กำเนิด สคบ. หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคไทย และหน้าที่ตามกฎหมายขายตรง
“สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค” หรือเรียกโดยย่อว่า “สคบ.” เป็นหน่วยงานหลักในการคุ้มครองผู้บริโภค ปัจจุบันเป็นหน่วยงานระดับ “กรม” ในสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี ตั้งแต่วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2542
จากเอกชน ถึงภาครัฐ
ปี 2512 สหพันธ์องค์การผู้บริโภคระหว่างประเทศ องค์กรอิสระที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง ที่จัดตั้งโดยสมาคมผู้บริโภคของประเทศต่างๆ มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาชักชวนองค์การเอกชนในไทยให้มีการจัดตั้ง “สมาคมผู้บริโภค” แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ เนื่องจากยังไม่พร้อมที่จะดำเนินงาน
หากสหพันธ์องค์การผู้บริโภคระหว่างประเทศ ยังพยายามชักชวนโดยส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาไทยอีกหลายครั้ง จนองค์การเอกชนไทยได้จัดตั้ง “คณะกรรมการศึกษาและส่งเสริมผู้บริโภค” เพื่อศึกษาปัญหาของผู้บริโภค ในปี 2514 และมีวิวัฒนาการเรื่อยมา
ปี 2519 รัฐบาล ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ( ดำรงตำแหน่ง 14 มีนาคม 2518 – 20 เมษายน 2519) ได้จัดตั้ง “คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค” มี พลตรี ประมาณ อดิเรกสาร รองนายกฯ เป็นประธานกรรมการ แต่ก็เพียงช่วงเวลาสั้นๆ และเลิกราไปพร้อมกับรัฐบาลชุดนี้
ถึงสมัยรัฐบาล พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ (ดำรงตำแหน่ง 11 พฤศจิกายน 2520 – 3 มีนาคม 2523) จึงจัดตั้ง “คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค” ขึ้นอีกครั้ง มีนายสมภพ โหตระกิตย์ รองนายกฯ เป็นประธานกรรมการปฏิบัติงาน ครั้งนี้มีการศึกษามาตรการการคุ้มครองผู้บริโภค, การจัดหน่วยงานรัฐเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค, การพิจารณายกร่างกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ฯลฯ
กำเนิด สคบ.
รัฐบาลพลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ ได้นำเสนอต่อรัฐสภา ซึ่งมีมติเห็นชอบเป็นเอกฉันท์ให้ตราเป็นกฎหมายได้ จนเกิดเป็น “พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522” และ “สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค” สังกัดสำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ทั้งกำหนดให้มีคณะกรรมการ 3 คณะ ได้แก่ คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค, คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณา และคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก
ต่อมาก็มีกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคเพิ่มขึ้น เช่น “พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2541” ที่ยกฐานะสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคเป็นหน่วยงานระดับกรม สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี และเพิ่มคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา ขึ้นอีก 1 คณะ
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2556 ที่แก้ไขเพิ่มเติม ให้คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยหรือประนีประนอมข้อพิพาทเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิผู้บริโภค, การกำหนดให้มีการคุ้มครองอันตรายแก่ผู้บริโภคด้านต่างๆ ฯลฯ
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 การปรับปรุงบทบัญญัติเรื่องอำนาจและหน้าที่ของคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค เช่น ให้เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคมีอำนาจดำเนินคดีแทนผู้บริโภค, ปรับปรุงอัตราโทษปรับให้เป็นปัจจุบัน เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับความคุ้มครองอย่างเหมาะสม ฯลฯ
อำนาจหน้าที่ ตาม “กฎหมายขายตรง”
นอกจากอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคฉบับต่างๆ แล้ว ตาม “พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545” สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครอผู้บริโภค ยังมีอำนาจหน้าที่ในการคุ้มครองผู้บริโภค ดังนี้
1. เป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการขายและการตลาดแบบตรง และอนุกรรมการที่คณะกรรมการขายและการตลาดแบบตรงแต่งตั้งตรวจสอบข้อเท็จจริงและการแสวงหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน การรวบรวมเอกสารหลักฐานต่างๆ การวินิจฉัยข้อกฎหมายพร้อมเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการฯ และเป็นอนุกรรมการฯ แต่งตั้ง ในการพิจารณาเรื่องราวร้องทุกข์จากผู้เบริโภค การแจ้งโฆษณา ข่าวสารเกี่ยวกับสินค้า/บริการ, การกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจ
2. ทำหน้าที่ในการรับคำขอจดทะเบียนการประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรง ตรวจสอบ กลั่นกรองเสนอความเห็นต่อนายทะเบียน ซึ่งได้แก่ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ในการจดทะเบียนดังกล่าว
3. ติดตามสอดส่องพฤติกรรมในการประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรงรวมทั้งการบังคับใช้กฎหมายและการดำเนินคดีอาญาแก่ผู้กระทำความผิด หรือฝ่าฝืนกฎหมายและเปรียบเทียบความผิด
4. รับเรื่องราวร้องทุกข์จากผู้บริโภคที่ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหาย อันเนื่องมาจากการกระทำของผู้ประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรง รวมทั้งการแก้ไขปัญหาให้แก่ผู้บริโภคที่ได้รับความเสียหาย เช่น การเจรจาไกล่เกลี่ย หรือการดำเนินคดีละเมิดสิทธิผู้บริโภค
อ่านเพิ่มเติม ：
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
ไม่ระบุชื่อผู้เขียน. “ประวัติหน่วยงาน” ในhttps://www.ocpb.go.th
ไม่ระบุชื่อผู้เขียน.สคบ. กับการคุ้มครองผู้บริโภค, สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2567.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 17 ตุลาคม 2567
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : กำเนิด สคบ. หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคไทย และหน้าที่ตามกฎหมายขายตรง
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com