือนก่อนซื้อตั๋ว ไม่ใช่ก่อนบิน
กรมการกงสุลมีหน้า Travel Advisory บนเว็บไซต์ consular.mfa.go.th สำหรับเผยแพร่คำเตือนการเดินทาง ส่วนเว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศ mfa.go.th มีหน้าข้อควรรู้ก่อนเดินทางไปต่างประเทศ
เวลามีสถานการณ์รุนแรง กระทรวงจะออกประกาศคำแนะนำเป็นฉบับๆ เช่นกรณีความตึงเครียดในตะวันออกกลางเมื่อต้นปี 2569 ที่ออกประกาศแนะนำให้คนไทยในพื้นที่เสี่ยงโดยเฉพาะอิหร่านและอิสราเอลเร่งเดินทางออกจากพื้นที่ขณะที่สายการบินพาณิชย์ยังให้บริการอยู่ หรือกรณีการระบาดของอีโบลาเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 ที่แนะนำให้หลีกเลี่ยงการเดินทางไปคองโกและยูกันดาหากไม่จำเป็น
ประเด็นคือควรเช็กตั้งแต่ก่อนจ่ายเงินค่าตั๋วและค่าทัวร์ เพราะถ้ารู้ตอนใกล้บิน มักยกเลิกไม่ทันและเสียเงินฟรี
2. ลงทะเบียนคนไทยในต่างประเทศ
กรมการกงสุลมีระบบลงทะเบียนคนไทยในต่างประเทศ พร้อมแบบฟอร์มบนเว็บไซต์ consular.mfa.go.th ระบบนี้ออกแบบมาสำหรับคนไทยที่ไปพำนักในต่างประเทศเป็นหลัก แต่ข้อมูลที่ลงไว้ช่วยให้สถานทูตรู้ว่ามีคนไทยอยู่ในพื้นที่ไหนบ้างเมื่อเกิดเหตุ
สำหรับคนที่ไปทริปสั้น สิ่งที่ทำได้และได้ผลจริงคือแจ้งกำหนดการเดินทางให้สถานเอกอัครราชทูตที่ดูแลประเทศนั้นทราบก่อนเดินทาง โดยเฉพาะเมื่อไปประเทศที่ไม่มีสถานทูตไทยตั้งอยู่ ซึ่งจะมีสถานทูตในประเทศใกล้เคียงดูแลแทน
3. เบอร์ที่ต้องเซฟไว้ในเครื่อง
Call Center กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ โทร 0 2572 8442 เปิดตลอด 24 ชั่วโมง ศูนย์นี้ให้บริการข้อมูลด้านกงสุลทุกมิติ และเมื่อเกิดภาวะวิกฤติจะถูกยกระดับขึ้นเป็นศูนย์ประสานงานและแก้ไขปัญหาในภาวะวิกฤติ นอกจากทางโทรศัพท์ยังให้บริการผ่านแอปพลิเคชัน Thaiconsular ทั้งระบบ Android และ iOS
ส่วนกองคุ้มครองและดูแลผลประโยชน์คนไทยในต่างประเทศ ติดต่อโดยตรงได้ที่ 02 575 1023 กองนี้ตั้งอยู่ที่ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา อาคารรัฐประศาสนภักดี อาคารบี ฝั่งทิศตะวันออก ชั้น 7 ถนนแจ้งวัฒนะ
กรมการกงสุลยังเผยแพร่หมายเลขฉุกเฉินของสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ไทยทั่วโลกไว้บนเว็บไซต์ โดยอัปเดตชุดล่าสุดสำหรับปี 2569 ครอบคลุมหลายภูมิภาคทั่วโลก
สิ่งที่คนมักลืมคือเซฟเบอร์แบบที่ใช้ได้ตอนไม่มีเน็ต ควรจดใส่กระดาษพกติดตัวด้วย และบันทึกเบอร์แบบมีรหัสประเทศ +66 นำหน้าเสมอ
4. ประกันเดินทาง ต้องอ่านข้อยกเว้นให้ครบ
ประกันเดินทางทั่วไปที่ซื้อกันก่อนบินไม่ได้คุ้มครองทุกอย่าง ตัวอย่างข้อยกเว้นมาตรฐานของกรมธรรม์ MSIG ครอบคลุมถึงสงคราม การรุกราน สงครามกลางเมือง การปฏิวัติ การจลาจล การก่อความวุ่นวายหรือต่อต้านรัฐบาล การประกาศกฎอัยการศึก และการก่อการร้าย บริษัทอื่นก็ระบุคล้ายกันว่าไม่คุ้มครองความเสียหายจากสงคราม การจลาจล การปฏิวัติ การก่อการร้าย หรือภัยนิวเคลียร์
