ภูมิปัญญาการเก็บเมล็ดบัวกระด้งแบบลอยน้ำเพื่อขยายพันธุ์บัว
คุณสีไพร ศรีแสงทรัพย์ เจ้าของสวนบัวสีไพร คลอง 13 จังหวัดปทุมธานี ก่อนจะมาเป็นสวนสีไพรบัวกระถางเงินล้านนั้น คุณสีไพรล้มเหลวจากอาชีพปลูกผัก มีหนี้สินนับล้าน ได้หันไปรับจ้างส่งบัวกระถางไปขายตามตลาด จนสังเกตเห็นว่า บัวกระถางเป็นพืชที่มีอนาคต ขายได้ทั้งปี จึงตัดสินใจลงทุนปลูกบัวกระถางขายเอง ด้วยเงินเพียง 4,500 บาท เพื่อซื้อกระถาง และสายพันธุ์บัวต่างๆ มาทดลองปลูก ไม่ว่าจะเป็น ทั้งบัวผัน บัวเผื่อน บัวฉัตร บัวหลวง และบัวสีต่าง ๆ มาขยายพันธุ์ ท่ามกลางเสียงคัดค้านของญาติพี่น้อง คุณสีไพรอดทนและมุ่งมั่น ลองผิดลองถูกอยู่นานจึงประสบความสำเร็จ จากจุดเริ่มต้น 4,500 บาท คุณสีไพรสามารถขายบัวได้ถึง 700 กระถาง มีทั้งบัวตัดดอก และบัวกระด้ง มีรายได้และความเชี่ยวชาญมากขึ้น โดยบัวของคุณสีไพรนั้นปลูกทั้งในกระถางและในนาข้าวอีกด้วย ในช่วงแรกนั้นคุณสีไพรเช่านา 5 ไร่ เพื่อปลูกบัวกระถาง เมื่อรายได้มากขึ้น จึงเช่าที่มากขึ้นอีกเป็น 80 ไร่ เป็นการเติบโตของสวนบัวสีไพรแบบค่อยเป็นค่อยไป จนถึงปัจจุบันคุณสีไพรพื้นที่ปลูกบัวมากขึ้น และยังมีที่ของตนเองแล้วมากกว่า 10 ไร่ มีบัวกระถางหลักแสนกระถาง สามารถส่งไปจำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ สร้างรายได้ปีละหลายล้านบาท
บัวกระด้ง?หรือเรียก บัววิคตอเรีย เป็นบัวที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในสายพันธุ์บัวทุกชนิด มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้ จัดเป็นพืชน้ำล้มลุกที่มีรากอวบขาวจำนวนมาก และลำต้นหรือเรียกหัวบัวอยู่ในดินใต้น้ำ มีก้านใบแทงผ่านน้ำ และมีหนามยาวทั่วก้าน และส่วนใบที่อยู่เหนือน้ำ ใบมีลักษณะวงกลม กว้างประมาณ 1-2 เมตร ขอบใบตั้งขึ้นเหมือนกระด้ง สูง 2-4 นิ้ว จึงเป็นชื่อที่คนไทยเรียกว่า บัวกระด้ง ใบด้านบนที่เป็นใบอ่อนจะมีลักษณะสีน้ำตาล ใบด้านบนที่เป็นใบแก่จะมีสีเขียวสด สีใบด้านล่างจะมีสีน้ำตาลแดง และตั้งแต่ส่วนที่พับเป็นขอบจนถึงส่วนด้านล่างใบที่อยู่ในน้ำจะมีหนามทั่วทั้งใบดอกมีสีขาว และเปลี่ยนเป็นสีชมพู ชมพูเข้ม จนถึงม่วงแดง ตามอายุของดอก ผิวของกาบดอกที่หุ้มดอกจะมีหนาม เมื่อบานกาบดอกจะลอยบนน้ำ และชูดอกบานไว้ด้านบน ดอกจะบานในช่วงพลบค่ำจนถึงรุ่งเช้า และส่งกลิ่นหอมเมื่อเข้าใกล้ ซึ่งเมล็ดบัวจะอยู่ในฝักบัว ดอกบัวกระด้งที่ได้รับการผสมพันธุ์อย่างสมบูรณ์แล้ว ดอกจะลอยอยู่บนผิวน้ำ และจะเปลี่ยนสภาพจากดอกเป็นฝักประมาณ 5-7 วัน หลังจากนั้น จะจมลงใต้น้ำนานประมาณ 3 สัปดาห์ เมื่อเมล็ดแก่ฝักจะลอยขึ้นมา โดยธรรมชาติ เมล็ดที่แยกจากฝักจะลอยไป และส่วนหนึ่งจะจมอยู่ก้นสระบัว เมล็ดบัวพักตัวพร้อมที่จะงอกเป็นต้น
การขยายพันธุ์บัวกระด้งแตกต่างจากบัวสายพันธุ์อื่น เนื่องจากต้องใช้เมล็ดเท่านั้น โดยทั่วไปเกษตรกรผู้ปลูกบัวกระด้งมักจะตัดฝักขึ้นมาหมักในภาชนะที่ใส่น้ำท่วมฝักนานประมาณ2สัปดาห์ เมื่อฝักเน่า เมล็ดบัวที่มีสารเจลาตินห่อหุ้มอยู่จะแยกตัวออกมา เมล็ดบัวกระด้งที่คุณภาพดีจะจมลงก้นภาชนะ จึงค่อยนำเมล็ดมาล้างกรอง เพื่อลดขั้นตอนในการตัดผักบัวกระด้ง และลดปัญหาฝักบัวจมหายก่อนที่จะตัดมาขยายพันธุ์ คุณสีไพรจึงได้คิดค้นวิธีในเก็บเมล็ดพันธุ์บัวกระด้งให้สะดวกมากยิ่งขึ้น
ในการเก็บเมล็ดเพื่อของบัวกระด้ง หรือ บัววิคตอเรียนั้น เพื่อขยายพันธุ์ ขั้นตอนแรก ต้องนำตาข่ายเขียว มาตัดและเย็บให้เป็นถุง ขนาดใหญ่กว่าฝักบัวกระด้ง จากนั้นนำไปครอบดอกบัวกระด้งดอกที่หุบใกล้โรย ผูกถุงตาข่ายกับขวดพลาสติกมัดไว้กับก้านดอก กระทั่งดอกแก่จัด หลุดจากก้าน จะได้เมล็ดบัวกระด้งอยู่ภายในถุง และประโยชน์ ของการผูกขวดพลาสติกไว้ก็คือ ไม่ว่าน้ำพัดขวดลอยไปที่ไหนก็จะสามารถตามไปเก็บได้ ทำให้สามารถเก็บเมล็ดพันธุ์ของบัวกระด้งได้มากขึ้น หลังจากได้เมล็ดบัวกระด้งในถุงตาข่ายแล้ว จะนำไปเพาะขยายพันธุ์บ่ออนุบาลหรืออ่างอนุบาลไว้ประมาณ 10 - 20 วันบัวกระด้งจึงจะเกิดหน่อใหม่ขึ้นมา หลังจากนั้นจึงย้ายไปปลูกที่กระถางหรือสระที่เตรียมไว้