‘Geneva Convention: อนุสัญญาเจนีวา ว่าด้วยกฏและข้อปฏิบัติแห่งความขัดแย้ง’

ล่าสุดเมื่อไม่กี่ชั่วโมงที่ผ่านมา ความขัดแย้งระหว่างไทย-กัมพูชา ทวีความร้อนแรงไปสุดปรอท กัมพูชาเปิดฉากยิงทหารไทย และยิงอาวุธระเบิดข้ามฝั่ง มีประชาชนไทยได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนหนึ่ง นั่นทำให้ ‘อนุสัญญาเจนีวา’ ถูกยกขึ้นมากล่าวถึง ว่าทางกัมพูชา ผิดอนุสัญญาในความขัดแย้งนี้หรือไม่

อนุสัญญาเจนีวา หรือ Geneva Convention คือหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่มนุษยชาติใช้เพื่อรักษาศักดิ์ศรีและความปลอดภัยของผู้บริสุทธิ์ในยามสงคราม เป็นอนุสัญญาที่ถูกเขียนขึ้นเพื่อคุ้มครองชีวิตพลเรือน ทหารบาดเจ็บ และผู้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการรบ

อนุสัญญาฉบับปัจจุบันประกอบด้วย 4 ฉบับหลัก และ พิธีสารเพิ่มเติมอีก 3 ฉบับ โดยมีเนื้อหาครอบคลุมดังนี้:

• ฉบับที่ 1: คุ้มครองทหารบาดเจ็บและเจ้าหน้าที่การแพทย์ในสนามรบทางบก

• ฉบับที่ 2: คุ้มครองทหารบาดเจ็บในสงครามทางทะเล

• ฉบับที่ 3: คุ้มครองเชลยศึก ไม่ให้ถูกทรมานหรือปฏิบัติอย่างไร้มนุษยธรรม

• ฉบับที่ 4: คุ้มครองพลเรือนในพื้นที่ที่เกิดสงครามหรือถูกยึดครอง

โดยเฉพาะ ฉบับที่ 4 ถือเป็นหัวใจสำคัญในการปกป้องประชาชนที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสู้รบ เช่น ผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข

นอกจากนี้ อนุสัญญาเจนีวาปี 2492 ยังมีการแก้ไขเพิ่มเติมด้วยพิธีสารอีกสามฉบับ

• พิธีสาร 3 (ปี 2548) ว่าด้วยการรับสัญลักษณ์พิเศษเพิ่มเติม

• พิธีสาร 1 (ปี 2520) ว่าด้วยการคุ้มครองผู้เสียหายของการขัดกันด้วยอาวุธระหว่างประเทศ

• พิธีสาร 2 (ปี 2520) ว่าด้วยการคุ้มครองผู้เสียหายของการขัดกันไม่ใช่ด้วยอาวุธระหว่างประเทศ

ในกรณีที่ทางกัมพูชา เปิดฉากโจมตีข้ามมายังฝั่งไทย กระสุนปืนครกตกใกล้โรงพยาบาลพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่ต้องปลอดภัยจากศึกสงคราม อาจจะเข้าข่ายการละเมิดอนุสัญญาเจนีวาอย่างร้ายแรง โดยกองทัพภาคที่ 2 ของไทย ได้ระบุว่า เป็นการกระทำที่ขัดต่อกฏหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ และอนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 4 อย่างชัดเจนยิ่ง

ตาม อนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 4 และ พิธีสารเพิ่มเติมฉบับที่ 1 การโจมตีโรงพยาบาล หน่วยแพทย์ หรือโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้เพื่อช่วยเหลือพลเรือน ถือเป็นสิ่งต้องห้ามโดยเด็ดขาด การเจตนาโจมตีสถานที่เหล่านี้ถือเป็น อาชญากรรมสงคราม ตามกฎหมายระหว่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม ทางไทยก็จำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องยื่นเรื่องนี้ ไปยังสหประชาชาติ เพื่อให้พิจารณาบทลงโทษของกัมพูชาที่มีต่ออธิปไตยของไทย และการละเมิดอนุสัญญาเจนีวา ที่ต้องมีการพิจารณาและวินิจฉัยตามหลักฐานเชิงประจักษ์ อันเป็นกระบวนการที่จะนำไปสู่การลงโทษต่อผู้ละเมิดอย่างเป็นกระบวนการ และเป็นขั้นตอน