ที่สำคัญกว่านั้นคือบางกรมธรรม์ไม่คุ้มครองการเดินทางไปบางประเทศเลย กรมธรรม์ MSIG Travel Easy ระบุว่าไม่คุ้มครองผู้ที่เดินทางไปหรือเดินทางภายในประเทศอัฟกานิสถาน อาเซอร์ไบจาน คิวบา อิรัก อิสราเอล คีร์กีซสถาน เลบานอน ลิเบีย นิการากัว เกาหลีเหนือ ปากีสถาน ปาเลสไตน์ ซีเรีย ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน อุซเบกิสถาน และอิหร่าน ส่วนกรมธรรม์ Travel Protect ไม่คุ้มครองการเดินทางไปคิวบา อิหร่าน ซีเรีย ยูเครน เบลารุส โซมาเลีย ซูดาน เซาท์ซูดาน สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ซิมบับเว และประเทศที่ถูกคว่ำบาตร
ลองเทียบกับทริปของหมอสองที่เริ่มจากอัฟกานิสถานและปากีสถาน ทั้งสองประเทศอยู่ในรายชื่อที่กรมธรรม์ฉบับหนึ่งไม่คุ้มครอง หมายความว่าซื้อประกันไปก็อาจเคลมไม่ได้ตั้งแต่ต้น
ก่อนซื้อจึงต้องเปิดหน้าข้อยกเว้นอ่านจริง ดูสองเรื่องเป็นอย่างน้อย คือรายชื่อประเทศที่ไม่คุ้มครอง และเงื่อนไขเรื่องสงครามกับการก่อการร้าย ถ้าปลายทางอยู่ในรายชื่อ ต้องหาบริษัทที่รับหรือซื้อความคุ้มครองเพิ่มเป็นกรณีพิเศษ
5. ประกันลักพาตัวเรียกค่าไถ่ มีจริงไหม
มีจริง แต่เป็นคนละผลิตภัณฑ์กับประกันเดินทาง เรียกว่า Kidnap and Ransom Insurance หรือ K&R เป็นประกันวินาศภัยที่คุ้มครองกรณีถูกลักพาตัวเรียกค่าไถ่ โดยบริษัทประกันเป็นผู้จ่ายค่าไถ่ให้
ความคุ้มครองไม่ได้เน้นการชดเชยเป็นเงินอย่างเดียว แต่เน้นการจัดการสถานการณ์เฉพาะหน้าด้วยการส่งทีมผู้เชี่ยวชาญเข้าไปดูแล ครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการรักษาร่างกายและจิตใจของตัวประกัน รวมถึงเงินค่าไถ่ ทั้งนี้ความคุ้มครองขึ้นอยู่กับลักษณะเหตุการณ์
ตลาดนี้เริ่มจาก Lloyd’s of London ที่ขายกรมธรรม์ประกันความเสี่ยงจากการลักพาตัวเป็นครั้งแรกในปี 1932 หลังเหตุการณ์ลักพาตัวบุตรชายของลินด์เบิร์ก
ข้อจำกัดคือ K&R ไม่ใช่สินค้าที่วางขายทั่วไปแบบซื้อออนไลน์ก่อนบิน 2 ชั่วโมง ทั่วไปเป็นกรมธรรม์เฉพาะทางที่ขายผ่านนายหน้าให้องค์กรหรือบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงเป็นหลัก นักท่องเที่ยวทั่วไปที่สนใจต้องสอบถามนายหน้าประกันวินาศภัยโดยตรง
เช็กลิสต์ก่อนออกเดินทาง
- เปิดหน้า Travel Advisory ของกรมการกงสุลก่อนจ่ายค่าตั๋วและค่าทัวร์
- โหลดแอป Thaiconsular ไว้ในเครื่อง
- เซฟเบอร์ 0 2572 8442 และเบอร์ฉุกเฉินของสถานทูตที่ดูแลประเทศปลายทาง พร้อมจดใส่กระดาษพกไว้
- อ่านข้อยกเว้นกรมธรรม์ทั้งหน้า โดยเฉพาะรายชื่อประเทศที่ไม่คุ้มครอง
- ถ่ายรูปหน้าพาสปอร์ตและกรมธรรม์เก็บไว้ในอีเมล
- ส่งกำหนดการเดินทางให้คนที่บ้าน 1 คน ระบุชื่อบริษัททัวร์ ชื่อไกด์ และเบอร์ติดต่อ
- นัดกับคนที่บ้านว่าจะรายงานตัวทุกกี่วัน และตกลงกันว่าถ้าเงียบเกินกี่วันให้เริ่มติดต่อสถานทูต
ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด เพราะในเคสหมอสอง สิ่งที่ทำให้เรื่องเข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือคือการที่คนใกล้ชิดสังเกตเห็นว่าขาดการติดต่อไปหลายวัน
ที่มา: กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ, กระทรวงการต่างประเทศ, ไทยพีบีเอส, ไทยพับลิก้า, insurancethai.net, เอกสารเงื่อนไขกรมธรรม์ MSIG และบริษัทประกันภัย
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง