ถอดบทเรียนภัยมิจฉาชีพยุค AI เพราะทุกคนมีสิทธิ์ เป็น “เหยื่อ”

ภัยหลอกลงทุนยุคใหม่ ต้องรู้ทัน-ระวังภัย เพิ่มมากขึ้น

พันตำรวจโท พากฤต กฤตยพงษ์ หรือ "สารวัตรเติ้ก" ตำรวจไซเบอร์ที่มีชื่อเสียงและบทบาทโดดเด่นในการให้ความรู้ด้านภัยคอรัปชันและอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ให้ข้อมูลของการหลอกลวงออนไลน์ที่ตำรวจไซเบอร์พบว่า ภัยจากการหลอกลวงที่พบในปัจจุบัน พบการ “หลอกลงทุน”ที่เป็นกลลวงที่สร้างผลกระทบอันดับหนึ่ง ซึ่งกลลวงดังกล่าวแตกต่างจากแก๊งคอลเซนเตอร์ตรงที่ไม่ได้หลอกให้โอนในครั้งเดียว แต่เป็นการ “หลอกระยะยาว”หรือที่เรียกว่า Pig Butchering Scamโดยมิจฉาชีพจะค่อย ๆ สร้างความสัมพันธ์ ความไว้วางใจ และความรู้สึกว่าได้ผลตอบแทนจริง ก่อนพาเหยื่อเข้าสู่กับดักเงินก้อนใหญ่

[caption id="attachment_11562" align="aligncenter" width="1024"]

พันตำรวจโท พากฤต กฤตยพงษ์ สารวัตรกลุ่มงานรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.)[/caption]

พร้อมใช้กลวิธี เช่น การสร้างหลักฐานปลอม (Social Proof) การส่งสลิปเงิน, การชวนเข้ากลุ่มไลน์ และการเร่งให้ตัดสินใจด้วยความกลัวว่าจะพลาดโอกาส เพราะมิจฉาชีพจะเดินเกม โดยใช้ ความกลัว, ความโลภ และความหลง ในการโจมตีเหยื่อ

3 องค์ประกอบจุดเริ่มต้นของ “อาชญกรรม”

พันตำรวจโท พากฤต อธิบายเพิ่มเติมว่า หากมองในเชิงทฤษฎี อาชญากรรมเกิดจาก 3 องค์ประกอบ คือ “เหยื่อ โอกาส และอาชญากร” ซึ่งในโลกออนไลน์ โอกาสเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา และคนร้ายจำนวนไม่น้อยไม่ได้อยู่ในประเทศ ทำให้การติดตามยากขึ้น

ขณะเดียวกัน มิจฉาชีพไม่ได้ใช้แค่กลโกงเชิงเทคนิค แต่ใช้ “จิตวิทยา”เข้ามาควบคู่ โดยอาศัยจุดอ่อนของมนุษย์ คือ ความกลัว ความโลภ และความหลงเพื่อโน้มน้าวให้เหยื่อตัดสินใจ

บทเรียนจากชัวร์ก่อนแชร์ เมื่อความไม่รู้คือช่องโหว่

ด้านคุณพีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท. ให้ความคิดเห็นถึงผลกระทบจากการหลอกลวง ที่ประชาชนร้องเรียนเข้ามา ที่พบว่า

“การหลอกลงทุนไม่ได้กระทบแค่เงิน แต่กระทบถึงชีวิตและคนรอบตัว หลายคนสูญเงินทั้งชีวิต บางส่วนเป็นเงินครอบครัวหรือเงินกู้ ทำให้ผลกระทบยืดเยื้อ ทั้งหนี้สิน ความอับอาย และการเริ่มต้นใหม่ที่ยากขึ้น”

นอกจากนี้พบว่า มิจฉาชีพในปัจจุบันพัฒนากลโกงต่อเนื่อง โดยเฉพาะยุค AI ที่ทำให้ข้อมูลปลอมแนบเนียน เป้าหมายคือ “ลวง ล่วง ล้วง”คือ ลวงให้เชื่อ ล่วงละเมิดข้อมูล และล้วงเงินออกไป

[caption id="attachment_11563" align="aligncenter" width="1024"]

พีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท.[/caption]

ขณะเดียวกัน“ความไม่รู้”คือช่องโหว่สำคัญที่กระตุ้น “กลัว-โลภ-หลง”เพราะหลายคนไม่รู้ว่า ไม่มีการโอนเงินเพื่อตรวจสอบ หรือการที่มีผลตอบแทนสูง คือ ความเสี่ยงที่อาจเป็นมิจฉาชีพมากขึ้น รวมถึงเว็บไซต์โชว์กำไรที่อาจถูกสร้างขึ้นมาหลอกล่อ

