หมึกยักษ์ร่วมมือกับปลา ช่วยกันล่าเหยื่อ มีหน้าที่ชัดเจน มีผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน
เรื่องน่าทึ่งในธรรมชาติ หมึกยักษ์และปลาผนึกกำลังกันเพื่อล่าเหยื่อ พวกมันมีสายบังคับบัญชาที่ซับซ้อนและสามารถทำงานร่วมกันเป็นทีมได้แม้จะต่างสายพันธุ์กันก็ตาม
ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์มักได้รับรายงานเรื่องที่ดูเหมือนจะปกติแต่ก็น่าสงสัยอยู่บ้างนั่นคือ หมึกยักษ์ (Octopus) เดินอยู่ตามแนวปะการังเพื่อหาอาหาร และมันไม่ได้อยู่ตัวเดียว มีปลาจำนวนมากว่ายตามไปพร้อมกับมัน ปรากฏการณ์นี้พบเห็นได้ในทะเลหลายแห่งทั่วโลก
แต่มันคืออะไรกันแน่? นักวิทยาศาสตร์ทราบดีอยู่แล้วว่าหมึกยักษ์เป็นสัตว์ที่ฉลาด แต่ไม่แน่ใจเรื่องการเข้าสังคมหรือการมีปฏิสัมพันธ์กับสัตว์อื่น ๆ เท่าไหร่ งานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่บนวารสาร Nature Ecology & Evolution เสนอแนะว่า หมึกยักษ์เป็นผู้นำการล่าโดย ‘สั่งการ’ ปลาที่เป็นผู้ติดตามให้ลงมือจัดการ
“การสังเกตการล่าเหล่านี้ในใต้น้ำนั้นช่างน่าตื่นตาตื่นใจจริง ๆ เพราะมีหลายสิ่งหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกันที่ตรงหน้าเรา ผมรู้สึกโชคดีจริง ๆ ที่ได้เห็นสิ่งนี้” ดร. Simon Gingins กล่าว
ทีมวิจัยได้ลงภาคสนามด้วยการดำน้ำลึกในทะเลแดง ณ ที่นั่นพวกเขาสามารถติดตามกลุ่มนักล่าทั้งหมด 13 กลุ่มโดยการใช้เวลาดำน้ำกว่า 120 ชั่วโมง ซึ่งวิดีโอบางส่วนได้แสดงให้เห็นเหตุการณ์พิเศษที่ซ่อนอยู่ การวิเคราะห์เชิงลึกในภาพกว้าง ๆ ในการเคลื่อนไหวของสัตว์ ทีมวิจัยพบว่าหมึกยักษ์มักจะอยู่ตรงกลางฝูงล่าเหยื่อ
.
และที่น่าทึ่งก็คือมันดูเหมือนจะเป็นผู้ตัดสนใจว่าจะย้ายไปที่ใหม่หรือไม่ หรือจัดการกับเหยื่อเมื่อไหร่ ตอนไหน และที่ใด เมื่อหมึกยักษ์เคลื่อนไหว ปลาก็เคลื่อนไปตาม โดยปลา Blue goatfish มักจะเป็นปลาที่พบได้บ่อยในกลุ่มนักล่านี้ มันมักจะได้รับหน้าที่สอดส่องหาตำแหน่งและสำรวจบริเวณด้านหน้า
“พวกมันทำหน้าที่เหมือนเป็นเรดาร์สำหรับหมึกยักษ์” Eduardo Sampaio นักพฤติกรรมสัตว์แห่งสถาบัน Max Planck กล่าว “หมึกยักษ์ไม่จำเป็นต้องเคลื่อนที่ไปมาเพื่อล่าเหยื่อแบบคาดเดา มันแค่มองไปที่ ปลา Blue goatfish และเมื่อปลาหยุดลงที่จุดใดจุดหนึ่ง หมึกยักษ์ก็รู้ว่ามีบางอย่างที่น่าสนใจ”
ปลากะรังบั้ง (Blacktip grouper) ก็เป็นอีกหนึ่งสายพันธุ์ที่มีบทบาทสำคัญ ซึ่งมันมักโดนหมึกยักษ์ ‘ต่อย’ บ่อยที่สุดเนื่องจากมันมักจะพยายามขโมยเหยื่อจากคนอื่น ๆ แต่อย่างไรก็ตามมันมีความสามารถที่กลุ่มต้องการอยู่ก็คือ ช่วยต้อนเหยื่อไว้ที่จุดเดียวและส่งสัญญาณว่าพื้นที่แห่งนั้นอาจเป็นแหล่งการล่าใหม่
หากปลากะรังบั้งเคลื่อนไหว มันก็จะกระตุ้นให้ปลาตัวอื่น ๆ รวมถึงหมึกยักษ์เคลื่อนไหวเช่นเดียวกัน “เป็นสัญญาที่ชัดเจนมาก” Sampaio บอก เขาเปรียบเทียบว่ามันเหมือนกับหน่วยงานเฉพาะกิจที่มีทั้งลำดับชั้นในการบังคับบัญชา ความยืดหยุ่น และความเชี่ยวชาญ
นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าการทำงานร่วมกันนี้ให้ประโยชน์ต่อสมาชิกทั้งกลุ่ม โดยเพิ่มโอกาสประสบความสำเร็จในการล่ามากกว่าเมื่อเทียบกับแต่ละสายพันธุ์ล่าเหยื่อเพียงลำพัง แต่ยังไงก็ตามทีมวิจัยยังไม่สามารถระบุได้ว่าปลาหรือหมึกยักษ์แต่ละตัว จะกลับมาทำงานร่วมกันเป็นประจำหรือไม่
กล่าวอีกอย่าง หมึกยักษ์ A มักจะทำงานร่วมกับปลาตัว A เสมอ ๆ หรือไม่ การทำความเข้าใจความสัมพันธ์เหล่านี้อาจทำให้นักวิทยาศาสตร์เห็นปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนในสังคมเพิ่มขึ้นไปอีกระดับ ซึ่งอาจแสดงให้เห็นว่สัตว์แต่ละตัว ‘จดจำ’ เพื่อนร่วมงานได้ดีเพียงใด (เช่นตัวนี้ทำงานดี อีกตัวทำงานแย่)
“สิ่งแปลกใหม่จริง ๆ ก็คือมีสัตว์ที่แตกต่างกันมากที่รวมกลุ่มกันเป็นหนึ่ง โดยมีบุคคลประเภทต่าง ๆ ที่มีบทบาทต่างกัน นั่นเป็นสิ่งที่เราไม่เคยศึกษาพฤติกรรมของสัตว์ในวงกว้างมาก่อน” Iain Couzin นักชีววิทยาวิวัฒนาการและผู้อำนวยการสถาบันพฤติกรรมสัตว์ Max Planck ในเยอรมนี กล่าว
ที่มา
https://www.nature.com/articles/s41559-024-02525-2
https://www.iflscience.com/octopuses-form-hunting-packs…
https://www.popsci.com/…/octopus-and-fish-hunt-together/
https://www.newscientist.com/…/2448908-octopuses-and…/
Photo: Eduardo Sampaio and Simon Gingins