เครียดนัก..มักแก่เร็ว

“ทำไมบางคนอายุเท่ากัน…แต่ดูแก่กว่ากัน 10 ปี”

ช่วงหนึ่ง…หมอในฐานะศัลยแพทย์ตกแต่งเคยสงสัยว่า ทำไมคนอายุ 50 ปีเหมือนกัน บางคนดูเหมือนอายุ 40 แต่บางคนกลับดูเหมือน 60 ทั้งที่เกิดปีเดียวกันแท้ๆ

จากการที่หมอมีโอกาสได้พบคนไข้หลายพันคน และยิ่งเจอคนมากขึ้น หมอก็ยิ่งพบว่าความแก่ไม่ได้เดินตามปฏิทินเสมอไป

บางคนอายุ 70 ปี แต่ผิวพรรณสดใส ดวงตามีพลัง เดินคล่อง หัวเราะง่าย พูดคุยแล้วรู้สึกเหมือนคนวัย 50 ในขณะที่บางคนอายุเพียง 45 ปี แต่ใบหน้าเต็มไปด้วยความเหนื่อยล้า สายตาดูอ่อนแรง และดูแก่กว่าวัยอย่างเห็นได้ชัด

ในทางการแพทย์มีคำว่า “Chronological Age” หรืออายุตามปฏิทิน และ “Biological Age” หรืออายุทางชีวภาพ ซึ่งสะท้อนสภาพจริงของร่างกาย

นั่นหมายความว่า คนอายุ 60 ปี อาจมีร่างกายเหมือนคนอายุ 45 ในขณะที่คนอายุ 45 ปี อาจมีร่างกายเหมือนคนอายุ 60 ก็ได้ครับ

แล้วอะไรคือสิ่งที่ทำให้เกิดความแตกต่างนี้

งานวิจัยด้าน Longevity ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พบคำตอบที่น่าสนใจมากครับ นั่นคือ “การอักเสบเรื้อรัง” หรือ Chronic Inflammation การอักเสบชนิดนี้ไม่ได้ทำให้ปวด ไม่ได้ทำให้มีไข้ และมักไม่มีอาการอะไรเลย จนหลายคนไม่รู้ตัว แต่มันเกิดขึ้นเงียบๆ ทุกวัน จากความเครียดสะสม การนอนน้อย ความกังวลเรื้อรัง การโกรธ การใช้ชีวิตที่เร่งรีบเกินไป รวมถึงพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกายที่ไม่สมดุล

ในวงการแพทย์มีคำเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “Inflammaging” หรือ Inflammation + Aging คือ การอักเสบที่เร่งความแก่ เมื่อร่างกายอยู่ในภาวะนี้นานๆ คอลลาเจนจะเสื่อมเร็วขึ้น เซลล์ฟื้นฟูตัวเองช้าลง หลอดเลือดแข็งเร็วขึ้น ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง และอวัยวะต่างๆ เสื่อมเร็วขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ “ความเครียด” ไม่ได้ทำร้ายแค่ความรู้สึก มันเปลี่ยนชีววิทยาของร่างกายจริงๆ

เมื่อเราเครียดต่อเนื่อง ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมน Cortisol สูงอยู่ตลอดเวลา ในระยะสั้น Cortisol มีประโยชน์ ช่วยให้เรารับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า แต่ในระยะยาวมันกลับเร่งความเสื่อมของร่างกาย ทำลายมวลกล้ามเนื้อ เพิ่มไขมันสะสม ลดการสร้างคอลลาเจน รบกวนการนอน และเพิ่มการอักเสบในระดับเซลล์

บางครั้ง… สิ่งที่ทำให้เราแก่เร็วที่สุดอาจไม่ใช่กาลเวลา แต่คือความเครียดที่เราแบกไว้ทุกวัน.