ล่างแค่ไหนถามใจดู? เมื่อเซ็กซ์ตลาดล่างกลายเป็นรสนิยมไลฟ์สไตล์มากกว่าฐานะทางเศรษฐกิจ
ในพ.ศ. 2561 อาจารย์เดชรัต สุขกำเนิด อธิบายความหมายและนัยของตลาดล่างไว้น่าสนใจว่า 'ตลาดล่าง' ในฐานะศัพท์ทาง เศรษฐกิจมาจาก Lower market ที่หมายถึง กลุ่มเป้าหมายหรือลักษณะสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มน้อย หรือมีกำไรต่อหน่วยต่ำ แต่มีปริมาณหรือยอดขายมาก ขณะเดียวกันก็กลายการบริโภคเชิงสัญญะในโลกทุนนิยม ตลาดล่างเป็นส่วนหนึ่งของสถานภาพสังคม และกลุ่มอ่อนไหวเปราะบางต่อการถูกเหยียด เช่นกลุ่มวัฒนธรรมแว้นซ์ สก๊อย ทั้งที่ไม่ว่ากลุ่มใดก็ไม่ควรถูกเหยียดหรือมาเหยียดกัน [1]
'ตลาด' ในฐานะสถานภาพทางสังคมในโลกทุนนิยมจึงไม่ต่างไปจาก Pyramid of Capitalist System
เช่นเดียวกับ อาจารย์วิเลิศ ภูริวัชร ระบุว่า 'ตลาดล่าง' หมายถึงกลุ่มลูกค้าที่มีรายได้น้อยมาจากคำว่า Lower income ตามการแบ่งส่วนตลาดจากรายได้ 6 ประเภท[2] คือ
Upper upper คือราชวงศ์ ชนชั้นเจ้า เศรษฐีเก่า Lower upper คือเศรษฐีใหม่ Upper middle คือผู้บริหาร ผู้จัดการ Lower middle คือชนชั้นกลางรายได้ต่ำ ไม่ใช่ใครที่ไหนก็มนุษย์เงินเดือน หนุ่มสาวออฟฟิศ ที่ชอบกินกาแฟสตาร์บัคส์ นั่งรถไฟฟ้า แห่ช้อปของเซลล์นั่นเอง Upper lower คือกลุ่มชนชั้นล่างที่มีรายได้สูง เช่น ผู้ใช้แรงงานรายวัน Lower lower คือ คนว่างงาน คนไร้ฝีมือ ผู้ที่ต้องอาศัยเงินประกันสังคมจากรัฐ ซึ่งการศึกษาตลาดหรือพฤติกรรมผู้บริโภคโดยจัดประเภทตามปัจจัยรายได้เท่านั้นอาจารย์วิเลิศบอกว่า เป็นเรื่องที่ล้าสมัยแล้วในแวดวงการตลาด เพราะมีปัจจัยอื่นๆ มากมายในการแบ่งส่วนตลาดเช่น บุคลิกลักษณะส่วนบุคคล แรงจูงใจ ความต้องการ[3]
ย้อนไป 10 ปี พ.ศ. 2551 อาจารย์ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์ได้เสนองานวิจัยเรื่อง 'หนังสือโป๊ตาดล่าง: ความรู้ มายาคติ และจินตนาการในเรื่องเพศ' เสนอว่า ในช่วงที่ไฟฟ้าและอินเทอร์เน็ตเป็นช่องทางสื่อสารหลัก และเป็นช่องทางในการเข้าถึงสื่อที่สัมพันธ์กับเซ็กซ์ (ซึ่ง iPhone 2G ก็เพิ่งออกใน พ.ศ. 2550 และผู้คนยังใช้เน็ตที่ร้านและบ้านกัน) ขณะนั้นหนังสือโป๊ตลาดล่างยังเป็นสื่อเข้าถึงได้ง่ายหลายกลุ่มโดยไม่ต้องผ่านเทคโนโลยีเพิ่มเติม มีหลายรูปแบบและราคาไม่แพง ไม่ว่าบุคคลกลุ่มใดก็สามารถเข้าถึงและบริโภคได้ตามแผงหนังสือทั่วไป ร้านหนังสือเก่าย่านหัวลำโพง รังสิต จตุจักร สะพานพุทธ สะพานควาย หลังศาลฎีกา แผงและซาเล้งขายของเก่าคลองถม หนังสือโป๊ตลาดล่างจึงเสริมสร้างความเท่าเทียมทางการเข้าถึงสื่อเชิงสังวาส[4]
แม้ว่าหนังสือโป๊ตลาดล่างจะถูกมองว่าเพื่อสนองความใคร่ชนชั้นล่างชนชั้นแรงงานทว่า กลับถูกบริโภคโดยทุกชนชั้น
