สุจิตต์ วงษ์เทศ : 'กะลึม' ไม้ดึกดำบรรพ์ บ้านเกิด 'ยาคูขี้หอม' อุดรธานี
บ้านหนองกะลึม เมืองพาน (ราชการเรียกบ้านหนองกาลึม) เป็นบ้านเกิดพระครูโพนสะเม็ดยอดแก้ว หรือ “ยาคูขี้หอม” ผู้นำลาวที่รวบรวมเจ้านายและผู้คนสถาปนารัฐจำปาสัก (ลาวใต้)
“ยาคูขี้หอม” เกิดเมื่อ พ.ศ. 2174 (ตามเอกสารลาว) ที่บ้านหนองกะลึม เมืองพาน ต. เมืองพาน อ. บ้านผือ จ. อุดรธานี [นางอุสา (เรื่องเล่าอุสา-บารส) เป็นลูกสาวเจ้าเมืองพาน ผู้เกิดในดอกบัว (ต้นตอชื่อพระบาทบัวบาน)]
บ้านหนองกะลึม พบหลักฐานโบราณคดี มีเสมาหินขนาดใหญ่จำนวนไม่น้อย เป็นหลักฐานสำคัญว่าบริเวณนี้อยู่ท่ามกลางบ้านเมืองใหญ่ราว 1,500 ปีมาแล้ว ตั้งแต่เรือน พ.ศ. 1000 (วัฒนธรรมทวารวดี)
“หนองกะลึม” แปลว่าอะไร? หมายถึงอะไร? สอบถามในหมู่บ้าน แต่ไม่มีใครรู้? สอบถามทางการก็ไม่มีคำตอบ ได้แต่บอกชื่อ “หนองกาลึม”? แล้วเงียบไป เคว้งคว้างนานมากหลายสิบปี
เพิ่งมีผู้บอกว่าพบข้อมูลในสื่อโซเชียล คือคุณศักดินา เศรษฐโกมุท (น็อต) ผู้สื่อข่าวมติชนทีวี (ผู้ช่วยโปรดิวเซอร์รายการทอดน่องท่องเที่ยว)
ผมอ่านแล้วตื่นเต้น และเชื่อตามนั้นอย่างไม่เคลือบแคลงข้องใจสงสัยอีก จึงรีบเขียนมาบอกผู้สนใจเรื่อง “บ้านหนองกะลึม” เพราะเกี่ยวข้องประวัติศาสตร์อีสานหลายด้านล้วนสำคัญมาก จึงจะคัดทั้งหมดโดยไม่ตัดทอนมา “บอกต่อ” ดังนี้
กะลึม ไม้อีกตัวที่หายากสุดๆ อนาคตไกล ไม่แพ้มะริด
พี่น้องวงศ์เดียวกับมะริด แต่สูญพันธุ์จากไทยไปนานแล้ว
ผลกินได้ มีกลิ่นหอมรสชาติหวาน
ลายไม้สวยงามและราคาแพงมากๆ
พบในประเทศเพื่อนบ้านแค่ไม่กี่ต้น
เป็นไม้อนาคตไกลไม่แพ้มะริด
ข้อมูลของกะลึม
กะลึม เป็น Diospyros
– ไม้ยืนต้นในวงศ์ Ebenaceae
– เป็นไม้เนื้อเเข็ง
– ไม่ผลัดใบ
– สูงได้ถึง 15-20 เมตร
– ลำต้นตรง
– เนื้อไม้แข็งและเหนียว
– มีลายตามธรรมชาติเป็นขาวสลับดำคล้ายสีกาแฟนมคนยังไม่เข้ากัน
– ลักษณะพืชแยกเพศ
– ผลทานได้รสชาติอร่อย กลิ่นหอม เนื้อสีขาว รสหวาน ผลสุกสีเหลืองส้ม
– เนื้อไม้มีความแกร่งทำให้เกิดเสียงก้องกังวาน จึงนิยมนำมาทำเครื่องดนตรี
รู้จักกันทั่วไปในนาม Black & White Ebony มีต้นกำเนิดจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และลาว
เป็น Ebony อีกตัวที่ใกล้จะสูญพันธุ์แล้ว
กะลึม เป็นไม้ที่มีความคมชัดของสีที่น่าทึ่ง ความหนาแน่นของไม้อยู่ระหว่าง 67 ถึง 1.02 ขึ้นอยู่กับสี เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการกลึงและใช้ในการทำเครื่องดนตรี สามารถขัดเงาให้มีความเงางามได้ดีมาก
เนื่องจากลายไม้ที่มีความสวยงามมาก ทำให้ถูกตัดจนในธรรมชาติแทบหาไม่เจอเลย เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างมาก จึงเป็นไม้อีกตัวที่ควรปลูกและมีอนาคตไกลแน่นอน
(ขอบคุณข้อมูลจากเพจพะยูง Dalbergia และคุณหนึ่งมากๆ ค่ะ ที่เอื้อเฟื้อ ทั้งเมล็ดพันธุ์และข้อมูล)
(ที่มา : https://www.facebook.com/AntiqueWoodThai)
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : สุจิตต์ วงษ์เทศ : ‘กะลึม’ ไม้ดึกดำบรรพ์ บ้านเกิด ‘ยาคูขี้หอม’ อุดรธานี
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th