“ในโลกดิจิทัลที่ทุกอย่างดูเหมือนจริง ความผิดพลาดจึงไม่สามารถกด Undo ได้ และยิ่งเป็นการเปิดช่องให้มิจฉาชีพหลอกได้ง่ายขึ้น”

ความสมเหตุสมผล ช่วยลดโอกาสการถูกหลอก

พันตำรวจโท พากฤต ระบุว่า สิ่งสำคัญคือ “ใช้ความสมเหตุสมผล ตัดอารมณ์ออก”โดยเฉพาะเมื่อเจอข้อเสนอที่ให้ผลตอบแทนสูงผิดปกติ แม้บางกรณีมิจฉาชีพจะทำให้ดูน่าเชื่อถือขึ้น เช่น มีการประชุมออนไลน์ ใช้ภาพบุคคลน่าเชื่อถือ หรือจัดขั้นตอนให้ดูเป็นทางการ แต่ในความเป็นจริง การลงทุนที่ “การันตีกำไรแน่นอน”แทบเป็นไปไม่ได้ หากพบลักษณะนี้ควรตั้งข้อสงสัยทันที

[caption id="attachment_11564" align="aligncenter" width="1024"]

พันตำรวจโท พากฤต กฤตยพงษ์ สารวัตรกลุ่มงานรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.)[/caption]

ตรวจสอบก่อนเชื่อ เช็กให้ชัวร์ก่อนคลิก

คุณพีรพล แนะนำว่า วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือ “อย่าคลิกลิงก์แปลก”โดยเฉพาะลิงก์เกี่ยวกับการเงินที่ส่งผ่าน SMS หรือช่องทางที่ไม่น่าเชื่อถือ พร้อมชี้เเนะ 3 วิธีเช็กให้ชัวร์ ดังนี้

• ตรวจสอบเว็บไซต์
  

• เช็ก URL ว่าเป็นของจริงหรือไม่

• ดูโดเมนด้านท้าย เช่น การสังเกตชื่อเว็บไซต์ว่ามีการสะกดแปลก หรือเลียนแบบหรือไม่ ตัวอย่าง

• .thคือ ต้องมีการใช้เอกสารยืนยันตัวตน แสดงถึงความน่าเชื่อ
  

• .co.thคือ มีการจดทะเบียนบริษัท ยิ่งเพิ่มความน่าเชื่อถือ เพิ่มมากขึ้น

2. ใช้เครื่องมือ WHOIS

• ช่วยตรวจสอบว่าเว็บไซต์จดทะเบียนเมื่อใด
• หากอ้างว่าเป็นองค์กรใหญ่ แต่เพิ่งจดเว็บไม่นาน คาดเดาได้ว่าอาจเป็นมิจฉาชีพ

3. ยืนยันตัวตนแบบ “ตรวจไขว้”

• ควรตรวจสอบผ่านช่องทางทางการ เช่น เว็บไซต์หลัก หรือเบอร์องค์กร
• ระวังการให้ “กลับไปถามแหล่งเดิมที่แนะนำ” เพราะอาจเป็นแผนลวงของมิจฉาชีพ ที่ถูกวางไว้ตั้งเเต่ต้น

[caption id="" align="aligncenter" width="2048"]

พีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท.[/caption]

หากถูกมิจฉาชีพหลอก ต้องทำอย่างไร ?

3 วิธีรับมือทันทีหลังจากถูกหลอก คำแนะนำจาก พันตำรวจโท พากฤต กฤตยพงษ์ ระบุว่า

• โทรสายด่วน 1441 ทันที เพื่อตัดเส้นทางเงินก่อนถูกโอนต่อ
• แจ้งความโดยเร็ว เพื่อให้คดีมีผลทางกฎหมาย และมีโอกาสเข้าสู่กระบวนการเฉลี่ยทรัพย์
• เก็บหลักฐานให้ครบ ทั้งแชต ลิงก์ เว็บไซต์ เพจ ผู้ติดต่อ และหลักฐานการโอนเงิน

แม้เงินจะตามคืนยาก แต่ไม่ใช่ไม่มีโอกาส และทุกการแจ้งความ คือการช่วยหยุดวงจร ไม่ให้คนอื่นตกเป็นเหยื่อซ้ำ