เพราะไม่เพียงเป็นการเสพเพื่อสนองความต้องการทางเพศ ชนชั้นกลางและสูงยังเสพไปพร้อมกับรักษาระยะห่างกับหนังสือโป๊ จัดวางตนเองประหนึ่งผู้เยี่ยมเยือน สังเกตการณ์ สำรวจโลกในหนังสือโป๊ตลาดล่าง เพื่อสร้างความรู้สึกว่าตนเองมีอารยะศีลธรรมเหนือกว่า ให้รู้สึกผิดน้อยลงว่าไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของโลกหนังสือโป๊ตลาดล่างหรือเป็นผู้เสพเต็มตัว[5]
แต่ไม่ว่าอย่างไรหนังสือโป๊ตลาดล่างก็ยังคงถูกตีตราและจัดว่าผู้บริโภคหลักคือชนชั้นล่าง ที่บรรจุเรื่องราวมากมายทั้งเรื่องเซ็กซ์ข้ามชนชั้นระหว่างชายที่มีฐานะต่ำกว่า เป็นลูกจ้างลูกน้อง ผู้อยู่ใต้การบังคับบัญชา รูปร่างอัปลักษณ์ กับหญิงที่มาจากตระกูลสูงกว่า มีการศึกษา มีฐานะเศรษฐกิจสังคมดีกว่า เช่นยามกับลูกสาวเศรษฐี ทหารรับใช้กับเมียนาย เพราะผู้อ่านส่วนมากเป็นผู้ชาย และเพื่อชดเชยอำนาจความเป็นชายที่พร่องหายไปของผู้อ่านในโลกปิตาธิปไตย เนื่องจากเอาเข้าจริงแล้วผู้ชายจำนวนมากไม่สามารถแสดงอำนาจบทบาทผู้นำได้ เพราะไม่ได้มีสถานะทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองที่ดีกว่าผู้หญิง รวมไปถึงต้นทุนทางกายภาพน้อยกว่าผู้ชายด้วยกันเอง ซึ่งทำให้ไม่มีอำนาจใดในการต่อรอง
หนังสือโป๊ระดับล่างจึงช่วยเป็นอีกจินตนาการให้หนุ่มๆ กลุ่มนี้ได้จินตนาการว่าได้พิชิตหญิงสาวที่เหนือกว่าเขา รวมไปถึงโฆษณาทางเลือกอุปกรณ์เสริมเพื่อเพศสัมพันธ์ เช่นฉีดเพิ่มขนาดอวัยวะเพศ ฝังมุก ผ่าเบนซ์ อุปกรณ์เสริม ขอบตาแพะ ห่วงรัด ยาปลุกอารมณ์[6] เพื่อสร้างความภาคภูมิใจให้กับ 'ความเป็นชาย' และเชื่อว่าสร้างความพึงพอใจให้กับฝ่ายถูกสอดใส่ได้
ขณะเดียวกันเซ็กซ์ตลาดล่างยังปรากฏอยู่ในเพศวิถีนอกกระแสหลัก จากการศึกษาซาวน่าเกย์ 3 แห่ง สาทรใต้ อารีย์ และพระโขนง โดยอาจารย์นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ เสนอว่าซาวน่าเกย์เองก็เป็นอีกพื้นที่ทางเพศที่สะท้อนอัตลักษณ์ผู้เข้ามาใช้บริการและกำหนดตลาดผ่านราคาค่าเข้า ย่านที่ตั้ง การออกแบบตกแต่งอาคารสถานที่ และบริการที่ล้วนแล้วสัมพันธ์กับผู้มาใช้บริการ ซาวน่าที่สาทรใต้เป็น 'ตลาดต่างชาติ' เป็นแหล่งชุมนุมเกย์นานาชาติ และนักท่องเที่ยวด้วยสนนราคาที่แพง ขณะที่อารีย์จับ 'ตลาดบน' มีราคาแพงกว่า จึงเต็มไปด้วยคนหนุ่มวัยทำงานหรือกำลังสร้างเนื้อสร้างตัว รายได้ดี ขณะที่ซาวน่าเกย์ตั้งอยู่ชานเมืองพระโขนง จับ 'ตลาดล่าง' ค่าเข้าอัตราไม่แพง ใช้วัสดุตกแต่งราคาถูกและค่อนข้างเก่า ลูกค้ามักมีภูมิลำเนาต่างจังหวัด และรายได้น้อย เพลงที่ร้องมักเป็นเพลงลูกทุ่ง ลูกค้าหน้าตารูปร่างไทยต่างจังหวัด[7]
แต่ก็นั่นอีกแหละมันก็ไม่เสมอไปหรอก เพราะรสนิยมหรือสเปคมันก็ไม่ได้สัมพันธ์กับรายรับอาชีพหน้าที่การงาน เสี่ยบางคนก็มีสเปคเป็นไทบ้าน ป๋าบางคนเองยังชอบดำๆ ลีนๆ แนวนักมวยๆ เลย และสเปคไทบ้านดำลีนก็ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับฐานะทางเศรษฐกิจแต่อย่างใด
การทำความเข้าใจเพศวิถีจึงไม่สามารถจำกัดได้ด้วยปัจจัยทางรายได้อย่างเดียว ตลาดบน ตลาดล่าง ตลาดกลางอาจเป็นเพียงมายาคติ แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าการแบ่งประเภทด้วย 'ตลาด' ก็ช่วยอำนวยความสะดวกและมีอิทธิพลในการตัดสินใจ
และเมื่อการนิยาม 'ตลาดล่าง' เดินทางมาไกลจากที่มาจนกลายเป็นเรื่องของรสนิยมปัจเจกบุคลและไลฟ์สไตล์มากกว่าฐานะทางเศรษฐกิจ เมื่อมีการเข้าถึงเรื่องเพศและสื่อสังวาส ก็เริ่มแชร์ platform เดียวกันระหว่างกลุ่มคนที่นิยามตนเองว่าเป็นตลาดอื่นๆ กับกลุ่มที่ถูกนิยามว่าตลาดล่าง ตั้งแต่แอพพลิเคชั่นคนมีเสี้ยนตำหาเพื่อนคุยช่วยบ่มเสี้ยน ไปจนถึง Twitter, Line group, Xtube, Pornhub, Xvideos, Xnxx อะไรต่อมิอะไร ที่สื่อสังวาสถูก digitize ให้เข้าถึงได้ง่าย ไม่ต้องไปด้อมๆ มองๆ ตามแผงหนังสือเคาะเขินคนผ่านไปมา แถมไม่ได้แบ่งแค่ category หากแต่เป็น tag ที่หลากหลายพร้อมบริการความหลากหลายของรสนิยม และไม่ว่าคลิปหลุดจาก 'ตลาด' ไหน เราก็สามารถเลือกดูได้อย่างสะดวกโยธิน
โดยเฉพาะอย่างยิ่งแอปพลิเคชั่นบ่มเสี้ยน ที่สมาชิกในแอพทุกคนล้วนเป็นทั้งผู้บริโภคและผู้ถูกบริโภคในเวลาเดียวกัน ต่างถูกประเมินและตัดสินจาก display ที่ 'ตลาดล่าง' 'ตลาดบน' ไม่ได้ถูกพิจารณาผ่านสลิปเงินเดือน สมุดบัญชี หากแต่เป็นรูปหรือคลิปวิดีโอที่สามารถถูกตัดสินปราดเดียวจาก เสื้อผ้า (ในกรณีที่นุ่งผ้า) หน้าผม สีหน้าและคิ้ว (ระดับความเทา วิจารณญาณในการเลือกรองพื้นและการเขียนคิ้ว) ท่าโพส ฉาก สิ่งแวดล้อมรอบข้างที่ถ่าย ลายผ้าปูที่นอน ห้องหับ ผ้าม่าน เฟอร์นิเจอร์ รูปที่แขวนฝาผนัง ไปจนถึงรอยสักและการตบแต่งอวัยวะเพศเพื่อสร้างความภาคภูมิใจในตนเอง เช่นฉีดน้ำมันมะกอกเสริมขนาดไส้กรอก
ในเมื่อมันกลายเป็นไลฟ์สไตล์และรสนิยมขนาดนี้ บางทีอาจไม่ต้องเรียกมันว่า 'ตลาดล่าง' ให้แสลงใจก็ได้ แล้วก็ในบางครั้งบางคราว บรรดาตลาดต่างๆ ก็มา Joint Venture กันเองด้วยความกลัว 'ตลาดวาย'
อ้างอิงข้อมูลจาก
[1] gmlive.com
[3] www.prachachat.net/spinoff
[4] ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์. หนังสือโป๊ตาดล่าง: ความรู้ มายาคติ และจินตนาการในเรื่องเพศ.กรุงเทพฯ : มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง(สคส.), 2551. น.19-22.
[5] เรื่องเดียวกัน, น 20.
[6] เรื่องเดียวกัน.
[7] นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. ซาวน่าเกย์กับการเผยร่าง. รัฐศาสตร์สาร. ปีที่ 27 ฉบับที่ 3 ( ก.ย.-ธ.ค. 2549 ) หน้า 56-98.
Illustration by Yanin Jomwong